Eliasz Rajzman

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 18:51, 15 mar 2012 autorstwa Andriusza (dyskusja | edycje) (Utworzył nową stronę „Eliasz Rajzman (ur. 8 lipca 1909 w Ratnie, zm. w Szczecinie) – polski poeta narodowości żydowskiej tworzący w języku jidysz. Był jednym z ostatnich poetów tw...”)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Eliasz Rajzman (ur. 8 lipca 1909 w Ratnie, zm. w Szczecinie) – polski poeta narodowości żydowskiej tworzący w języku jidysz. Był jednym z ostatnich poetów tworzących w tym języku w powojennej Polsce.

Biografia[edytuj]

Urodził się w Ratnie w biednej rodzinie żydowskiej. Po ukończeniu chederu pracował jako cholewkarz. Po raz pierwszy zadebiutował tomikiem poezji w 1933 roku na łamach warszawskiej gazety żydowskiej Fołks Cajtung. Podczas II wojny światowej przebywał na Litwie. Po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki w czerwcu 1941, wstąpił do Armii Czerwonej. Brał udział w obronie Kaukazu, następnie przebywał w Kazachstanie, Kirgistanie i Uralu.

W maju 1946 jako repatriant wrócił do Polski. Osiadł w Choszcznie, gdzie znalazł zatrudnienie jako pracownik fizyczny w rolniczym majątku państwowym. W 1947 podjął pracę w Osadniczej Spółdzielni Produkcyjnej Kania pod Stargardem Szczecińskim. W marcu 1949 na stałe przeniósł się do Szczecina, gdzie znalazł zatrudnienie jako krojczy w spółdzielni skórzanej "Galanteria". Przez wiele lat był animatorem kultury, aktorem i autorem dramatów wystawianych w amatorskim teatrze działającym przy oddziale szczecińskim Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce. W latach 1956-1957, publikował wiersze w tygodniku "Ziemia i Morze".

Zmarł 20 stycznia 1975 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 58A-4-5).

Twórczość

Eliasz Rajzman pisał wiersze głównie w języku jidysz, ale również nie brakowało w jego dorobku poezji w języku polskim. Bardzo niewiele jego utworów zostało przetłumaczonych na polski, ponieważ brakuje osób, które potrafiłyby to profesjonalnie zrobić. Jego poezję tłumaczyli głównie: Katarzyna Suchodolska, Arnold Słucki, Stanisław Wit-Wiliński, Urszula Kozioł, Jadwiga Adler, Horacy Safrin, Marian Grześczak, Józef Bursewicz, Tadeusz Nowak, Jakub Zonszajn.

W listopadzie 1974 roku w szpitalu napisał w języku polskim swój ostatni wiersz pt. "Noc". Wiele wierszy poety zamieszczała szczecińska gazeta "Spojrzenia" oraz dodatek kulturalny do Fołks Sztyme.

Twórczość w języku jidysz

  • 1950 – Zielenią się pola (Di felder grinen)
  • 1954 – Posadziłem drzewo (Ch'hob farflanct a bojm)
* 1967: Mowa Twoich oczu (jid. Di szprach fun dajne ojgen)
1963: Wymarzyłem sobie (jid. Ikh hob zich osgetrojm)
1959: Sam ze sobą (jid. Alajn mit zich)

 

Twórczość w języku polskim

1979: Modlitwa wilka
1974: Oddźwięki
1967: Spalony gołąb
1966: Jesienne drzewo

Bibliografia[edytuj]

Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska: Historia i kultura Żydów polskich. Słownik. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 2000