Eugeniusz Wilgocki

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 14:31, 2 sty 2017 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Eugeniusz Wilgocki
archeolog, konserwator zabytków
brak zdjecia
Data urodzenia 6 września 1952
Miejsce urodzenia Krotoszyn
Data śmierci 20 grudnia 2004
Miejsce śmierci Krotoszyn
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie,

kwatera 3D, rząd 10, nr grobu 3

Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Narodowość polska


Eugeniusz „Gwidon” Wilgocki (1952–2004) – archeolog, konserwator zabytków.

Życiorys

Eugeniusz „Gwidon” Wigocki urodził się 6 września w Krotoszynie, gdzie ukończył szkołę podstawową (1959–1967), a następnie Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja (1967–1971). Właśnie wtedy zainteresował się archeologią. Uczestniczył w badaniach prowadzonych przez dr. Dionizego Kosińskiego na stanowiskach wczesnośredniowiecznych w Piaskach i Rochach.

W latach 1971–1976 studiował archeologię w Instytucie Prahistorii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W czasie praktyk studenckich uczestniczył w badaniach prowadzonych przez Instytut na stanowiskach zachodniopomorskich w Dębczynie, Kowalkach i Rogowie koło Białogardu. Był aktywnym członkiem Koła Naukowego Studentów Archeologii, współorganizatorem badań ratunkowych na cmentarzysku ludności łużyckiej w Radziejowie (powiat Środa Wielkopolska.) oraz osadzie neolitycznej w Krystkach (pow. Rawicz). Pracę magisterską na temat „Wczesnośredniowieczne osadnictwo w dorzeczu Mogilicy” napisał pod kierunkiem prof. Jana Żaka. W 1990 roku ukończył studium podyplomowe na Politechnice Warszawskiej z zakresu konserwacja zabytków, pracą pt. "Zamocowanie kartusza na ścianie ryzalitu południowego budynku pałacu w Siernikach woj. Piła" napisaną po kierunkiem doc. dr hab. Jerzego Teligi.

Po uzyskaniu stopnia magistra 1 czerwca 1976 roku podjął pracę w Szczecinie z którym związany był zawodowo do końca życia. Przez 15 lat pracował w Pracowni Archeologicznej w Przedsiębiorstwie Państwowym Pracownie Konserwacji Zabytków Oddział w Szczecinie. Po jego likwidacji w 1991 roku wraz z całym zespołem kontynuował pracę w powołanej w jego miejsce spółce z o.o Pracownie Konserwacji Zabytków, a następnie, od 1992 roku w Pracowniach Konserwacji Zabytków – Zespoły Projektowo-Konserwatorskie, w których to od 1 lipca 1994 roku pełnił funkcję kierownika Pracowni Archeologicznej. Po upadku tej spółki, dzięki jego inicjatywie i staraniom Pracownia Archeologiczna znalazła się w strukturach Zamku Książąt Pomorskich. „Gwidon” Wilgocki kierował nią do 1 kwietnia 2004 roku, kiedy to, ze względu na stan zdrowia, rozpoczął pracę w wymiarze połowy etatu. Pogarszający się stale stan zdrowia spowodował Jego przejście na rentę 8 października 2004 roku. W okresie 2 stycznia 199719 grudnia 2003 pracował jednocześnie na pół etatu w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Szczecinie. W latach 1976–1979 był członkiem Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki.

W swojej działalności zawodowej od początku najbardziej cenił sobie pracę badawczą w terenie. Zaczął od udziału w wykopaliskach prowadzonych na szeroka skalę w rejonie Jeziorska, gdzie zaplanowano budowę zbiornika wodnego na Warcie. Na stanowiskach w Pęczniewie, Brodni, Wylazłowie i Tądowie Dolnym pracował pod kierunkiem dr. R. Rogosza, a następnie w Młynach Strachowskich i Ostrowie Wareckim prowadził badania samodzielnie. Ten ogromny projekt realizowany był przez Pracownie Archeologiczno-Konserwatorskie PKZ w Poznaniu w latach 1976–79. Późniejsza jego praca dotyczyła prac badawczych i konserwatorskich na stanowiskach zachodniopomorskich i na pograniczu wielkopolsko-pomorskim. Interesowały go również wykopaliska na terenie starych miast m.in. w Szczecinie, Kamieniu Pomorskim, Chojnie czy Lipianach.

Prowadził też badania zamków w Darłowie, Słońsku i najciekawsze w Wieleniu. Jego zainteresowania zawodowe były bardzo rozlegle od stanowisk pradziejowych po średniowieczne. Przykładem są: Wierzchlas (osada ludności k. łużyckiej), Nowe Objezierze (osadnictwo wielokulturowe, od neolitu po wczesne średniowiecze) i Szczecin-Gumieńce (osadnictwo wielokulturowe, osady neolityczne, cmentarzysko ciałopalne ludności k. łużyckiej, osada wczesnośredniowieczna).

Szczególnie ważne były dla niego badania prowadzone na szczecińskim Podzamczu. Od 1986 do 1994 prowadził je wspólnie z dr. Eugeniuszem Cnotliwym w wielkim wykopie w kwartale 5. Później kierował nimi samodzielnie (do 2001 roku). W związku z planowaną odbudową terenu rozszerzył je znacznie na inne kwartały. Efektem tych badań były ciekawe odkrycia wzbogacające wiedzę o najdawniejszych dziejach Szczecina. W okolicy Ratusza Staromiejskiego i Baszty Siedmiu Płaszczy odnaleziono wielofazowe umocnienia obronne i relikty nieistniejącego już kościoła św. Mikołaja. Niezwykle cenne okazały się też odkrycia w rejonie między Rynkiem Siennym a Mostem Długim. Niestety, prace te nie zostały ukończone, zabrakło też funduszy na opracowanie osiągniętych wyników. Udało mu się jednak przygotować kilka opracowań podsumowujących wstępne wyniki badań z kolejnych okresów poszukiwań. Zaangażował się też w badaniach prowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski. Wraz ze swoim zespołem pracował nad weryfikacją grodzisk wczesnośredniowiecznych i późnośredniowiecznych siedzib rycerskich na terenie województw szczecińskiego, gorzowskiego i pilskiego. Efektem tych badań było odkrycie i dokumentacja około 2000 nowych stanowisk, a także opracowanie i opublikowanie przez niego wyników badań grodzisk w Miasteczku Krajeńskim i Wolsku. Jego doświadczenie badawcze docenione zostało też za granicą. Jako członek zespołu szczecińskiego pracował na wykopaliskach na terenie średniowiecznej macedońskiej twierdzy w Prilepie, jednej z największych na Bałkanach. Był to duży projekt Polsko-Jugosłowiańskiej Misji Archeologiczno-Konserwatorskiej prowadzonej w latach 1981–1987. Prowadził też prace archeologiczne w stolicy Łotwy Rydze w czasie, kiedy polskie ekipy konserwatorskie prowadziły tam swoje działania (1988–1989).

„Gwidon” Wilgocki miał też temperament społecznika. W czasach studenckich działał aktywnie w Kole Naukowym Studentów Archeologii, wstąpił też wówczas do PZPR, wierząc w gierkowskie zapowiedzi reform. Zawiedziony w swoich oczekiwaniach, po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku, zrezygnował z członkostwa. Z wielkim zapałem zaangażował się w 1989 roku w zakładanie Stowarzyszenia Archeologów Polskich. Został wybrany na pierwszego prezesa Oddziału Szczecińskiego (1991). Tę funkcję z krótką przerwą (2001–2004) pełnił do śmierci. Był też przez kilka kadencji członkiem Zarządu Głównego SNAP oraz wielokrotnym reprezentantem oddziału szczecińskiego na dorocznych Zjazdach. To dzięki jego zaangażowaniu szczeciński oddział należał do najprężniej działających w Polsce.

Nie sposób pominąć jego wkładu w liczne inicjatywy wydawnicze. Jego zasługą było zorganizowanie 18 maja 1995 roku sesji naukowej „50 lat archeologii polskiej na Pomorzu Zachodnim”, uwieńczonej publikacją wygłoszonych referatów w roku następnym w książce po takim samym tytułem. W 1998 roku doprowadził do opublikowania pierwszego tomu serii wydawniczej oddziału szczecińskiego SNAP „Acta Archaeologica Pomoranica”, zawierającego materiały z XII Sesji Pomorzoznawczej, cyklicznego spotkania naukowców zajmujących się szeroko pojętymi dziejami Pomorza, zorganizowanej po wieloletniej przerwie w Szczecinie rok wcześniej.

Kolejnym wydarzeniem zaistniałym dzięki Jego energii, była międzynarodowa konferencja pod nazwą „Konserwatorskie badania archeologiczne w Polsce i w Niemczech – stan prawny, problematyka, osiągnięcia” zorganizowana 10–12 czerwca 1999 roku w Barzkowicach k. Szczecina, materiały z której wydano drukiem jeszcze w tym samym roku jako tom drugi AAP. Z jego inicjatywy wydane zostały księgi pamiątkowe poświęcone prof. dr. hab. Władysławowi Filipiakowi („Instantia est mater doctrinae”, Szczecin 2001) i dr. Eugeniuszowi Cnotliwemu („Res et fontes”, Szczecin 2003). „Gwidon” Wilgocki był także członkiem Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, oddział w Szczecinie. Za swoją działalność został wielokrotnie odznaczany.

Zmarł po długiej chorobie 20 grudnia 2004 roku w Krotoszynie i został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie. Stowarzyszenia Naukowe Archeologów Polskich oddział w Szczecinie opublikowało w drugą rocznicę śmierci księgę poświęconą Jego pamięci „Nie tylko Archeologia”, Szczecin 2006.

Nagrody i odznaczenia

  • Srebrna Odznaka za Opiekę nad Zabytkami – 15.09.1986 (Minister Kultury i Sztuki PRL)
  • Srebrny Krzyż Zasługi – 26.04.1989 (PRL)
  • Nagroda III stopnia za wybitne osiągnięcia twórcze w dziedzinie Planowania Przestrzennego i Urbanistyki za opracowanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz strategii zrównoważonego rozwoju gminy Cedynia – 24.11.2003, przyznana zespołowo (Minister Infrastruktury RP)


Rodzina

Eugeniusz Wilgocki poślubił 26 kwietnia 1975 roku Alinę Paszkowską, z którą doczekał się dwójki dzieci: Kamila (1975) – prawnika i Aleksandry (1983) także archeologa.

Publikacje (wybór)

„Gwidon” Wilgocki ogłosił drukiem blisko pięćdziesiąt publikacji naukowych. Pozostawił też bardzo liczne, obszerne i wnikliwe opracowania badanych stanowisk pradziejowych i średniowiecznych które warte są wykorzystania w naukowych publikacjach.

  • 1984: Badania archeologiczne na zamku w Darłowie, W: red. A. Szymańska, IX Sesja Pomorzoznawcza, Materiały, Gdańsk, s.112–120.
  • 1998–99: Wykaz stanowisk średniowiecznych z Pomorza Zachodniego, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria Archeologiczna, t. 36, s. 199–203.
  • 1993a: z: E. Cnotliwy, M. Pawłowski, Skarb denarów księcia Bogusława I z 1180–1182 r. ze Szczecina-Podzamcza, Materiały Zachodniopomorskie, t. 39, s. 121–134.
  • 1993b: z: E. Cnotliwy, R. Rogosz, Grodzisko stożkowate w Smogulcu, gm. Gołańcz, woj. Piła w świetle badań weryfikacyjnych, Slavia Antiqua, t. 34, s. 141–205.
  • 1995a: Drewniany posążek ze szczecińskiego Podzamcza, Przegląd Archeologiczny, t. 43, s. 187–190.
  • 1995b: Wyniki badań weryfikacyjnych grodzisk wczesnośredniowiecznych w Miasteczku Krajeńskim i Wolsku w województwie pilskim, Materiały Zachodniopomorskie, t. 41, s.173–223.
  • 1996: red. z: P. Krajewski, M. Dworaczyk, D. Kozłowska, 50 lat archeologii polskiej na Pomorzu Zachodnim, Szczecin.
  • 1997: z: G. Horoszko, Skarb monet wczesnośredniowiecznych z Podzamcza w Szczecinie, Materiały Zachodniopomorskie, t. 43, s. 253–271.
  • 1998a: red. z: M. Dworaczyk, P. Krajewski, XII Sesja Pomorzoznawcza Szczecin, 23.–24. października 1997 r. Materiały, Acta Archaeologica Pomoranica, t. I, Szczecin,
  • 1998b: Szczecin – Podzamcze. Kwartał 5. Wstępne wyniki badań z lat 1994–1996 W: red. M. Dworaczyk, P. Krajewski, E. Wilgocki, XII Sesja Pomorzoznawcza Szczecin, 23–24 października 1997 r. Materiały, Acta Archaeologica Pomoranica, t. I, s. 265–278.
  • 1998c: Problem lokalizacji osady kolonistów niemieckich w świetle ostatnich badań archeologicznych szczecińskiego Podzamcza W: red. M. Dworaczyk, P. Krajewski, E. Wilgocki, XII Sesja Pomorzoznawcza Szczecin, 23–24 października 1997 r. Materiały, Acta Archaeologica Pomoranica, t. I, s. 299–302.
  • 1999: red. z: M. Dworaczyk, K. Kowalski, A. Porzeziński, S. Słowiński, Konserwatorskie badania archeologiczne w Polsce i w Niemczech – stan prawny, problematyka, osiągnięcia, Barzkowice k/Szczecina 10–12 czerwca 1999 r. Materiały, Acta Archaeologica Pomoranica, t. II, Szczecin.
  • 2001: red. z: M. Dworaczyk, K. Kowalski, A. Porzeziński, S. Słowiński, Instantia est Mater Doctrinae, Księga jubileuszowa prof. dr. hab. Władysława Filipowiaka, Szczecin.
  • 2002: Archeologia W: red J. Bogdanowski., Krajobraz kulturowy Polski. Województwo zachodniopomorskie, Szczecin, s. 27–38.
  • 2003a: red. z: T. Galiński, Res et Fontes. Księga jubileuszowa dr. Eugeniusza Cnotliwego, Szczecin.
  • 2003b: Osadnictwo pradziejowe i wczesnośredniowieczne ziemi trzebiatowskiej W: red. J. Kochanowska, Trzebiatów – spotkania pomorskie – 2003 r., Szczecin, s. 13–25.
  • 2003c: Szczecin-Podzamcze, kwartał 5. Wstępne wyniki badań z lat 1997–2001 W: red. H. Paner, M. Fudziński, XIII Sesja Pomorzoznawcza, t. 2, od wczesnego średniowiecza do czasów nowożytnych, Gdańsk, s. 143–162.
  • 2004a: Badania archeologiczno–architektoniczne klasztorów Cysterek na Pomorzu Zachodnim w drugiej połowie XX w. W: red. A.M. Wyrwa, A. Kiełbasa, J. Swastek, Cysterki w dziejach i kulturze ziem polskich, dawnej Rzeczypospolitej i Europy Środkowej, Poznań, s. 859–872.
  • 2004b: Sceny mitologiczna na romańskiej misie z Nowego Objezierza W: red. M. Glińska, K. Kroman, R. Makała, Terra Transoderana. Sztuka Pomorza Zachodniego i dawnej Nowej Marchii w średniowieczu. Materiały z Seminarium Naukowego poświęconego jubileuszowi 50.-lecia pracy w muzealnictwie szczecińskim Zofii Krzymuskiej-Fafius 7–8 czerwca 2002, Szczecin, s. 189–202.
  • 2004c: Zmiany w zabudowie wczesnośredniowiecznego Szczecina w świetle badań Pracowni Archeologicznej Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie W: red. R. Czaja, G. Nawrolska, M. Rębkowski, J. Tandecki, Archaeologia et Historia Urbana, Elbląg, s. 139–147.
  • 2004d: z: R. Kamiński, H. Kustosz, S. Słowiński, Kościół Najświętszej Marii Panny w Kostrzynie n/Odrą – wstępne wyniki badań z lat 1998–2000 W: red. S. Kałagate, A. Jaszewska, S. Groblica, Archeologia Środkowego Nadodrza w ostatniej dekadzie XX wieku. Z badań pogranicza polsko-niemieckiego w aspekcie badań archeologiczno-konserwatorskich. Materiały z konferencji w Łagowie Lubuskim 12–13 września 2001 r., Biblioteka Archeologiczna Środkowego Nadodrza, z. 1, Zielona Góra, s. 164–178.
  • 2004e: z: S. Słowiński, Przyczynek do poznania obrotu pieniężnego miast zachodniopomorskich w średniowieczu. Monety ze skarbu z Podzamcza w Szczecinie W: red. S. Groblica, A. Jaszewska, S. Górka, II Polsko-Niemieckie spotkania archeologiczne. Odra – przeszkoda czy pomost w ekspansji kulturowej? Dychów 29 kwietnia – 1 maja 2004 r., Biblioteka Archeologii Środkowego Nadodrza, z. 2, Zielona Góra, s. 305–316.

Bibliografia

  • Eugeniusz Cnotliwy, Wilgocki Eugeniusz W: red. T. Białecki, Encyklopedia Szczecina, t. II, Szczecin 2000, s. 612.
  • Jolanta i Henryk Machajewscy, Pamięci mgr Eugeniusza „Gwidona” Wilgockiego, Folia Praehistorica Posnaniensia, t. XIII/XIV, 2005, s. 379–382.
  • Alina Łosińska, Wspomnienia – zamiast nekrologów. Eugeniusz Gwidon Wilgocki, Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne, t. 7, 2005, s. 290–291.
  • Eugeniusz Cnotliwy, Pamięci Eugeniusza „Gwidona” Wilgockiego (1952–2004) W: red. E. Cnotliwy, A. Janowski, K. Kowalski, * S. Słowiński, Nie tylko archeologia. Księga poświęcona pamięci Eugeniusza „Gwidona” Wilgockiego, Szczecin 2006, s. 15–22.
  • Anna Łazarek, Wilgocki Eugeniusz „Gwidon” W: Encyklopedia Szczecina, Suplement 2, Szczecin 2007, s. 328.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Sławomir Słowiński