Bramy miejskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
{{WEdycji|Schulz}}
+
[[Plik:Brama_Passawska.jpg|300px|thumb|right|Widok Bramy Passawskiej i jej przedbramia od zachodu]]
{{Obiekt infobox
+
'''Bramy miejskie''', obok obok systemu [[Baszty miejskie|baszt]] stanowiły ważny element [[Obwarowania miejskie Szczecina|obwarowań miejskich]] Szczecina. Z zachowanych dokumentów wynika, że cztery główne bramy miejskie powstały w 2.połowie [[XIII wiek]]u i w pierwszej dekadzie [[XIV wiek]]u. Od strony rzeki uzupełniały je przebite w murze miejskim furty zwane także bramami wodnymi. Ich wygląd niestety znamy tylko z niezbyt precyzyjnych przekazów ikonograficznych.
|obiekt              = Zespół bramny Bramy Passawskiej
+
== Pochodzenie nazw ==
|zabytek= zabytek niezachowany
+
Nazwy czterech kolejnych ulic: [[Heiligegeiststraße]], [[Tkacka|Am Passoweschen Thore]], [[Mühlenstraße]] i [[Frauenstraße]], wiążą się z usytuowanymi u ich wylotu bramami miejskimi i ich otoczeniem. Są to Brama Świętego Ducha (''Heilige Geisttor''), Brama Passawska (''Passauer Tor''), Brama Młyńska (''Mühlentor'') i Brama Panieńska (''Frauentor''). Ale nie tylko. We wczesnym średniowieczu ulice te stanowiły wyloty dróg do położonych pod miastem osiedli przedlokacyjnego Szczecina. Co prawda nazwa ulicy Świętego Ducha pojawia się i utrwala na dobre dopiero na początku [[XVIII wiek]]u, ale nazwa bramy miejskiej wiąże się również ze szpitalem Świętego Ducha ([[1295]]), usytuowanym przy drodze wiodącej w kierunku osiedla podmiejskiego Oberwiek /[[Górny Wik]]/. Nazwa bramy położonej na skraju dawnego osiedla kolonistów chłopskich o niezbyt zrozumiałej już dzisiaj nazwie - Brama Paschardii (1307), nawiązuje do drogi prowadzącej na pola i pastwiska miejskie. Natomiast wiodąca z osiedla kolonistów chłopskich w kierunku tzw. [[Plac Orła Białego|Nowego Rynku]] (''forum novum'', [[1306]], [[1312]]), stara droga wiejska, "ulica rolników" (''platea colonorum'', 1306), łącząc się z ulicą Młyńską (Mühlenstraße) prowadziła przez istniejąca już wtedy "bramę młyńską" (''molendor'', [[1268]], ''platea molarum'', [[1305]])w kierunku usytuowanych na północy wzdłuż strumienia [[Osówka]] młynów wodnych. Z kolei usytuowana na skraju osiedla słowiańskiego droga wiodąca poprzez Bramę Panieńską w kierunku posadowionego u jej wylotu klasztoru żeńskiego cysterek ([[1243]]), z czasem uzyskała nazwę ulicy [[Panieńska|Panieńskiej]] (''platea dominarum'', [[1309]]).<br/>
|obiekt_grafika      = Brama_Passawska.jpg
+
== Historia i architektura bram miejskich ==
|grafika_opis        = Widok Bramy Passawskiej i jej przedbramia od zachodu  
+
Opis historii i ich form architektonicznych zawarto w osobnych hasłach jak niżej:
|nazwa_niemiecka    = Passauer Tor
 
|nazwa_dawna        = valva Paschardi
 
|lokalizacja        = [[Plac Żołnierza]]
 
|projektant          =
 
|data_budowy        = [[XIV wiek|XIV]]-[[XVI wiek]]
 
|mapa_link          =
 
}}
 
'''Bramy miejskie''', obok obok systemu [[Baszty miejskie|baszt]] stanowiły ważny element [[Obwarowania miejskie Szczecina|obwarowań miejskich]] Szczecina. Niestety nie znamy wyglądu pierwotnego żadnej z nich.<br/> 
 
Nazwy czterech kolejnych ulic: [[Heiligegeiststraße]], [[Tkacka|Am Passoweschen Thore]], [[Staromłyńska|Mühlenstraße]] i [[Frauenstraße]], wiążą się z usytuowanymi u ich wylotu bramami miejskimi i ich otoczeniem. Są to Brama Świętego Ducha (''Heilige Geisttor''), Brama Passawska (''Passauer Tor''), Brama Młyńska (''Mühlentor'') i Brama Panieńska (''Frauentor''). Ale nie tylko. We wczesnym średniowieczu ulice te stanowiły wyloty dróg do położonych szczególnych osiedli przedlokacyjnego Szczecina. Co prawda nazwa ulicy Świętego Ducha pojawia się i utrwala na dobre dopiero w [[XVIII wiek]]u, ale miano bramy miejskiej u jej wylotu wiąże się przede wszystkim ze szpitalem Świętego Ducha ([[1295]]), położonym przy drodze wiodącej w kierunku osiedla podmiejskiego Oberwiek /Górny Wik/. Nazwa bramy położonej na skraju dawnego osiedla kolonistów chłopskich o niezbyt zrozumiałej już dzisiaj nazwie - Brama Paschardii ([[1307]]), nawiązuje do drogi prowadzącej na pola miejskie. Natomiast wiodąca z osiedla kolonistów chłopskich w kierunku tzw. [[Plac Orła Białego|Nowego Rynku]] (''forum novum'', [[1306]], [[1312]]), stara droga wiejska (''platea colonorum'', 1306), prowadziła w kierunku usytuowanych wzdłuż strumienia [[Osówka]] młynów wodnych. Stąd istniejąca już wtedy nazwa bramy i ulicy [[Starołyńska|Młyńskiej]] (''molendor'', [[1268]], ''platea molarum'', [[1305]]). Z kolei usytuowana na skraju osiedla słowiańskiego droga prowadząca w kierunku najstarszego portu, po wybudowaniu u jej wylotu klasztoru żeńskiego cysterek ([[1243]]), z czasem uzyskała nazwę ulicy [[Panieńska|Panieńskiej]] (''platea dominarum'', [[1309]]).  
 
 
 
 
* [[Brama Młyńska]]  
 
* [[Brama Młyńska]]  
 
* [[Brama Panieńska]]
 
* [[Brama Panieńska]]
Linia 20: Linia 10:
 
* [[Brama Passawska]]
 
* [[Brama Passawska]]
 
* [[Bramy wodne]]
 
* [[Bramy wodne]]
 
+
** Brama Kłodna
 +
** Brama Rybacka
 +
** Brama Mączna
 +
** Brama Bycza (Cebulowa)
 +
** Furta bez nazwy (die Hack)
 +
** Brama Mariacka
 +
** Brama Mostu Długiego
 +
** Furta bez nazwy (Havening)
 +
** Brama Pomostu Mniszego
  
 
{{Autor|[[User:Schulz|Jan Iwańczuk]]}}
 
{{Autor|[[User:Schulz|Jan Iwańczuk]]}}
 
[[Kategoria:Etap II Historia]] <!-- proszę nie usuwać tej kategorii Admin-->
 
[[Kategoria:Etap II Historia]] <!-- proszę nie usuwać tej kategorii Admin-->

Wersja z 22:28, 28 cze 2012

Widok Bramy Passawskiej i jej przedbramia od zachodu

Bramy miejskie, obok obok systemu baszt stanowiły ważny element obwarowań miejskich Szczecina. Z zachowanych dokumentów wynika, że cztery główne bramy miejskie powstały w 2.połowie XIII wieku i w pierwszej dekadzie XIV wieku. Od strony rzeki uzupełniały je przebite w murze miejskim furty zwane także bramami wodnymi. Ich wygląd niestety znamy tylko z niezbyt precyzyjnych przekazów ikonograficznych.

Pochodzenie nazw

Nazwy czterech kolejnych ulic: Heiligegeiststraße, Am Passoweschen Thore, Mühlenstraße i Frauenstraße, wiążą się z usytuowanymi u ich wylotu bramami miejskimi i ich otoczeniem. Są to Brama Świętego Ducha (Heilige Geisttor), Brama Passawska (Passauer Tor), Brama Młyńska (Mühlentor) i Brama Panieńska (Frauentor). Ale nie tylko. We wczesnym średniowieczu ulice te stanowiły wyloty dróg do położonych pod miastem osiedli przedlokacyjnego Szczecina. Co prawda nazwa ulicy Świętego Ducha pojawia się i utrwala na dobre dopiero na początku XVIII wieku, ale nazwa bramy miejskiej wiąże się również ze szpitalem Świętego Ducha (1295), usytuowanym przy drodze wiodącej w kierunku osiedla podmiejskiego Oberwiek /Górny Wik/. Nazwa bramy położonej na skraju dawnego osiedla kolonistów chłopskich o niezbyt zrozumiałej już dzisiaj nazwie - Brama Paschardii (1307), nawiązuje do drogi prowadzącej na pola i pastwiska miejskie. Natomiast wiodąca z osiedla kolonistów chłopskich w kierunku tzw. Nowego Rynku (forum novum, 1306, 1312), stara droga wiejska, "ulica rolników" (platea colonorum, 1306), łącząc się z ulicą Młyńską (Mühlenstraße) prowadziła przez istniejąca już wtedy "bramę młyńską" (molendor, 1268, platea molarum, 1305)w kierunku usytuowanych na północy wzdłuż strumienia Osówka młynów wodnych. Z kolei usytuowana na skraju osiedla słowiańskiego droga wiodąca poprzez Bramę Panieńską w kierunku posadowionego u jej wylotu klasztoru żeńskiego cysterek (1243), z czasem uzyskała nazwę ulicy Panieńskiej (platea dominarum, 1309).

Historia i architektura bram miejskich

Opis historii i ich form architektonicznych zawarto w osobnych hasłach jak niżej:



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk