Dwór (Pęzino)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 12:41, 5 cze 2019 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje) (→‎Wieś)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór administratora w Pęzinie
Dwór administratora w Pęzinie
Lokalizacja 73-131 Pęzino
Projektant nieznany
Data budowy koniec XIX w.

Geolokalizacja: 53.340918,15.191662

Dwór w Pęzinie (niem. Pansin, gmina Stargard)

Wieś

Wieś o rodowodzie wczesnośredniowiecznym, której nazwę wymieniono po raz pierwszy w dokumencie z 1285 roku, dotyczącym giermka Rutgera z Pęzina. W 1320 roku w dokumencie wymieniono rycerzy Mikołaja i Henninga von Paninów.

W 1357 roku, po śmierci ostatniego z przedstawicieli rodu von Paninów, właścicielem miejscowości został Hans von Borcke, który w 1387 roku sprzedał zamek komturowi joannickiemu Henrykowi von Güntersbergowi z Suchania. Od tego momentu rodzina von Güntersbergów była lennikiem zakonu joannitów. W 1410 roku właścicielem był Szymon von Güntersberg, a w 1450 i 1461 roku Claus von Güntersberg, W 1472 roku zamek ponownie należał do joannitów, a ostatecznie został im sprzedany w 1482 roku za 8 800 grzywien przez Szymona von Güntersberga. W 1483 roku rezydentem na zamku był komtur joannitów suchańskich Otto von Blankenburg, w 1489 roku komtur Ludwik von Schlamrendorff.

W 1493 roku komtur Jerzy von Schlamrendorff sprzedał zamek i wieś Pęzino, wraz z wsiami Barzkowice, Brudzewice i Golina, Henrykowi von Borckemu, zachowując lenną zwierzchność. W 1498 roku właścicielami zamku i wsi byli Adrian i Karsten von Borckowie, a w 1538 roku Matzke von Borcke ze Złocieńca, Łobza i Reska. W 1557 i 1561 roku zamek należał do Frantza i jego brata Henryka von Borcków. W 1621 roku dokonano podziału dóbr pęzińskich i złocienieckich między braci Marcina, Matzkego i Filipa von Borcków. W 1624 roku w wyniku podziału właścicielem Pęzina został Matzke von Borcke, a jego majątek obejmował 51 łanów chłopskich, 7 zagrodników, 2 młyny, 2 karczmy, kuźnię, owczarnię, 2 łany pastuchów owczarzy, 1 owczarza bydła i 1 łan krawca-szewca. W 1657 roku wieś, wraz z istniejącym zamkiem, została splądrowana przez Szwedów i Polaków pod wodzą Stefana Czarnieckiego. W 1682 roku syn Matzkego, Filip Adrian von Borcke powierzył administrację zamku Piotrowi Georgowi von Puttkamerowi, mężowi swej córki Ewy Liliany.

Późniejszymi właścicielami dóbr ziemskich i zamku byli: w 1801 roku Georg Franz Jerzy von Puttkamer, później jego syn Ludwik Jerzy i wnuk Ernest Friedrich Georg. Prawa lenne joannitów wygasły w 1801 roku w momencie rozwiązania zakonu. Następnymi właścicielami miejscowości pod koniec XIX wieku byli Ulryk i Anna Maria von Puttkamerowie. W 1905 roku majątek rodziny von Puttkamerów obejmował 1 002 ha ziemi, a wieś zamieszkiwały 264 osoby w 20 gospodarstwach. W 1939 roku ostatnim właścicielem byli Bogislav von Puttkamer z żoną Elżbietą z domu von Bonin. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 669 mieszkańców w 162 gospodarstwach domowych.

Dwór

We wsi, w sąsiedztwie zamku, po jego południowej stronie, na terenie zachowanych zabudowań folwarcznych (powozownia, stajnia) znajduje się dom zarządcy folwarku z końca XIX wieku zbudowany z inicjatywy właściciela zamku i majątku. Jest to budynek parterowy, przykryty dachem dwuspadowym z trójkątnymi wystawkami przy fasadzie i elewacji, z przeszklonym gankiem. Budynek jest ozdobiony wąskimi lizenami w ścianie frontowej, oknami zakończonymi łukami i łukowymi nadprożami. Historyczne wyposażenie wnętrza się nie zachowało.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Bibliografia

  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 1. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.
  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 2. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy