Cechy rzemieślnicze w Szczecinie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "__NOTOC__ '''Cechy Szczecina (rzemiosło)''' – korporacje zawodowe, bractwa i stowarzyszenia o charakterze społeczno - gospodarczym, zrzeszające rz...")
 
m (zamienił w treści „Kategoria:Etap V 07 Administracja publiczna” na „Kategoria:Etap II 2013 - 04 Administracja publiczna”)
Linia 59: Linia 59:
 
[[Kategoria:Instytucje Miasta Szczecin]]  
 
[[Kategoria:Instytucje Miasta Szczecin]]  
 
{{Autor|[[User:Woti|Wojciech Banaszak]]}}  
 
{{Autor|[[User:Woti|Wojciech Banaszak]]}}  
[[Kategoria:Etap V 07 Administracja publiczna]]
+
[[Kategoria:Etap II 2013 - 04 Administracja publiczna]]

Wersja z 12:48, 2 paź 2013

Cechy Szczecina (rzemiosło)korporacje zawodowe, bractwa i stowarzyszenia o charakterze społeczno - gospodarczym, zrzeszające rzemieślników jednego lub kilku pokrewnych zawodów, mające na celu:

  • utrzymywanie dominującej pozycji osób uprawnionych do samodzielnego wykonywania rzemiosła (mistrzów rzemiosła) na rynku,
  • reprezentowanie interesów członków wobec organów władz i administracji oraz sądów,
  • wzajemną pomoc i utrwalanie więzi środowiskowych oraz kształtowanie postaw zgodnych z uznanymi zasadami etyki i godności,
  • utrzymywanie wysokiego poziomu usług i wytwórczości oraz podnoszenie kwalifikacji zawodowych,
  • prowadzenie na rzecz członków działalności społeczno-organizacyjnej, oświatowej i gospodarczej,
  • polubowne rozstrzyganie sporów zaistniałych pomiędzy członkami cechu.

Historia

Istniejące od średniowiecza cechy były charakterystyczne dla struktury klasowej mieszczaństwa. W Szczecinie pojawiły się w połowie XIIIw., wkrótce po nadaniu praw miejskich (1243), gdy miasto uzyskało prawo tworzenia organizacji cechowych. Występowały przede wszystkim w obronie interesów prawnych i gospodarczych swoich członków, a także organizowały ich życie religijne, kulturalne i towarzyskie oraz przygotowywały do zadań związanych z obroną miasta. Pierwsi swoje cechy założyli:

  • rzeźnicy,
  • piekarze,
  • szewcy,
  • tkacze.

W początkach XIVw. w księgach miejskich wymieniono już 24 zawody „cechowe”[1]. Organizacje cechowe i ich kierownictwa były istotnym elementem samorządu miejskiego Szczecina.

Organizacje cechowe dzieliły swoich członków na 3 kategorie:

  • mistrzów,
  • czeladników,
  • uczniów (terminatorów).

Członkami cechów mogli być niemal wyłącznie ludzie wolni i zarazem obywatele miasta. W działalności gospodarczej członkowie cechów skupiali się na utrzymywaniu swoich uprzywilejowanych pozycji, dążąc do ograniczenia liczby mistrzów i czeladników oraz możliwości dziedziczenia praw zawodowych. Monopolizowali i ograniczali produkcję w celu utrzymywania wysokich cen. W tym celu zwalczali konkurencyjną produkcję rzemieślników wiejskich oraz tzw. partaczy, zwanych też „wolnymi mistrzami”[2]. Takie postępowanie ograniczonych grup mistrzów cechowych prowadziło do ograniczania produkcji i pogłębienia kryzysu gospodarczego, który trapił Szczecin od połowy XVIw.

Po przejęciu miasta przez Prusy (17131720) nowe władze uznały, że istniejące stosunki produkcyjne i monopole mistrzów cechowych ograniczają produktywność miasta. W latach 17381744 wprowadzono nowe statuty cechowe, otwierając je dla nowych członków i nie ograniczając liczby majstrów w mieście. Ograniczono także liczbę świąt cechowych i wysokość opłat egzaminacyjnych.

Od połowy XIXw. konkurencja manufaktur i fabryk oraz dalsza liberalizacja sfery produkcyjnej ograniczyły przywileje korporacji zawodowych, co spowodowało także zmierzch tradycji kulturalno-religijnych cechów. Same cechy rzemieślnicze przekształciły się w znane nam dzisiaj korporacje drobnych wytwórców i usługodawców.

W okresie PRL cechy były przymusowym zrzeszeniem społeczno - zawodowym samodzielnych rzemieślników (nie obejmowały spółdzielni) i podstawową jednostką samorządu rzemiosła. Prowadziły działalność socjalną, szkoleniową oraz organizowały zaopatrzenie i zbyt. Cechy były nadzorowane przez Izbę Rzemieślniczą. W powojennym szczecinie funkcjonowały m.in. następujące cechy:

  • rzemiosł budowlanych i drzewnych,
  • rzemiosł różnych (w tym fryzjerów i perukarzy),
  • rzemiosł metalowych i elektrycznych (w tym instalatorzy, blacharze, elektronicy, budujący i naprawiający maszyny, mechanicy, budowlani),
  • rzemiosł odzieżowych, skórzanych i włókienniczych.

Współcześnie

We współczesnym Szczecinie (2013) siedziby cechów zlokalizowane są w budynku przy ul. Wojska Polskiego 78. Obecnie funkcjonują[3]:

  • Cech Rzemiosł Budowlanych i Drzewnych oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości,
  • Cech Rzemiosł Metalowych i Elektrycznych,
  • Cech Rzemiosł Różnych Zrzeszenie,
  • Cech Rzemiosł Spożywczych,
  • Cech Rzemiosł Włókienniczych, Odzieżowych i Skórzanych,
  • Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców w Szczecinie[4].

Przypisy

  1. Cechy. W: Encyklopedia Szczecina. T.1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-87341-45-2. s. 145-146.
  2. Dzieje Szczecina - Wiek X-1805. T.2. Red. Gerard Labuda. Warszawa – Poznań, PWN, 1983. ISBN83-01-04344-X. s. 286.
  3. Cechy rzemiosł. W: Informator Miejski – Szczecin. Źródło informacji biznesowej. [online]. [Przeglądany 29 września 2013]. Dostępny w: http://www.9477.pl/cechy_rzemiosl_szczecin.php.
  4. Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców w Szczecinie. W: Izba Rzemieślnicza Małej i Średniej Przedsiębiorczości w Szczecinie. [online]. [Przeglądany 29 września 2013]. Dostępny w: http://www.irszczecin.pl/cech_rzemieslnikow_i_przedsiebiorcow_w_szczecinie.html.

Bibliografia

  • Encyklopedia Szczecina. T.1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-87341-45-2. s. 145 – 146, 380. 
  • Encyklopedia Szczecina. T.2. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-7241-089-5. s. 291 - 294. 

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak