Łukasz Niewisiewicz

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łukasz Niewisiewicz
brak zdjecia
Łukasz Niewisiewicz
Data urodzenia 27 grudnia1912
Miejsce urodzenia Łuck
Data śmierci 26 maja 1984
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny
Lokalizacja grobu [[[kw. 44A-2-30]] zobacz na mapie]
Narodowość polska


Łukasz Niewisiewicz (1912-1984)- – artysta malarz, pionier szczecińskiej plastyki.

Życiorys

Łukasz Niewisiewicz urodził się 27 grudnia 1912 roku w Łucku na Wołyniu. W 1938 roku ukończył studia na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Podczas studiów nawiązał kontakt z Zygmuntem Waliszewskim i Józefem Czapskim, głównymi przedstawicielami kapizmu. W czasie II wojny światowej walczył w szeregach 4 DP I Armii Wojska Polskiego w stopniu porucznika. W czerwcu 1945 roku osiedlił się w Szczecinie. W tym samym roku wziął udział w pierwszej wystawie artystów, którzy postanowili związać swoje losy z miastem nad Odrą. W początkowym okresie stworzył wiele studiów pejzażowych z motywem topoli. Przywiązywał dużą wagę zarówno do koloru jak i formy. Portrety Trzy Marie, Portret Białej Damy oraz Macierzyństwo, nawiązujące do idei postkubistycznych, eksponowane na wystawach sztuki, przyniosły mu dużą sławę. W roku 1946 był współorganizatorem Klubu Plastyków w siedzibie ZPAP przy Al. Wojska Polskiego 46. W styczniu [[1947[[ rozpoczął pracę jako nauczyciel rysunku i malarstwa w Szkole Sztuk Plastycznych, którą współtworzył wraz z Marianem Tomaszewskim i Zygmuntem Kononowiczem. Z młodzieżą często odwiedzał stocznie i port. Latem jeździł ze szkicownikiem nad Bałtyk. Tematem swoich obrazów uczynił statki, stoczniowców, marynarzy, rybaków, a także sztormowe fale i urwiska wyspy Wolin. Brał udział w zbiorowych wystawach w Szczecinie, Radomiu, Warszawie i Wrocławiu. W 1947 roku przystąpił do powstałego w Warszawie Klubu Młodej Inteligencji i Artystów. Zainspirowany bizantyńskimi ikonami oraz malarstwem mistrza El Greco, namalował cykl portretów na których znalazły się osoby z bliskiego mu otoczenia. W 1949 roku, po ogłoszeniu przez władze programu sztuki socrealistycznej, wraz z Marianem Tomaszewskim i Kazimierzem Podsadeckim opuścił Szczecin. W latach 1949-1951 mieszkał w Warszawie.

Po powrocie do Szczecina z wielkim zapałem podjął się opracowania anatomii dla malarzy. Przez wiele miesięcy prowadził dociekliwe obserwacje w Akademii Medycznej, studiował literaturę o sztuce renesansu i baroku. Praca nie znalazła wydawcy ze względu na opinię anatomów, którzy uznali tekst za nie spełniający kryteriów naukowych. 8 kwietnia 1952 roku zawarł związek małżeński z Aldoną Teresą Sośniak. 22 października tego samego roku urodziła mu się córka Łucja Urszula. W 1957 roku otrzymał stypendium Ministerstwa Kultury i Sztuki do Włoch, które z przyczyn niezależnych od malarza nie zostało zrealizowane. Latem 1959 roku na ponad pół roku wyjechał do Paryża. Owocem zainteresowania paryską ulicą była wystawa „Szkice paryskie”, która odbiła się szerokim echem w Szczecinie i w kraju. W 1961 roku, w specjalnym wydaniu miesięcznika „Szczecin” zamieszczono artykuł jego autorstwa pt. "Temat morski w plastyce". Jako członek Towarzystwa Wiedzy Powszechnej wygłosił na terenie miasta i województwa kilkadziesiąt prelekcji o sztuce. W 1962 roku popłynął do Afryki Zachodniej na statku „Kruszwica”. Trzymiesięczny rejs okazał się podróżą życia. Powrócił zauroczony Czarnym Lądem, z gotowymi obrazami i wieloma szkicami przyszłych dzieł. Do najbardziej interesujących należą rysunki poświęcone dynamice ruchu postaci kobiet. Wydarzeniem roku stała się jego porejsowa wystawa w Bramie Królewskiej w Szczecinie. Symbolika i magia afrykańskiego lądu znalazła odzwierciedlenie m.in. w kompozycjach „Wódz plemienia”, „Rynek w Warii” oraz pracach przedstawiających zatłoczone bazary, ukryte w dżungli wioski, murzyńskie chaty, dziewczęta i matrony, dzikie zwierzęta. Wraz z W. Mazusiem,Guidem Reckiemi H. Naruszewiczem był członkiem grupy poetycko-plastycznej "Metafora", która w roku 1965 zainicjowała Prezentacje Malarstwa Krajów Socjalistycznych. W 1968 roku aktywnie uczestniczył w pracach nad przystosowaniem Bramy Królewskiej w Szczecinie na siedzibę Koła Marynistów. Brał udział w plenerach malarskich w Świnoujściu i Kazimierzu nad Wisłą. W 1973 roku uczestniczył w wystawie „Kopernik-Kosmos” w Toruniu prezentując scalone, sugestywne formy zawieszone w przestrzeni. W tym samym roku wystawiał je również w Szczecinie. Czynił starania aby swoje mieszkanie przekształcić w galerię. Postępująca choroba spowodowała spadek sił twórczych oraz potrzebę samotności. Pod koniec życia powrócił do tematyki afrykańskiej. Pracował nad kompozycją „Kres wędrówki” przedstawiającego spotkanie człowieka o ptasiej głowie z trzema kobietami. W początkach lat osiemdziesiątych ponownie starał się o wydanie „Anatomii”. Nowe prace inspirowane Czarnym Lądem zamierzał zaprezentować na indywidualnej wystawie pt. „Europa i Afryka” w warszawskiej „Zachęcie”. Choroba uniemożliwiła mu przygotowanie wystawy oraz dokończenie wielu prac.

Niewisiewicz był członkiem m.in.: Związku Artystów Plastyków (od 1950roku), AIAP-IAA (Miedzynarodowe Stowarzyszenie Sztuk Palstycznych), Stowarzyszenia Naukowców i Modernistów, Towarzystwa Wiedzy Powszechnej (od 1960 roku), Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Afrykańskiej (od 1963roku), Klubu Marynistów przy Szczecińskim Towarzystwie Kultury. Dzieła artysty znajdują się m. in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie, Książnicy Pomorskiej im. St. Staszica w Szczecinie, Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie oraz w zbiorach prywatnych.

Zmarł 26 maja 1984 w Szczecinie. Pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Centralnym(kw. 44a2-30).

Twórczość: Niewisiewicz był artystą o szerokich horyzontach malarskich. Z łatwością poruszał się zarówno w sztuce przedstawiającej jak i abstrakcyjnej. Urok twórczości Jacka Malczewskiego, któremu uległ podczas studiów w Akademii, wygasł pod wpływem Mariana Tomaszewskiego, z którym połączyła go m.in. skłonność do postkubistycznej deformacji oraz opartej na nieregularnych rytmach brył i linii abstrakcji. Spojrzenie na sztukę, dobry smak i gruntowną znajomość warsztatu przyniosły artyście studia pod kierunkiem Sichulskiego, Pautscha, Weissa i Hoplińskiego. W początkowym okresie tworzy spokojne w tonacji pejzaże. Fakturę obrazu różnicuje sposobem położenia plamy barwnej. Następnie tworzy portrety, gdzie indywidualność modela podkreśla zarówno formą jak i barwą. Pozostaje pod wpływem bizantyńskich ikon oraz żywiołowego w swej ekspresji malarstwa mistrza El Greco. Odchodzi od programowej płaszczyznowości kompozycji na rzecz zróżnicowania bryły. W jego twórczości można odnaleźć analogie z koncepcjami artystycznymi polskich formistów, zwłaszcza z portretami pędzla Leona Chwistka. W pośpiesznie realizowanych „Szkicach paryskich” nawiązuje do malarstwa francuskiego lat dwudziestych XX wieku. Z pobytu w Paryżu zrodziły się prace o tendencjach kubizujących o dużej ekspresji treści tematycznej. Indywidualną, głęboko przemyślaną formę stanowią rysunki i wielkoformatowe prace figuratywne, zainspirowane rejsem do Afryki Zachodniej, jej egzotyką, magią i symboliką. Obrazy (wybór) : Aqua di Mare, olej, płótno, 81x65 cm, 1960 Brzeg Atlantyku-Senegal, tempera Cisza przed burzą, tempera, płótno, 81x60 cm, 1960 Chmury nad Las Palmas, tempera Czarni chłopcy na rzece, olej, 100x80 cm Czarni rybacy w Senegalu, tempera Dama z czerwonym szalem, olej, płótno, 110x79 cm, 1949 Dyskusja racjonalistów, olej, 130x105 cm Dziewczyna z Port Harcourt, węgiel Dziewczyna z Warri – Nigeria, węgiel Flisacy z Abidjanu, węgiel Formy symboliczne, olej, płótno, 100x73 cm Gdy Szczecin śpi, olej, tempera, 81x65 cm, 1960 Gorący bridge, olej, 81x60 cm Gorący Rober, olej, płótno, 80x60 cm, 1960 Gwiazdy na morzu, olej, płótno, 130x97 cm, 1960 Kawiarnia Sellect w Paryżu Kobieta w fotelu Kobiety z Senegalu, , tempera, 140x85 cm Kompozycja, technika mieszana, papier, 40,5x28 cm, 1965 Kompozycja błękitna I, akryl. 146x97 cm Kompozycja błękitna II, akryl, 121x100 cm Kompozycja czerwona, 142x85 cm Kwiaty Senegalu, tempera, 145x 90 cm, Ludzie z buszu, tempera, 116x89 cm Łodzie na Nigrze, tempera, 125 x110 cm Łodzie rybackie w Dakarze – Senegal, tempera Macierzyństwo, 1947 Madonna, tempera, papier, 28,5x20 cm Modlący się mahometanin – Abidjan – Wybrzeże Kości Słoniowej, tusz Mrówki Afryki, olej, płótno, 100x80 cm M/S Kruszwica w Dakarze – Senegal, tempera Na cumie, olej, tempera, płótno, 81x65 cm, 1960 Na targu w Warri, tempera, 130x120 cm Nad brzegiem Nigru – Warri-Nigeria, tempera Napięcie psychiczne, olej, płótno, 60x50 cm Napięcie psychiczne II, olej, płótno, 60x50 cm Naprawa sieci – Senegal, tempera Nigeryjczyk z Lagos – Nigeria, węgiel Noc, olej, płótno, 80x60 cm, 1960 Panorama Las Palmas – Wyspy Kanaryjskie, akwarela Plaża w Dakarze, tempera Po srebrne runo, olej, tempera, płótno, 100x81 cm, 1961 Pod palmami, technika mieszana, 110x80 cm Port (Algieria), tempera, 50 x70 cm Port w Szczecinie, olej, 65x40 cm Portowe impresje, olej, płótno, 100x80 cm Portret Białej Pani, olej, płótno, 72x53 cm, 1947 Portret kobiety, 1948, olej Portret malarza Guido Recka, olej,płótno, 110x79 cm, 1948 Portret pieśniarki Portret żony Powrót z targu w Nigerii, olej, 130x96 cm Pracownik portowy, węgiel Przekupnie z Abidjanu, 140x85, tempera Rafy na lądzie, olej, płótno, 146x89 cm, 1960 Robotnik portowy – Warri – Nigeria, węgiel Sieci rybackie, tempera Słońce w Las Palmas – Wyspy Kanaryjskie, akwarela S.O.S, olej, płótno, 110x80 cm, 1961 Statek „Sołdek”, olej, płótno, 82x65 cm, 1961 Statki w Port Harcourt, tempera Strojnisie z Dakaru – Senegal, tusz Światła w Las Palmas, olej, 100x80 cm Świt, olej, płótno, 70x80 cm, 1960 Ta najwierniejsza, olej, płótno, 61x50 cm, 1960 Taniec ludowy w Nigerii –Warri, tusz Taniec w „Lido”, tempera, 135x122 cm Tańczące Afrykanki, tempera, 132x115 cm Tętno portu, olej, tempera, płótno, 130x97 cm, 1961 Trzy Marie, 1947 Trzy palmy, tempera, 135x115 cm Ujście Nigru, tempera „Vision”, tempera, 140x85 cm W arabskiej dzielnicy Casablanki, ołówek W naturalnym stroju, węgiel W porannej mgle, tempera, płótno, 81x65 cm, 1960 W porcie, 140 x 89 cm, olej, 1961 W porcie Apappa, tempera W porcie Casablanca – Maroko, akwarela Wejście do meczetu w Casablance, ołówek Wieś murzyńska o zmierzchu, olej, 130x95 cm Wieś murzyńska w Nigerii, tempera, 140x85 cm Wieś nad Nigrem, tempera, 110x80 cm Wieś nigeryjska, tusz Widmokręt, olej, płótno, 80x65 cm, 1960 Wódz plemienia, tempera, 116x89 cm Wrażenia z buszu Zachód słońca nad morzem, olej, płótno 100x73 cm Zachód w porcie, tempera Zjawa „widmo”, tempera, 75x60 cm Zwykły dzień w Apappa, technika mieszana

Rysunki (wybór): Łodzie rybackie – Na połów, papier, tusz, 41x33 cm, 1960 Spacerkiem w porcie szczecińskim, papier, tempera, kolor, 60x40 cm, 1960 Szczecińskie nabrzeże portowe, papier, tempera wielobarwna, 60x40 cm, 1960 Światła portowe, papier, tempera wielobarwna, 44x28 cm, 1960 W porcie, papier, tempera wielobarwna, 44x28 cm, 1960

Wystawy zbiorowe krajowe (wybór) • 1944 - Wystawa „Polonia”, Lublin • 1945 - Wystawa w Centralnym Domu Wojska Polskiego, Lublin • 1945 - I Wystawa ZPAP , Szczecin • 1946 - II Wystawa ZPAP, Szczecin • 1947 – Wystawa w Klubie Młodych Artystów i Naukowców, Warszawa • 1947 – Wystawa współczesnego polskiego malarstwa awangardowego w IPS-ie, Warszawa • 1948 – IV Ogólnopolska Wystawa Plastyki, Radom • 1948 – Wystawa Plastyki Ziem Nadodrzańskich, Wrocław •1948 – Wystawa SALON 1948, Szczecin

• 1949 – Wystawa Człowiek i praca, Szczecin

• 1949 Wystawa marynistyczna ZPAP Szczecin w Bielsku • 1953 – Wystawa Malarstwa, Rzeźby, Grafiki, Szczecin • 1964 – Wystawa Okręgowa ZPAP, Szczecin •1964 - Wystawa Okręgowa Związku Polskich Artystów Plastyków, Szczecin •1964 – II Festiwal Malarstwa Polskiego •1965 – I Prezentacja Malarzy i Poetów krajów socjalistycznych, Muzeum Pomorza Zachodniego w Szczecinie • 1968 – IV Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin • 1968 – Wystawa z okazji V Zjazdu PZPR, Szczecin • 1972 – Wystawa z okazji XXX- lecia LWP, Lublin • 1972 – Wystawa poplenerowa z pleneru w Kazimierzu Dolnym, Salon Wystawienniczy BWA w Lublinie • 1973 Wystawa malarstwa w BWA, Szczecin • 1973 Wystawa Kopernik-Kosmos, Toruń • 1975 – Wystawa Plastycy Szczecińscy na VII Zjazd PZPR, Szczecin • 1975 – Wystawa Współczesność. 30- Lecie Plastyki Szczecińskiej, Szczecin • 1980 – Wystawa Plastyka Szczecińska 1945-1980, Muzeum Narodowe, Szczecin • 1985 - Wystawa „Plastyka Ziem Zachodnich i Północnych w 40-lecie powrotu do Macierzy” - Olsztyn • 1993 – Wystawa Szczecińska Sztuka Współczesna 1945-1993, Muzeum Narodowe, Szczecin • 1995 – Wystawa Z Galerii Wspomnień, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie • 2005 - Wystawa Z Galerii Wspomnień, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie • XI 2011-I 2012 – Obecność. Wystawa ZPAP Okręgu Szczecińskiego 1945-2011 w ramach obchodów 100-lecia ZPAP - Szczecin • 2013 – Wystawa A może morze?, Muzeum Narodowe, Szczecin

Wystawy indywidualne krajowe (wybór) • 1960 – Wystawa Szkice paryskie , Klub 13 Muz w Szczecinie oraz Słupsk • 1961 – Wystawa Malarstwo marynistyczne, Szczecin • 1963 – Wystawa Z paletą po Zachodniej Afryce, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie •1969 – Wystawa Malarstwo Łukasza Niewisiewicza • 1974 – Wystawa Malarstwo Łukasza Niewisiewicza w Galerii Sztuki BWA, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie • 1985 – Wystawa retrospektywna

Wystawy zagraniczne (wybór) • 1959 – Wystawa zbiorowa zorganizowana przez Francuskie Towarzystwo Popierania Granicy na Odrze i Nysie, Paryż • 1969 – Wystawa w salonach stowarzyszenia „ Arts et Lettres de Bel Fontaine” Juvicy, Francja • 1970 – Wystawa Szczecińska plastyka i architektura, Rostock • 1970 – Wystawa w Rydze • 1971 – Wystawa w Pradze, • 1973 – Wystawy w Dijon i Paryżu • Wystawa w Budapeszcie Nagrody • Nagroda Centralnego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego (1945) • Nagroda Wojewody Szczecińskiego i Prezydenta Miasta (1945) • Wyróżnienie honorowe w konkursie „Konika Morskiego” zorganizowanym przez Szczecińskie Towarzystwo Kultury (1972) • Nagroda Wojewody Szczecińskiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury i sztuki (1978)

Odznaczenia • Złoty Krzyż Zasługi (1970)

•Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1970)

• Zasłużony Działacz Kultury (1974)

Wspomnienie o Łukaszu Niewisiewiczu Zawsze miał własne zdanie, oryginalne spostrzeżenia. Chodził swoimi ścieżkami. To był taki dystyngowany pan z klasą, spacerujący z pieskiem collie. Ryszard Kiełtyka, prezes ZPAP w Szczecinie („Gazeta Wyborcza. Szczecin”, 2011, nr 172) Należał do artystów, których pierwotny zamysł odbywa drogę długotrwałych przekształceń, wypracowania formy, zanim w ostatecznym kształcie, łącznie z przemyślanym, wyborem gamy barwnej, ucieleśniony zostanie w dziele. Jadwiga Najdowa ( Ku słońcu 125. Księga z miasta umarłych)

Przypisy

 W  dostępnych dokumentach urzędowych na nazwisko artysty oraz starszych publikacjach zawierających jego biogram znajdujemy 1905 rok urodzenia.  Nowsze źródła i sam artysta, we własnoręcznie napisanej nocie biograficznej , podają rok 1912 [Książnica Pomorska, Rkp. Inw. Akc. 804].

Źródła Bibliografia • Kamińska Elżbieta. Łukasz Niewisiewicz W: Encyklopedia Szczecina. T. 1. Pod red. Tadeusza Białeckiego. Szczecin : Uniwersytet Szczeciński 1999. ISBN 83-72410-89-5. • Łukasz Niewisiewicz. Z paletą po Zachodniej Afryce. Katalog. Zamek Książąt Pomorskich, 18 maj-3 czerwiec 1963.Red. W. Daniszewski. Szczecin 1963. • Łukasz Niewisiewicz- Lunié. Malarstwo. Szczecin: Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego, ZPAP, BWA 1975. • Mąka Henryk.: Łukasz Niewisiewicz. „Obserwator Morski” 2013, nr 2, s. 41. • Najdowa Jadwiga.: Łukasz Niewisiewicz 1905-1984. Zgiełk sztuki i samotność. W: Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych. Praca zbiorowa pod red. M. Czarnieckiego. Szczecin: Wydawnictwo Glob 1987. ISBN 83-7007-135X. • Najdowa Jadwiga.: Szczecińska plastyka w latach 1945-1960. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1962. • Najdowa Jadwiga, Kozłowska Lidia.: Szczecińska sztuka współczesna 1945-1993. Szczecin: Muzeum Narodowe 1993. ISBN 00765236. • Obecność. Almanach 1911-2011. Okręg Szczeciński 1945-2011. Red. R. Kiełtyka. Szczecin: PPH Zapol Dmochowski, Sobczyk, [2011]. ISBN 978-837518-359-7. • Plastyka szczecińska w latach 1945-1975. Szczecin: Ministerstwo Kultury i Sztuki. Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego, Związek Polskich Artystów Plastyków 1976. • Podgajna E.: Zapomniany grób Łukasza Niewisiewicza. Na ratunek Kwaterze Zasłużonych. „Gazeta Wyborcza” 2011, nr 172, dodatek „Szczecin”, s. 2. Inne Archiwum Łukasza Niewisiewicza , (Książnica Pomorska, Rkps., Inw. Akc. 800, 804, 808)