Cmentarz wojenny 1 Armii Wojska Polskiego (Stare Łysogórki)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 12:25, 17 kwi 2014 autorstwa Busol (dyskusja | edycje) (zamienił w treści „{{Autor|” na „{{AutorP|”)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz wojenny 1 Armii Wojska Polskiego
Cmentarz wojenny 1 Armii Wojska Polskiego
Adres 74-505 Stare Łysogórki
Powierzchnia ok. 13 ha.
Data powstania 1945
Stan obecny zachowany, czynny
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
[ Google Street View.]


Cmentarz wojenny 1 Armii Wojska Polskiego – w powszechnej opinii jako lokalizację cmentarza podawana jest wieś Siekierki, jednakże administracyjnie leży on w granicach wsi Stare Łysogórki, w gminie Mieszkowice, w powiecie gryfińskim.

W kwietniu 1945 roku pomiędzy Siekierkami i Gozdowicami znajdował się pas natarcia 1 Armii Wojska Polskiego, która w ramach operacji berlińskiej uczestniczyła w forsowaniu Odry.

Tuż po zakończeniu II wojny światowej zaczęto organizować cmentarz wojenny dla polskich żołnierzy poległych zarówno przy forsowaniu Odry, jak i w walkach o Berlin.

Wytyczono teren w północnej części wsi Stare Łysogórki, na planie kwadratu, sąsiadujący z lasem. Rozpoczęto ekshumacje, które przeciągnęły się do 1948 roku. Początkowo na mogiłach ziemnych znajdowały się drewniane krzyże, a po środku cmentarza stała drewniana kapliczka. Następnie na przełomie 1949 i 1950 roku drewniane krzyże zastąpiono betonowymi nagrobkami. Obecny wygląd kwater jest wynikiem przebudowy cmentarza w połowie lat 50. XX wieku. Usunięto wówczas drewnianą kaplicę, a na zbiorowych mogiłach pojawiły się betonowe krzyże stylizowane na Order Krzyża Grunwaldu. Jest ich 1200.

W miejscu kaplicy, po środku cmentarza, 15 października 1961 roku odsłonięto pomnik autorstwa szczecińskiego rzeźbiarza Sławomira Lewińskiego. Ma on 18 metrów wysokości i wykonany jest z granitu. Składa się z obelisku, na którym wiszą dwa grunwaldzkie miecze, w tle widnieją żagle symbolizujące przeprawę przez Odrę, a obok obelisku stoi postać kobiety (matki) z dzieckiem symbolizująca powrót ziem nadodrzańskich do Polski. W 1990 roku obok pomnika ustawiono wysoki metalowy krzyż.

Na cmentarzu spoczywa 1987 żołnierzy (w tym 1661 znanych z nazwiska).

Obok cmentarza znajduje się muzeum 1. Armii Wojska Polskiego.

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Baczyńska-Padjasek M., Cieśla S. Historia i pamięć. Cmentarze powiatu gryfińskiego. Gryfino 2012.
  • Migdalski P. ...w tej strażnicy Rzeczypospolitej. Rejon Pamięci Narodowej Cedynia-Gozdowice-Siekierki. Szczecin-Poznań 2007.
  • Migdalski P. Dzieje cmentarza wojennego żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego w Siekierkach. W: „Tym samym pociągiem”. Przesiedlenia przymusowe, procesy dezintegracyjne i integracyjne na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej w latach 1939-1949 w wyborze prac magisterskich powstałych na seminarium Jana M. Piskorskiego. Red. K. Marciszewska, P. Migdalski. Chojna-Szczecin 2013. s. 141-162.
  • Olej-Kobus A., Kobus K., Rembas M. Nekropolie. Zabytkowe cmentarze wielokulturowej Polski. Warszawa 2009.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agata Freindorf