Brama Kłodna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 04:35, 17 paź 2011 autorstwa Schulz (dyskusja | edycje) (Utworzył nową stronę „bomdor (1397), bomdore (1511), Bombruggen Dore (1554) Brama miejska zwana także Furtą Kłodną, umożliwiała przejście z "ulicy rzeźników" (knakenhow...”)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

bomdor (1397), bomdore (1511), Bombruggen Dore (1554) Brama miejska zwana także Furtą Kłodną, umożliwiała przejście z "ulicy rzeźników" (knakenhowerstrate, 1511) do Pomostu rzezaków (Küterbrücke), wymienionego w najstarszej księdze miejskiej jako pons fartorum (1310). Furta ta wspomniana jest w notatce o „kamiennym budynku [wzniesionym] obok [usytuowanej] w murze miejskim bramie Kłodnej” (casus lapideas super valvam bomdor, 1397), natomiast pomost służył m. in. rzeźnikom (Knochenhauer) do przeprawy bydła na pastwiska usytuowane na pobliskiej wyspie Grodzkiej, zwanej wówczas Łąką Rzeźników (Knocherhauerwiese), a także rzezakom (kuter) do przeładunku mięsa z pobliskiej rzeźni (kuterhus, 1405), położonej tuż obok nad brzegiem rzeki. W kolejnych zapisach brama występuje jako położona w ciągu ulicy rzeźników, początkowo przed pomostem Kłodnym, z czasem zwanym już mostem Kłodnym (bombrugge, 1452, 1554), cyt.: „na ulicy rzeźników przed furtą Kłodną” (in der knakenhowerstrate vor dem bomdore, 1511). Ulica rzeźników to późniejsza ulica Kłodna (Baumstrasse), która jeszcze w I połowie XV w. nazywana była równolegle ulicą Kłodną (in der bohmstrate, 1540) i ulicą rzeźników (in der knakenhowerstrate, 1540). Po roku 1495 pomost przedłużono na drugi brzeg rzeki, budując most, początkowo służący pieszym, o czym świadczy wzmianka z roku 1495 o pewnym „domu przed mostem Kłodnym”, hus vor der bombrugge, 1495), a następnie most jezdny (bombrugge, 1502), po tym jak rzeźnię przeniesiono na Łasztownię w roku 1503, gdyż jej zabudowania zagrażały ruchowi statków. Wprawdzie istnieją również wzmianki z 1. połowy XV wieku o odcinku ulicy Małej Odrzańskiej, określanym wówczas mianem jednej z „ulic poprzecznych” (dwerstrate a)), wg których była ona położona „obok mostu Kłodnego” (…uppe b) de bombrugge>, 1432, <…up dem bombrugge>, 1436), a także z 1452 roku o „zajeździe dla ubogich [usytuowanym] przed mostem Kłodnym” (de ellenden vor dem bombrugge, 1452), wydaje się jednak, że zapisy te dotyczą raczej istniejącego jeszcze „pomostu Kłodnego”. W drugiej połowie XVI wieku jest to już most zwodzony z przepustem chronionym przez drewnianą kłodę podnoszoną przez strażników mostowych, tzw. „zamykaczy kłody” (Bomschlisser), w dalszym ciągu służący pieszym, jeźdźcom lub do przepędzania bydła, korzystającym z Bramy Klodnej (by dem bombruggen dore, 1554), bardziej trwała budowla powstała dopiero w roku 1730. Tuż obok mostu strażnicy mostowi (bruggenkieper) posiadali plac składowy na materiał mostowy (bruggenkieperhof), położony wzdłuż muru miejskiego pomiędzy Bramą Kłodną i Rybacką, oraz położoną obok bramy wartownię (Wachthaus), istniejącą w tym miejscu do roku 1925 i nazywaną „najmniejszym domem Szczecina” c). Dokładne położenie furty Kłodnej można ustalić, porównując ustawienie stojących naprzeciwko siebie, nie istniejących obecnie budynków przy wylocie Kłodnej na nabrzeże (Baumstrasse 19, Bollwerk 9) oraz widoczne na planie miasta z 1721 roku i planach współczesnych do roku 1945 zwężenie ulicy wzdłuż fasady kolejnego budynku (Baumstrasse 20) w kierunku skrzyżowania z Małą Odrzańską.

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Strassennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich, Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
  • Fredrich C., Ein Stück der Mittelalterlichen Stadtmauer Stettins [w:] BSt NF Bd. XXVII, Stettin 1925.




IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk