Cmentarz żydowski (Świdwin)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 19:30, 30 cze 2013 autorstwa A. Bartczak (dyskusja | edycje) (Utworzył nową stronę „__NOTOC__ {{WEdycji}} Cmentarz żydowski w Świdwinie Cmentarz w Świdwinie został założony prawdopodobnie w 2 poł. XVIII wieku, gdyż w 1787 roku w księgach m...”)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Monobook icon.svg.png Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.


Cmentarz żydowski w Świdwinie

Cmentarz w Świdwinie został założony prawdopodobnie w 2 poł. XVIII wieku, gdyż w 1787 roku w księgach miejskich notowany jest grabarz żydowski, choć w tym czasie w mieście mieszkało tylko kilka rodzin wyznania mojżeszowego. Nekropolię utworzono kilka kilometrów na południowy zachód od miasta, przy Polchleper Weg (obecnie ul. Dobra Rycerskie) u stóp wzgórza zwanego Judenberg (Żydowska Góra). Zajmował obszar około 0,5 ha i miał kształt zbliżony do kwadratu. Był stosunkowo duży w porównaniu z większością kirkutów na Pomorzu Zachodnim, ale też gmina żydowska w Świdwinie należał do najliczniejszych. W 1871 roku mieszkało w Świdwinie 315 wyznawców judaizmu, w 1905 roku było ich 217, dwadzieścia lat później 166. W 1940 roku nie notowano w mieście obecności już ani jednego Żyda. Jak praktycznie wszystkie kirkuty, także ten świdwiński został zniszczony podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938). Także w zakończeniu II wojny światowej był dewastowany. Jeszcze w XXI wieku zdarzały się przypadki wandalizmu i niszczenia macew. W 2001 roku członkowie świdwińskiej parafii kościoła zielonoświątkowców podjęli akcję porządkowania kirkutu, na którym zachowało się nadal kilkadziesiąt nagrobków, z których najstarszy pochodzi z 1857 roku oraz mauzoleum rodziny Engelów z 1913 roku. Macewy wykonane z piaskowca, granitu, ale także sztucznego kamienia i cementu noszą inskrypcje w języku hebrajskim i niemieckim. Najpóźniejszy z nich pochodzi 1938 roku. W 1989 roku cmentarz został wpisany do rejestru zabytków. W 2009 roku kirkut w Świdwinie w wyniku postępowania regulacyjnego przeszedł na własność Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.

Literatura

Karta ewidencyjna cmentarza, Koszalin 1988, w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie, delegatura w Koszalinie

Czajkowski Zbigniew, Żydzi w dziejach Świdwina, [w:] Nekropolie, Kirkuty. Cmentarze. Materiały konferencyjne, Szczecin 2002 Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung, Berlin 1874 Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Berlin 1908 Kalicki Jerzy, Cmentarz w Świdwinie a proces asymilacji społeczności żydowskiej na Pomorzu Zachodnim, [w:] Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007, s.394-404 Opęchowski Mirosław, Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie, [w:] Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007, s. 377-395 Salinger Gerhard, Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns, t. III i IV, New York 2006 Linki zewnętrzne http://www.sztetl.org.pl/pl/article/swidwin/12,cmentarze/1564,cmentarz-zydowski-przy-ul-dobra-rycerskie-ul-drawska-/