Cmentarz żydowski (Koszalin)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 13:41, 28 cze 2013 autorstwa A. Bartczak (dyskusja | edycje) (Utworzył nową stronę „__NOTOC__ '''Stary cmentarz żydowski w Koszalinie''' {{Koordynaty|54.183761|16.191226}} Pierwszy udokumentowany pochówek na starym cmentarzu odbył się w 1812 rok...”)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stary cmentarz żydowski w Koszalinie Geolokalizacja: 54.183761,16.191226

Pierwszy udokumentowany pochówek na starym cmentarzu odbył się w 1812 roku. Jednak już w 1752 roku w Koszalinie mieszkał żydowski grabarz, jest więc możliwe, że kirkut przy Badgasse (obecnie okolice ulic Orlej i Rzecznej) został założony już w XVIII wieku. Był to wyjątkowo mały cmentarz, zajmował obszar tylko 40 m², choć korzystały z niego także gminy żydowskie z Sianowa i innych okolicznych miejscowości. w roku 1871 w mieście było 281 Żydów, a w roku 1885 liczba członków gminy wynosiła 303 osoby i była to wartość maksymalna. Przez kolejne 10 lat liczba członków gminy była stabilna i wynosiła ok. 300 osób. Były one skupione w 78 gospodarstwach. Spadek liczby ludności żydowskiej w Koszalinie odnotowano w roku 1898, a po kilku latach gmina liczyła już tylko 225 osób. Żydzi stanowili zatem niewiele ponad 1% wszystkich mieszkańców miasta, których wówczas było ok. 20 000. Ostatni pogrzeb miał na nim miejsce w 1906 roku. Od 1901 roku funkcjonował położony kilkaset metrów dalej dużo większy nowy cmentarz przy Am Schwarzen Berg (obecnie narożnik ulic Racławickiej i Targowej). Podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938) nieczynny cmentarz został zdewastowany. Kirkut został ponownie poświęcony po ogrodzeniu i uporządkowaniu w 2005 roku. O jego historii opowiada tablica informacyjna, na terenie ustawiono też głaz upamiętniający pochowanych na nim ludzi.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna cmentarza. Koszalin 1990. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Koszalinie.
  • Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Berlin 1908.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Romanik Henryk. O Żydach w Koszalinie. Szkice do portretu zbiorowego. Koszalin 2006.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 2. New York 2006.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Anna Bartczak