Fontanna Manzla: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 6: Linia 6:
 
  |lokalizacja          = Plac Tobrucki
 
  |lokalizacja          = Plac Tobrucki
 
  |data_powstania      =
 
  |data_powstania      =
  |materiał            =
+
  |materiał            =piaskowiec, miedź
 
}}
 
}}
  
Linia 21: Linia 21:
 
   
 
   
 
„Instalacji fontanny dokonano pod osobistym nadzorem twórcy, przy wsparciu miejskiego radcy, dr. Dohrna. Nadzór budowlany i techniczny spoczywał w rękach miejskiego radcy budowlanego Meyera i miejskiego mistrza budowlanego Dreesena. Prace przeprowadzono w następującej kolejności: prace ziemne - firma Gerloff&Gudehl (majster Meinke); roboty fundamentowo-murarskie – mistrz murarski Franz Fischer; betonowa wylewka dużego basenu i części fundamentów – fabryka cementu i kamienia artystycznego „Komet"; prace kamieniarskie przy obydwu basenach i skałach – firma Plöger z Berlina, która również dostarczyła czerwony piaskowiec znad Menu, tak zwany „Mainsandstein". Pozostałe roboty kamieniarskie tarasów i schodów wykonane zostały przez berlińską firmę Körber, która wykorzystała do tego celu granit z okolic Passau w Bawarii. Rusztowania umożliwiające umocowanie skał i ustawienie rzeźby przygotował mistrz ciesielski F. Schmidt.”<ref>„Ostsee-Zeitung” Nr. 445, 23.09.1898. Tłum. A. Gnat-Leśniańska. </ref>
 
„Instalacji fontanny dokonano pod osobistym nadzorem twórcy, przy wsparciu miejskiego radcy, dr. Dohrna. Nadzór budowlany i techniczny spoczywał w rękach miejskiego radcy budowlanego Meyera i miejskiego mistrza budowlanego Dreesena. Prace przeprowadzono w następującej kolejności: prace ziemne - firma Gerloff&Gudehl (majster Meinke); roboty fundamentowo-murarskie – mistrz murarski Franz Fischer; betonowa wylewka dużego basenu i części fundamentów – fabryka cementu i kamienia artystycznego „Komet"; prace kamieniarskie przy obydwu basenach i skałach – firma Plöger z Berlina, która również dostarczyła czerwony piaskowiec znad Menu, tak zwany „Mainsandstein". Pozostałe roboty kamieniarskie tarasów i schodów wykonane zostały przez berlińską firmę Körber, która wykorzystała do tego celu granit z okolic Passau w Bawarii. Rusztowania umożliwiające umocowanie skał i ustawienie rzeźby przygotował mistrz ciesielski F. Schmidt.”<ref>„Ostsee-Zeitung” Nr. 445, 23.09.1898. Tłum. A. Gnat-Leśniańska. </ref>
 +
 +
==Wodotrysk==
 +
 +
„Instalacja rozprowadzająca wodę w dolnym basenie fontanny w ilości 200 m3 na godzinę działa dzięki elektrycznej pompie rotacyjnej umieszczonej w podziemiach ratusza. Do fontanny doprowadza ją rurociąg, zasilający również fontannę na Viktoriaplatz (obec. [[Plac Batorego]], 40 m3) i przy Berliner Tor (obec. [[Brama Portowa]]). Woda w obiegu zamkniętym wpada znów do fontanny Manzla, tak więc uzupełnianie jej nie jest konieczne, dopóki część z niej nie odparuje lub zajdzie konieczność wyczyszczenia basenu (...)  Fontanna będzie działać stale - codziennie, na ile pozwoli pogoda.”<ref>„Ostsee-Zeitung” Nr. 445, 23.09.1898.</ref> We wspomnianych fontannach „zastosowano  mechanizmy pozwalające na oszczędność wody i kosztów eksploatacji.”<ref>Wassersparer für Springbrunnen. W: „Schweizerische Bauzeitung” 1904 Bd. 43/44, H. 15, s. 181.</ref>
 +
Aranżacja z kaskadową architekturą została wykonana techniką kamieniarską z czerwonego piaskowca według projektu profesora Otto Rietha (1871-1925) architekta, rzeźbiarza i malarza. „Basen fontanny składa się z dwóch części – górnej, mającej charakter szerokiego tarasu o półkoliście zamkniętych krótszych bokach, usytuowanego poprzecznie do osi całego założenia, i dolnej, wydłużonej w planie, do której spływa woda z fontanny. Nad górnym tarasem dominuje sztuczna skała, stanowiąca podstawę dla rzeźb. Oś założenia podkreślono rzeźbiarskimi akcentami na ścianach tarasu. Jego tylny mur, u podstawy skały, zdobi fantastyczna maska wodnika w półkolistym polu. Paszcza stwora morskiego dekoruje przednią ścianę tarasu zbudowaną z regularnych ciosów kamiennych i ujętą po bokach tarasowo ułożonymi skałkami, po których spływały kaskady wodne.” <ref>Pomniki, akcenty rzeźbiarskie, tablice pamiątkowe Szczecina. Pod red. J. Kozakowskiej. Szczecin 2012, s. 142.</ref> W roku [[1900]] na bocznych postumentach w obrębie basenu stanęły morskie smoki tryskające wodą.
 +
 +
==Uroczysta inauguracja fontanny==
 +
Uroczystość odsłonięcia rzeźby zaplanowano na piątek [[23 września]] [[1898]] r. i połączono z otwarciem portu wolnocłowego, przy czym obie uroczystości odbyły się w obecności cesarza Wilhelma II i jego małżonki.
 +
Dzień był chłodny, słupki termometrów wskazywały 16ºR. (12,8ºC). W mieście panował uroczysty nastrój. Kompozytor Richard Henrion (1854-1940) specjalnie na tę okoliczność skomponował utwór "Sedina – Walzer".<br>
 +
 +
Punktualnie o godzinie 12 specjalny pociąg z Berlina przywiózł cesarza Wilhelma II (ubranego w mundur generalski i szary płaszcz) oraz cesarzową Augustę Wiktorię (w czarnym kostiumie). Cesarska para w otoczeniu dworu, dostojników i dziennikarzy  udała się  na pokładzie torpedowca D1  do portu na Łasztowni.<br>
 +
 
 +
„Podczas powitania cesarz i cesarzowa łaskawie podali rękę nadburmistrzowi Hakenowi, który następnie przedstawił cesarzowi budowniczego portu – radcę miejskiego Benduhna. Pod jego opieką para cesarska rozpoczęła zwiedzanie nowych terenów portowych, przysłuchując się opowieściom na temat różnych urządzeń portowych. W międzyczasie obydwa uczestniczące w uroczystości statki z gośćmi honorowymi na pokładzie – Hans i Hanni odpłynęły do starego portu, przybijając do brzegu naprzeciwko budynku poczty. Stąd goście pieszo udali się do fontanny Manzla.
 +
Pół godziny później do bulwaru przybił także statek cesarski i kwadrans po trzynastej cesarz i cesarzowa podjechali do fontanny, witani owacyjnie przez tysiące mieszkańców. Dokładnie w momencie, gdy para zbliżyła się do pomnika, fontanna trysnęła wodą, wywierając na obojgu ogromne wrażenie. Nadburmistrz Haken przedstawił cesarzowi twórcę fontanny, profesora Manzla, z którym ten raczył porozmawiać dłuższą chwilę. Cesarz przekazał artyście swoje najwyższe wyrazy uznania, a podczas spaceru wokół monumentu rzucał różne żartobliwe uwagi. Kiedy przyjrzał się rzeźbie potężnej postaci męskiej znajdującej się na tyle statku, zauważył, śmiejąc się: To właśnie jest odpowiedni człowiek, który pomógłby mi przeforsować projekty dotyczące marynarki wojennej. Wskazując na olbrzyma, zwrócił się również do nadburmistrza Hakena ze słowami: Panie nadburmistrzu, a to Pan podczas finalizowania pana ustaw na sesji rady miejskiej!
 +
Cesarzowa kilkakrotnie pomachała uprzejmie ręką publiczności wznoszącej raz po raz wiwaty na cześć pary cesarskiej, która o 13<sup>30</sup> pożegnała się z prof. Manzlem i oddaliła karetą na dworzec, mijając po drodze defiladę oddziałów garnizonu i chwilę rozmawiając z oficerami. Żegnani na peronie przez oficjeli i gromko wiwatującą publiczność punktualnie o 14 opuścili halę dworca specjalnym, cesarskim pociągiem.”<ref>„Stettiner Neueste Nachrichten” 1898, nr 225, s. 1-2. Tłum. A. Gnat-Leśniańska, M. Maciejewska.</ref>
 +
  
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}

Wersja z 12:12, 19 sty 2019

Fontanna Manzla
[[Grafika:|240px|Fontanna Manzla]]
Lokalizacja Plac Tobrucki
Materiał piaskowiec, miedź
Wymiary {{{wymiary}}}


Fontanna Manzla (niem. Manzelbrunnen). Monumentalna rzeźba, składająca się z basenu fontanny autorstwa Otto Rietha oraz nieistniejącej kompozycji figuralnej Ludwiga Manzla, zlokalizowany przy placu Tobruckim, u zbiegu współczesnych ulic Dworcowej i Nowej w Szczecinie. Obecnie w tym miejscu znajduje się Pomnik z Kotwicą.

Geneza, lokalizacja

Obecny plac Tobrucki powstał w l. 70. XIX w. i początkowo pełnił funkcję rynku, na którym odbywał się codzienny handel. W latach 90. XIX w. podzielony został na dwie części. Południowo-zachodnia utrzymała charakter rynku (niem. Marktplatz), natomiast północno-wschodnią zamieniono na skwer i nadano nawę placu Ratuszowego (niem Rathausplatz). Gdy w 1894 r. zapadła decyzja o budowie szczecińskiego portu wolnocłowego, rada miejska jednocześnie rozpisała konkurs na monumentalną fontannę, która miała stanąć w tym reprezentacyjnym miejscu.

„W ocenie Preußische Kunstkommission w Berlinie, z 70 projektów zgłoszonych na konkurs najlepszymi okazały się prace L. Manzla, R. Felderhoffa i E. Wencka, z których jednogłośnie najwyżej oceniono rzeźbę Manzla. Gipsowe modele zostały przywiezione do Szczecina i zaprezentowane 16 września 1894 r. w sali gimnastycznej Augusta Victoria Schule”.[1] Grupa rzeźbiarska zaprojektowana przez Ludwiga Manzla, była także eksponowana w formie modelu na wystawie sztuki w Berlinie w 1896 r. i zdobyła wielki złoty medal oraz honorową nagrodę miasta.

„Cała grupa rzeźb sięga 14 metrów wysokości nad poziomem ulicy. Figura główna mierzy 5,85 m. Prawie wszystkie części metalowe zostały wykute w miedzi (repusowane) przez firmę Martin&Piltzing z Berlina. Fontanna jest największym dziełem, które kiedykolwiek zostało stworzone w tej technice. Niektóre elementy, jak na przykład zwisająca z kotwicy lina czy znajdujący się na dziobie statku herb Szczecina, musiały zostać odlane. Na całą rzeźbę zużyto około 100 cetnarów miedzi (około 5 ton).

„Instalacji fontanny dokonano pod osobistym nadzorem twórcy, przy wsparciu miejskiego radcy, dr. Dohrna. Nadzór budowlany i techniczny spoczywał w rękach miejskiego radcy budowlanego Meyera i miejskiego mistrza budowlanego Dreesena. Prace przeprowadzono w następującej kolejności: prace ziemne - firma Gerloff&Gudehl (majster Meinke); roboty fundamentowo-murarskie – mistrz murarski Franz Fischer; betonowa wylewka dużego basenu i części fundamentów – fabryka cementu i kamienia artystycznego „Komet"; prace kamieniarskie przy obydwu basenach i skałach – firma Plöger z Berlina, która również dostarczyła czerwony piaskowiec znad Menu, tak zwany „Mainsandstein". Pozostałe roboty kamieniarskie tarasów i schodów wykonane zostały przez berlińską firmę Körber, która wykorzystała do tego celu granit z okolic Passau w Bawarii. Rusztowania umożliwiające umocowanie skał i ustawienie rzeźby przygotował mistrz ciesielski F. Schmidt.”[2]

Wodotrysk

„Instalacja rozprowadzająca wodę w dolnym basenie fontanny w ilości 200 m3 na godzinę działa dzięki elektrycznej pompie rotacyjnej umieszczonej w podziemiach ratusza. Do fontanny doprowadza ją rurociąg, zasilający również fontannę na Viktoriaplatz (obec. Plac Batorego, 40 m3) i przy Berliner Tor (obec. Brama Portowa). Woda w obiegu zamkniętym wpada znów do fontanny Manzla, tak więc uzupełnianie jej nie jest konieczne, dopóki część z niej nie odparuje lub zajdzie konieczność wyczyszczenia basenu (...) Fontanna będzie działać stale - codziennie, na ile pozwoli pogoda.”[3] We wspomnianych fontannach „zastosowano mechanizmy pozwalające na oszczędność wody i kosztów eksploatacji.”[4] Aranżacja z kaskadową architekturą została wykonana techniką kamieniarską z czerwonego piaskowca według projektu profesora Otto Rietha (1871-1925) architekta, rzeźbiarza i malarza. „Basen fontanny składa się z dwóch części – górnej, mającej charakter szerokiego tarasu o półkoliście zamkniętych krótszych bokach, usytuowanego poprzecznie do osi całego założenia, i dolnej, wydłużonej w planie, do której spływa woda z fontanny. Nad górnym tarasem dominuje sztuczna skała, stanowiąca podstawę dla rzeźb. Oś założenia podkreślono rzeźbiarskimi akcentami na ścianach tarasu. Jego tylny mur, u podstawy skały, zdobi fantastyczna maska wodnika w półkolistym polu. Paszcza stwora morskiego dekoruje przednią ścianę tarasu zbudowaną z regularnych ciosów kamiennych i ujętą po bokach tarasowo ułożonymi skałkami, po których spływały kaskady wodne.” [5] W roku 1900 na bocznych postumentach w obrębie basenu stanęły morskie smoki tryskające wodą.

Uroczysta inauguracja fontanny

Uroczystość odsłonięcia rzeźby zaplanowano na piątek 23 września 1898 r. i połączono z otwarciem portu wolnocłowego, przy czym obie uroczystości odbyły się w obecności cesarza Wilhelma II i jego małżonki. Dzień był chłodny, słupki termometrów wskazywały 16ºR. (12,8ºC). W mieście panował uroczysty nastrój. Kompozytor Richard Henrion (1854-1940) specjalnie na tę okoliczność skomponował utwór "Sedina – Walzer".

Punktualnie o godzinie 12 specjalny pociąg z Berlina przywiózł cesarza Wilhelma II (ubranego w mundur generalski i szary płaszcz) oraz cesarzową Augustę Wiktorię (w czarnym kostiumie). Cesarska para w otoczeniu dworu, dostojników i dziennikarzy udała się na pokładzie torpedowca D1 do portu na Łasztowni.

„Podczas powitania cesarz i cesarzowa łaskawie podali rękę nadburmistrzowi Hakenowi, który następnie przedstawił cesarzowi budowniczego portu – radcę miejskiego Benduhna. Pod jego opieką para cesarska rozpoczęła zwiedzanie nowych terenów portowych, przysłuchując się opowieściom na temat różnych urządzeń portowych. W międzyczasie obydwa uczestniczące w uroczystości statki z gośćmi honorowymi na pokładzie – Hans i Hanni odpłynęły do starego portu, przybijając do brzegu naprzeciwko budynku poczty. Stąd goście pieszo udali się do fontanny Manzla. Pół godziny później do bulwaru przybił także statek cesarski i kwadrans po trzynastej cesarz i cesarzowa podjechali do fontanny, witani owacyjnie przez tysiące mieszkańców. Dokładnie w momencie, gdy para zbliżyła się do pomnika, fontanna trysnęła wodą, wywierając na obojgu ogromne wrażenie. Nadburmistrz Haken przedstawił cesarzowi twórcę fontanny, profesora Manzla, z którym ten raczył porozmawiać dłuższą chwilę. Cesarz przekazał artyście swoje najwyższe wyrazy uznania, a podczas spaceru wokół monumentu rzucał różne żartobliwe uwagi. Kiedy przyjrzał się rzeźbie potężnej postaci męskiej znajdującej się na tyle statku, zauważył, śmiejąc się: To właśnie jest odpowiedni człowiek, który pomógłby mi przeforsować projekty dotyczące marynarki wojennej. Wskazując na olbrzyma, zwrócił się również do nadburmistrza Hakena ze słowami: Panie nadburmistrzu, a to Pan podczas finalizowania pana ustaw na sesji rady miejskiej! Cesarzowa kilkakrotnie pomachała uprzejmie ręką publiczności wznoszącej raz po raz wiwaty na cześć pary cesarskiej, która o 1330 pożegnała się z prof. Manzlem i oddaliła karetą na dworzec, mijając po drodze defiladę oddziałów garnizonu i chwilę rozmawiając z oficerami. Żegnani na peronie przez oficjeli i gromko wiwatującą publiczność punktualnie o 14 opuścili halę dworca specjalnym, cesarskim pociągiem.”[6]


Przypisy

  1. A. Pawlak, Sedina – dlaczego nie. Szczecin 2010, s. 20.
  2. „Ostsee-Zeitung” Nr. 445, 23.09.1898. Tłum. A. Gnat-Leśniańska.
  3. „Ostsee-Zeitung” Nr. 445, 23.09.1898.
  4. Wassersparer für Springbrunnen. W: „Schweizerische Bauzeitung” 1904 Bd. 43/44, H. 15, s. 181.
  5. Pomniki, akcenty rzeźbiarskie, tablice pamiątkowe Szczecina. Pod red. J. Kozakowskiej. Szczecin 2012, s. 142.
  6. „Stettiner Neueste Nachrichten” 1898, nr 225, s. 1-2. Tłum. A. Gnat-Leśniańska, M. Maciejewska.