Gmina Moryń: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 15 wersji utworzonych przez 3 użytkowników)
Linia 12: Linia 12:
 
  |www                = http://www.moryn.pl/
 
  |www                = http://www.moryn.pl/
 
}}  
 
}}  
 
 
'''Gmina Moryń''' – gmina miejsko-wiejska położona w południowej części [[Powiat gryfiński|powiatu gryfińskiego]]. Siedzibą gminy jest miasto [[Moryń]] (adres Urzędu Miasta i Gminy Moryń - pl. Wolności 1).
 
'''Gmina Moryń''' – gmina miejsko-wiejska położona w południowej części [[Powiat gryfiński|powiatu gryfińskiego]]. Siedzibą gminy jest miasto [[Moryń]] (adres Urzędu Miasta i Gminy Moryń - pl. Wolności 1).
  
Linia 82: Linia 81:
 
[[Plik:Landkreis Königsberg.jpg|thumb|170px|left|Landkreis Königsberg/Neumark]]
 
[[Plik:Landkreis Königsberg.jpg|thumb|170px|left|Landkreis Königsberg/Neumark]]
  
W XIII wieku rejon obecnej gminy został przejęty przez Brandenburczyków, którzy z terenów na wschód od Odry utworzyli tzw. Nową Marchię (obszar obecnej gminy Moryń wchodził w jej obręb). W latach [[1402]]-[[1454]] ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie rejon związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako ''Brandenburgia-Prusy'', w [[1701]] roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga obszar obecnej gminy Moryń wszedł w skład utworzonego w [[1818]] roku Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) należącego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W [[1871]] roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. <ref>Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672. </ref>
+
W XIII wieku rejon obecnej gminy został przejęty przez Brandenburczyków. Tereny, początkowo znajdujące się tylko na wschód od Odry, otrzymały nazwę ''Nowa Marchia''. W latach [[1402]]-[[1454]] ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie rejon związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako ''Brandenburgia-Prusy'', w [[1701]] roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga obszar obecnej gminy Moryń wszedł w skład zorganizowanego w latach [[1816]]-[[1818]] Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) przyporządkowanego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W [[1871]] roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. <ref>Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672. </ref>
  
Po [[1945]] roku tereny te zostały w wyniku decyzji mocarstw przyznane Polsce. Obecna gmina Moryń wchodziła początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. [[29 maja]] [[1946]] roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodni został przemianowany na województwo szczecińskie. W [[1954]] roku w wyniku nowego podziału administracyjnego zniesiono gminy, a w ich miejsce powołano mniejsze jednostki - gromady. Ten stan rzeczy zmienił się w [[1972]] roku, kiedy ponownie utworzono gminy, znosząc gromady. <ref>Zarządzenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1954, nr 15, poz. 67. </ref> <ref>Uchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1972, nr 15, poz. 111; Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 12 stycznia 1973 r. w sprawie podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1973, nr 2, poz. 7. </ref>  
+
Po [[1945]] roku tereny te zostały w wyniku decyzji mocarstw przyznane Polsce. Obecna gmina Moryń wchodziła początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. [[29 maja]] [[1946]] roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W [[1954]] roku w wyniku nowego podziału administracyjnego zniesiono gminy, a w ich miejsce powołano mniejsze jednostki - gromady. Ten stan rzeczy zmienił się w [[1972]] roku, kiedy ponownie utworzono gminy, znosząc gromady. <ref>Zarządzenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1954, nr 15, poz. 67. </ref> <ref>Uchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1972, nr 15, poz. 111; Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 12 stycznia 1973 r. w sprawie podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1973, nr 2, poz. 7. </ref>  
  
 
W latach [[1975]]-[[1998]] gmina Moryń funkcjonowała bez "zwierzchności" powiatów (zniesiono je w wyniku kolejnego podziału kraju). Od [[1999]] przywrócono istnienie powiatów, a podział administracyjny przybrał obecną formę.
 
W latach [[1975]]-[[1998]] gmina Moryń funkcjonowała bez "zwierzchności" powiatów (zniesiono je w wyniku kolejnego podziału kraju). Od [[1999]] przywrócono istnienie powiatów, a podział administracyjny przybrał obecną formę.
  
 
== Gospodarka i infrastruktura ==
 
== Gospodarka i infrastruktura ==
'''Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010:''' <ref>Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret gminy Moryń[online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims</ref>
+
'''Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010''' <ref>Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims</ref>
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
Linia 133: Linia 132:
 
|}
 
|}
  
'''Drogi krajowe i wojewódzkie na terenie gminy:'''  
+
'''Drogi krajowe i wojewódzkie na terenie gminy'''  
  
 
Przez gminę przebiegają: droga krajowa nr 31 oraz droga wojewódzka nr 125: <ref>Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf</ref>  
 
Przez gminę przebiegają: droga krajowa nr 31 oraz droga wojewódzka nr 125: <ref>Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf</ref>  
Linia 238: Linia 237:
  
 
* parafia pw. Świętego Ducha (Moryń)
 
* parafia pw. Świętego Ducha (Moryń)
:* kościół parafialny pw. Świętego Ducha (Moryń)
+
:* [[Kościół Ducha Świętego (Moryń)|kościół parafialny pw. Świętego Ducha]] (Moryń)
 
:* kościół filialny pw. św. Elżbiety Węgierskiej (Dolsko)
 
:* kościół filialny pw. św. Elżbiety Węgierskiej (Dolsko)
 
:* kościół filialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy (Gądno)
 
:* kościół filialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy (Gądno)
Linia 302: Linia 301:
 
Sporo zabytków mieści się w siedzibie gminy - Moryniu: <ref>Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672. </ref> <ref>Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml</ref>
 
Sporo zabytków mieści się w siedzibie gminy - Moryniu: <ref>Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672. </ref> <ref>Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml</ref>
  
* kościół św. Ducha - romańska świątynia z XIII wieku
+
* [[Kościół Ducha Świętego (Moryń)|kościół św. Ducha]] - romańska świątynia z XIII wieku
 
* mury miejskie - zachowane na całej długości fortyfikacje średniowieczne (bez bram i strażnic)
 
* mury miejskie - zachowane na całej długości fortyfikacje średniowieczne (bez bram i strażnic)
 
* ruiny zamku - relikty brandenburskiej warowni
 
* ruiny zamku - relikty brandenburskiej warowni
Linia 316: Linia 315:
 
* kościoły (Przyjezierze, Bielin, Klępicz, Stare Objezierze, Witnica, Dolsko)
 
* kościoły (Przyjezierze, Bielin, Klępicz, Stare Objezierze, Witnica, Dolsko)
 
* pałac barokowy z drugiej połowy XVIII wieku (Bielin)
 
* pałac barokowy z drugiej połowy XVIII wieku (Bielin)
* ruiny pałacu z XIX wieku (Witnica)
+
* [[Pałac (Witnica)|ruiny pałacu]] z XIX wieku (Witnica)
 
* ruina zabytkowego pałacu z drugiej połowy XIX wieku (Gądno)
 
* ruina zabytkowego pałacu z drugiej połowy XIX wieku (Gądno)
 
* dwór z XVII wieku (Przyjezierze)
 
* dwór z XVII wieku (Przyjezierze)
Linia 385: Linia 384:
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
 
* Dudowie M. i T., ''Dolina Dolnej Odry'', Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
 
* Dudowie M. i T., ''Dolina Dolnej Odry'', Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
* Kociuba J., ''Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego'', Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2010.
+
* Kociuba J., ''Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego'', Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
 +
* Kosacki J.M., ''Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka'', Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
 
* Kozłowski K., ''Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010'', Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
 
* Kozłowski K., ''Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010'', Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
 
* Machałek M., ''Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956'', Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.  
 
* Machałek M., ''Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956'', Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.  
Linia 394: Linia 394:
 
== Linki zewnętrzne ==
 
== Linki zewnętrzne ==
 
* Bank Danych Lokalnych - http://www.stat.gov.pl/bdl
 
* Bank Danych Lokalnych - http://www.stat.gov.pl/bdl
 +
* Powiat Gryfiński - http://www.gryfino.powiat.pl
 +
* Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie - http://bip.gryfino.powiat.pl/
 
* Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń - http://www.moryn.pl/
 
* Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń - http://www.moryn.pl/
 
* Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu - http://bip.moryn.pl/
 
* Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu - http://bip.moryn.pl/
Linia 406: Linia 408:
 
* [[Gmina Trzcińsko-Zdrój]]
 
* [[Gmina Trzcińsko-Zdrój]]
 
* [[Gmina Widuchowa]]
 
* [[Gmina Widuchowa]]
 +
 +
{{AutorP|[[User:Stau|Jan Skolimowski]]}}
 +
 
{{Gmina Moryń}}
 
{{Gmina Moryń}}
 
{{Powiat gryfiński}}
 
{{Powiat gryfiński}}
  
 +
[[Kategoria:Powiat gryfiński]]
 
[[Kategoria:Gmina Moryń]]
 
[[Kategoria:Gmina Moryń]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica]]
 
{{DEFAULTSORT:Moryń}}
 
{{DEFAULTSORT:Moryń}}

Aktualna wersja na dzień 17:42, 13 lis 2015

Gmina Moryń
Gmina Moryń
podział administracyjny powiatu gryfińskiego
Powiat gryfiński
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Liczba sołectw 9
Liczba miejscowości 17 + 1 (Moryń)
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Moryń – gmina miejsko-wiejska położona w południowej części powiatu gryfińskiego. Siedzibą gminy jest miasto Moryń (adres Urzędu Miasta i Gminy Moryń - pl. Wolności 1).

Geografia

Powierzchnia gminy wynosi 12 457 ha. Gmina Moryń graniczy na zachodnie z gminą Cedynia, na północy i wschodzie z gminą Chojna, a na południu i wschodzie z gminą Mieszkowice. [1]

Położenie

Miasto i gmina Moryń położone są na pograniczu Pojezierza Myśliborskiego, będącego częścią Pojezierza Zachodniopomorskiego, oraz Równiny Gorzowskiej. Teren gminy znajduje się częściowo w granicach Cedyńskiego Parku Krajobrazowego. W wyniku nierównomiernego osadzania się materiałów mineralnych i wód roztopowych wykształciła się zróżnicowana rzeźba terenu - z jednej strony pagórków, a z drugiej rozległych płaskich powierzchni utworzonych z piasków. Charakterystycznymi elementami tego krajobrazu są jeziora - na terenie gminy zlokalizowanych ich blisko trzydzieści jezior i oczek śródpolnych. Największym z nich jest jezioro Morzycko. [2]

Klimat

Gmina Moryń leży w obrębie krainy klimatycznej Pojezierza Myśliborskiego. Obszar położony jest wyżej niż gmina Cedynia czy gmina Mieszkowice, stąd występowanie klimatu surowszego niż w krainie doliny rzeki Odry. Średnia temperatura okresu wegetacyjnego wynosi poniżej 15,5 stopni Celcjusza przy jednoczesnym wzroście opadów do 600 mm. Okres wegetacyjny zaczyna się około 3 kwietna i trwa od 215 do 220 dni. [3]

Obiekty fizjograficzne

Rzeki: [4]

  • Słubia
  • Kurzyca
  • Rurzyca
  • Kalica

Jeziora: [5] [6] [7]

  • Morzycko (342, 7 ha)
  • Bielin (54 ha)
  • Objezierze (35 ha)
  • Klępicz Duży (17 ha)
  • Klępicz Mały (12 ha)
  • Mierno (13,2 ha)
  • Kałuża (11,5 ha)
  • Duże - But (11,5 ha)
  • Stare Objezierze (10,3 ha)
  • Witnickie

Przyroda

Lasy [8]

Lasy zajmują głównie południową część gminy i wchodzą w kompleks Lasów Nadodrzańskich. Nieco mniejszy obszar leśny rozciąga się pomiędzy jeziorami Morzycko i Witnickim. Całkowita powierzchnia lasów oraz gruntów zadrzewionych na terenie gminy stanowi około 27,3% jej obszaru. Zarządzane są przez Nadleśnictwo Mieszkowice (około 94 % powierzchni) oraz Nadleśnictwo Chojna (około 6 %).

Parki pałacowo-dworskie [9]

  • Bielin
  • Witnica
  • Gądno
  • Klępicz
  • Mirowo
  • Przyjezierze

Cedyński Park Krajobrazowy [10] [11] [12] [13]

Utworzony 1 kwietnia 1993 roku. Jego powierzchnia wynosi ponad 30 850 ha. W całości leży na terenie powiatu gryfińskiego. Na obszarze parku znajdują się Wzgórza Krzymowskie. Ochronie gatunkowej podlega tutaj 45 gatunków roślin, m.in. cis pospolity, jarząb brekinia, storczyk purpurowy. Obszar parku znajduje się w zachodniej części gminy Moryń.

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe [14]

  • Zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Morzycko" - obejmuje powierzchnię 413 ha i obejmuje tereny jeziora Morzycka wraz z obszarami do niego przyległymi. Jezioro Morzycko jest siedliskiem m.in. sielawy - ryby charakterystycznej dla czystych jezior.
  • Zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Dolina Słubi" - ustanowiony w celu ochrony szczególnie

cennych walorów przyrodniczych przy rzece Słubi.

Pomniki przyrody [15]

Pomniki przyrody na terenie gminy zlokalizowane są w kompleksie leśnym Nadleśnictwa Mieszkowice i obejmują 51 sztuk pojedynczych drzew. Dodatkowo, w miejscowości Stare Objezierze znajduje się jedno zgrupowanie zadrzewień śródpolnych sosny kosodrzewiny.

Historia

Ziemie wchodzące w skład obecnej gminy Moryń we wczesnym średniowieczu zamieszkiwały plemiona słowiańskie. W wyniku ekspansji terytorialnej rodzącego się wówczas państwa polskiego tereny Pomorza Zachodniego (do rzeki Odry) najprawdopodobniej zostały przyłączone do państwa piastowskiego w X wieku. Zależność ta trwała do początku XI wieku. Następnie obszar lawirował między wpływami księstw pomorskich a Polski (co nasiliło się po podbojach Pomorza przez Bolesława Krzywoustego w XII wieku, a następnie rozbiciu dzielnicowemu Polski w 1138 roku). Ziemia moryńska we wczesnym średniowieczu wchodziła w skład tzw. kasztelanii cedyńskiej, czyli okręgu podatkowo-wojskowego. Region w wyniku osłabienia państwa polskiego pozostawał od około połowy XII wieku pod wpływem książąt pomorskich (wyjątek stanowi pierwsza połowa XIII wieku, kiedy przez kilka lat okolica znajdowała się pod zwierzchnictwem książąt wielkopolskich). [16] [17] [18]

Landkreis Königsberg/Neumark

W XIII wieku rejon obecnej gminy został przejęty przez Brandenburczyków. Tereny, początkowo znajdujące się tylko na wschód od Odry, otrzymały nazwę Nowa Marchia. W latach 1402-1454 ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie rejon związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako Brandenburgia-Prusy, w 1701 roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga obszar obecnej gminy Moryń wszedł w skład zorganizowanego w latach 1816-1818 Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) przyporządkowanego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W 1871 roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. [19]

Po 1945 roku tereny te zostały w wyniku decyzji mocarstw przyznane Polsce. Obecna gmina Moryń wchodziła początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. 29 maja 1946 roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W 1954 roku w wyniku nowego podziału administracyjnego zniesiono gminy, a w ich miejsce powołano mniejsze jednostki - gromady. Ten stan rzeczy zmienił się w 1972 roku, kiedy ponownie utworzono gminy, znosząc gromady. [20] [21]

W latach 1975-1998 gmina Moryń funkcjonowała bez "zwierzchności" powiatów (zniesiono je w wyniku kolejnego podziału kraju). Od 1999 przywrócono istnienie powiatów, a podział administracyjny przybrał obecną formę.

Gospodarka i infrastruktura

Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010 [22]

Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 22
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 1
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 18
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 0
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1
Sekcja F - Budownictwo 79
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 100
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 18
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 10
Sekcja J - Informacja i komunikacja 0
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 10
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 9
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 14
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 8
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 5
Sekcja P - Edukacja 8
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 14
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 12
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 19

Drogi krajowe i wojewódzkie na terenie gminy

Przez gminę przebiegają: droga krajowa nr 31 oraz droga wojewódzka nr 125: [23]

  • droga krajowa nr 31 ---> Szczecin - Gryfino - Widuchowa - Chojna - Witnica - Mieszkowice - granica państwa
  • droga wojewódzka nr 125 ---> Bielinek - Cedynia - Moryń - droga krajowa nr 31

Transport kolejowy [24]

Przez gminę przebiega fragment linii kolejowej nr 273 (Szczecin-Wrocław). Pociągi zatrzymują się na dwóch stacjach leżących na terenie gminy (Witnica Chojeńska, Bielin). [25]

Samorząd

Samorząd gminy Moryń: [26]

Radni VI Kadencji Rady Miejskiej w Moryniu: [27]

Obecny skład samorządu wybrano w wyborach samorządowych VI kadencji z dnia 21 listopada 2010 roku.

Wykaz sołtysów gminy Moryń (kadencja 2011-2015): [28]

W czasie trwania kadencji dwukrotnie zmienił się sołtys Klępicza. 30 października 2012 roku rezygnację złożył Jarosław Sendel. 23 listopada 2012 roku nowy sołtysem Klępicza została Magdalena Malinowska, która po czterech miesiącach pełnienia funkcji (31 marca 2013 roku) także złożyła rezygnację. W związku z powyższym 4 kwietnia 2013 roku wybrano na to stanowisko Annę Malinowską. [29]

Do zmian doszło także w Witnicy. 17 stycznia 2013 roku dotychczasowy sołtys Artur Dybizbański złożył rezygnację z pełnienia funkcji. Od 7 lutego 2013 roku stanowiska sołtysa objęła Aneta Gasińska. [30]

Kultura

Na obszarze gminy mieści się Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu (ul. Szeroka 12), który jest animatorem większości imprez kulturalnych w regionie. [31] Placówka organizuje cykliczne zajęcia, w tym m.in. muzyczne, plastyczne i językowe. Przy Miejskim Ośrodku Kultury funkcjonują następujące koła, kluby oraz zespoły muzyczne: [32]

  • Koło Klastyczne "Akwarele"
  • Klub Małego Artysty
  • Klub Dorosłego Człowieka
  • Zespół "Herbata"
  • Zespół "Tango & La Valse"
  • Zespół "Ukulele"

W budynku Miejskiego Ośrodka Kultury mieści się także Miejska Biblioteka Publiczna w Moryniu. [33]

Miejski Ośrodek Kultury opiekuje się siedmioma świetlicami wiejskimi, znajdującymi się na terenie gminy. Prowadzona jest w nich działalność o charakterze kulturotwórczym, skierowana do mieszkańców lokalnej społeczności. Wykaz wspomnianych świetlic: [34] [35]

  • Bielin
  • Gądno
  • Klępicz
  • Mirowo
  • Nowe Objezierze
  • Przyjezierze
  • Stare Objezierze

Świetlica w Starym Objezierzu została w ostatnim czasie kompleksowo wyremontowana oraz bogato wyposażona. Oddanie obiektu po modernizacji nastąpiło 14 czerwca 2013 roku. [36]

W regionie od 2010 roku ukazuje się "Kronika Moryńska", w której pojawiają się informacje na temat przyrody, zabytków oraz stowarzyszeń gminy Moryń. Miejski Ośrodek Kultury rozpoczął także wydawanie serii "Moryń historyczny". Jak dotąd ukazały się dwa tytuły "Bramy i drzwi" oraz "Pomnik fundatora Chrystiana Friedricha Kocha". [37] [38]

Ważniejsze imprezy, odbywające się na terenie gminy: [39]

  • Międzynarodowy Festiwal Piosenki Polskiej "Moryński Rak" (2013 = VI edycja) [40]
  • Jarmark Moryński [41]
  • Wetwater Blues Festiwal (2013 = IV edycja) [42]

Oświata

Na terenie gminy znajdują się następujące placówki oświatowe:

  • Szkoła Podstawowa im. Józefa Wybickiego w Witnicy [43]
  • Zespół Szkół w Moryniu (ul. Dworcowa 6a) [44] [45]
  • Przedszkole Miejskie w Moryniu
  • Szkoła Podstawowa im. st. sierż. Mieczysława Majchrzaka w Moryniu
  • Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Moryniu

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren gminy należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Gmina pod względem administracji kościelnej należy do Dekanatu Mieszkowice (parafie w Moryniu i Witnicy), Dekanatu Cedynia (parafia w Klępiczu) oraz Dekanatu Chojna (kościół filialny w Mirowie). [46]

Na obszarze gminy Moryń swoje siedziby mają 3 parafie. Na terenie gminy znajduje się również 10 kościołów: [47]

  • parafia pw. Świętego Ducha (Moryń)
  • kościół parafialny pw. Świętego Ducha (Moryń)
  • kościół filialny pw. św. Elżbiety Węgierskiej (Dolsko)
  • kościół filialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy (Gądno)
  • kościół filialny pw. Matki Bożej Częstochowskiej (Przyjezierze)
  • parafia rzymskokatolicka pw. Chrystusa Króla (Witnica Chojeńska)
  • kościół parafialny pw. Chrystusa Króla (Witnica Chojeńska)
  • kościół filialny pw. św. Józefa (Bielin)
  • parafia rzymskokatolicka pw. św. Stanisława BM (Klępicz)
  • kościół parafialny pw. św. Stanisława BM (Klępicz)
  • kościół filialny (Stare Objezierze)
  • kościół filialny (Nowe Objezierze)
  • pozostałe kościoły, których siedziby parafii znajdują się poza gminą:
  • kościół filialny (Mirowo) - podlega parafii rzymskokatolickiej pw. św. Maksymiliana Marii Kolbego (Godków) [48]

Sport

Na obszarze gminy znajdują się cztery kluby sportowe, które występują w rozgrywkach piłkarskich organizowanych przez Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej. Najwyżej sklasyfikowanym zespołem jest "Morzycko" Moryń (liga okręgowa). [49]

  • Uczniowski Klub Sportowy "Morzycko" Moryń; piłka nożna - Liga okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin [50] [51]
  • Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Witniczanka" Witnica; piłka nożna - Klasa A 2012/2013, grupa: Szczecin IV [52]
  • Uczniowski Klub Sportowy "Korona" Klępicz; piłka nożna - Klasa B 2012/2013, grupa: Szczecin IV [53]
  • Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Sokół" Przyjezierze; piłka nożna - Klasa B 2012/2013, grupa: Szczecin IV [54]

"Morzycko" Moryń, oprócz piłki nożnej, posiada także sekcje piłki siatkowej oraz biegaczy. [55]

Pozostałe kluby funkcjonujące w regionie: [56] [57]

  • Uczniowski Klub Sportowy "Podkowa" Moryń (jeździectwo)
  • Ludowy Klub Sportowy "Chersoń" Bielin (powożenie, skoki)
  • Uczniowski Klub Sportowy Karate "Kyokushin" Moryń
  • Klub Płetwonurków "Actacus" w Moryniu

W gminie co roku odbywają się także trzy biegi: [58]

  • Bieg Dookoła Morynia i Jeziora Morzycko (2013 = XIV edycja) [59]
  • Bieg Wokół Murów Obronnych Morynia – "Moryńska Trójka" (2013 = XXI edycja) [60]
  • Bieg w Starym Objezierzu (2013 = XIV edycja) [61]

Turystyka

Regionalne Biuro Turystyczne znajduje się w Moryniu na placu Wolności 2. [62] W Moryniu funkcjonują również Gminne Stowarzyszenie Turystyczne TUR MOR oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Morynia i Jeziora Morzycko. [63] [64]

Szlaki turystyczne przebiegające przez gminę:

Nieoznakowane [65]

  • Szlak Templariuszy (znaki na kościele w Moryniu)
  • Szlak Krzyżacki - nawiązuje do okresu z lata 1402-1454, gdy Moryń wraz z całą Nową Marchią należał do państwa Zakonu Krzyżackiego
  • Szlak Nowomarchijski - nawiązuje do historycznej krainy regionu, określanej jako zaodrzański obszar Brandenburgii

Oznakowane [66] [67]

  • ścieżka rowerowa dookoła jeziora Morzycko
  • Szlak Wzgórz Morenowych (niebieski) - Moryń - prowadzi z Lubiechowa Dolnego do Mieszkowic
  • Szlak "Śladami historii i Cedyński Park Krajobrazowy" (czerwony) - Moryń - prowadzi z Chojny przez Cedynię, Moryń, Mieszkowice z powrotem do Chojny

Zabytki

Sporo zabytków mieści się w siedzibie gminy - Moryniu: [68] [69]

  • kościół św. Ducha - romańska świątynia z XIII wieku
  • mury miejskie - zachowane na całej długości fortyfikacje średniowieczne (bez bram i strażnic)
  • ruiny zamku - relikty brandenburskiej warowni
  • Dom Opieki Społecznej - neogotycki budynek z 1874 roku wraz z pomnikiem (popiersiem) Christiana Ferdinanda Kocha z 1903 roku - założyciela przedwojennego Zakładu Wychowawczego dla Ubogich Dzieci (niem. Kinderglück)
  • Ratusz - XIX-wieczny gmach
  • pozostałości cmentarza żydowskiego - nagrobki, dawny dom przedpogrzebowy

Miasto nie zostało zniszczone w czasie II wojny światowej, stąd do dzisiaj znajduje się w nim wiele budynków z XVIII-XIX wieku. W Moryniu zachował się także dawny układ ulic. Na rynku miejskim ulokowana jest fontanna Wielkiego Raka, którą odsłonięto 20 września 2008 roku. Nawiązuje do legendy mówiącej o skorupiaku z jeziora Morzycko, pomagającemu mieszkańcom w walce z nieprzyjaciółmi. [70] [71]

Obiekty zabytkowe na terenie gminy (poza Moryniem): [72]

  • kościoły (Przyjezierze, Bielin, Klępicz, Stare Objezierze, Witnica, Dolsko)
  • pałac barokowy z drugiej połowy XVIII wieku (Bielin)
  • ruiny pałacu z XIX wieku (Witnica)
  • ruina zabytkowego pałacu z drugiej połowy XIX wieku (Gądno)
  • dwór z XVII wieku (Przyjezierze)

Gmina słynie z dużej ilości jezior, w tym z największym jeziorem Morzycko na czele (zobacz więcej w kategorii "Geografia").

Demografia

Zaludnienie gminy w ostatnich latach (informacje za Bankiem Danych Lokalnych): [73]

Rok Liczba mieszkańców całej gminy (z miastem Moryń) Liczba mieszkańców miasta Moryń
2008 4 351 osób 1 631 osób
2009 4 331 osób 1 609 osób
2010 4 436 osób 1 648 osób
2011 4 435 osób 1 646 osób
2012 4 401 osób 1 631 osób

System ochrony zdrowia

Zakłady opieki zdrowotnej i apteki na terenie gminy: [74]

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej. Jerzy Nowak w Moryniu (ul. Dworcowa 4)
  • Apteka "Witaminka" w Moryniu (ul. Piaskowa 3)

Herb

herb gminy Moryń

Herb przedstawia czerwony zamek z dwiema wieżami. Wieże zwieńczone są srebrnymi elementami, nad którymi powiewają także srebrne flagi. Nad zamkiem umieszczony jest zwrócony w prawo orzeł brandenburski. W otwartej bramie zamku po prawej stronie znajduje się połowa wyżej wymienionego czerwonego orła, natomiast po lewej niebieska ryba skierowana w górę herbu.

Orzeł symbolizuje związek historyczny ziemi moryńskiej z Brandenburgią i Nową Marchią, natomiast ryba jest odniesieniem do jeziora Morzycko (niem. Mohriner See), nieodzownie związanego zarówno z Moryniem, jak i całą okolicą. Bogaty w ryby akwen stanowił bowiem od średniowiecza podstawę gospodarki regionu. [75]

Orzeł widoczny jest już na XIV-wiecznych pieczęciach miejskich, natomiast motyw zamku pojawia się od XVII wieku. Można upatrywać w nim odniesienia do wybudowanego w XIV wieku zamku warownego margrabiów brandenburskich, który został zburzony pod koniec tegoż stulecia. Symbolicznie, wspomniana budowla mogłaby także świadczyć o potędze miasta przedstawionego w ten właśnie, dostojny sposób. [76]

Miejscowości i sołectwa (wykaz)

Sołectwa (9): [77]

  • Bielin
  • Dolsko
  • Gądno
  • Klępicz
  • Mirowo
  • Nowe Objezierze
  • Przyjezierze
  • Stare Objezierze
  • Witnica

Pozostałe miejscowości w gminie (8): [78]

  • Macierz
  • Mierno
  • Młynary
  • Moryń-Dwór
  • Niwka
  • Skotnica
  • Wisław
  • Witniczka

Przypisy

  1. Statystyczne Vademecum Samorządowca - gmina miejsko-wiejska Moryń, w: Główny Urząd Statystyczny [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_zachodniopomorskie/portrety_gmin/powiat_gryfinski/gmina_moryn.pdf
  2. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  3. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  4. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  5. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  6. Gmina, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/19.dhtml
  7. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  8. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  9. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  10. Program Ochrony Środowiska dla gminy Chojna, w: Biuletyn Informacji Publicznej - gmina Chojna [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.chojna.pl/unzip/chojna_4162/Chojna-POS-rozdzial_04.pdf
  11. Cedyński Park Krajobrazowy - skarb nieskażonej natury, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Cedynia [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.cedynia.pl/park-krajobrazowy
  12. Cedyński Park Krajobrazowy, w: Zespół Parków Krajobrazowych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.zpkwz.pl/Cedy%C5%84ski-Park-Krajobrazowy/48
  13. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  14. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  15. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  16. Konferencja historyczna 24.08.07, w: Blog Obok. Słowomir Błęcki [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://papblekit.bloog.pl/drukuj.html?id=5681749&smoybbtticaid=610d74
  17. Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Chojna [online] [Przeglądany 27.06.2013] http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml
  18. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  19. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  20. Zarządzenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1954, nr 15, poz. 67.
  21. Uchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1972, nr 15, poz. 111; Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 12 stycznia 1973 r. w sprawie podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1973, nr 2, poz. 7.
  22. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  23. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  24. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  25. PKP. Twój Plan Podróży [online] [Przeglądany 27.06.2013] Dostępny w: http://rozklad-pkp.pl
  26. Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/
  27. Radni VI kadencji Rady Miejskiej w Moryniu (2010-2014), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/menu/21.dhtml
  28. Wykaz sołtysów i rad sołeckich (kadencji 2011-2014), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/510.dhtml
  29. Wykaz sołtysów i rad sołeckich (kadencji 2011-2014), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/510.dhtml
  30. Wykaz sołtysów i rad sołeckich (kadencji 2011-2014), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/510.dhtml
  31. Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/
  32. Zajęcia stałe i zespoły twórcze, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page3.php
  33. Miejska Biblioteka Publiczna, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/53.dhtml
  34. O nas, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page1.php
  35. Informacja o stanie mienia komunalnego na dzień 30.09.2009 roku, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.bip.moryn.pl/strony/2750.dhtml
  36. Otworzyli nową świetlicę, w: Portal igryfino.pl [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://igryfino.pl/artykul/Otworzyli-nowa-swietlice__3031
  37. Kronika Moryńska, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page4.php
  38. Moryń historyczny - seria, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page8.php
  39. Imprezy, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page6.php
  40. Moryński Rak, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page21.php
  41. Tomasz Niecik i Loka na Jarmarku Moryńskim, w: Portal Chojna24.pl [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.chojna24.pl/viewtopic.php?t=4022
  42. Wetwater Blues Festiwal, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page20.php
  43. Szkoła Podstawowa im. Józefa Wybickiego w Witnicy [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.spwybicki.pl/index.htm
  44. Zespół Szkół w Moryniu, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/index.php/oswiata/66-zespol-szkol-w-moryniu
  45. Zespół Szkół w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.zsmoryn.pl/
  46. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  47. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  48. Kościoły, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/koscioly
  49. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/134.dhtml
  50. Uczniowski Klub Sportowy Morzycko Moryń, w: 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=5867&id_sezon=81
  51. UKS "Morzycko" Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.morzyckomoryn.pl/
  52. Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Witniczanka" Witnica, w: 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=428&id_sezon=81
  53. Uczniowski Klub Sportowy "Korona" Klępicz, w: 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=5916&id_sezon=81
  54. Ludowy Uczniowski Klub Sportowy Sokół Przyjezierze, w: 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=5862&id_sezon=81
  55. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/134.dhtml
  56. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/134.dhtml
  57. Stowarzyszenia, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/133.dhtml
  58. O nas, w: Miejskie Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page1.php
  59. Bieg dookoła Morynia w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page22.php
  60. Moryńska trójka, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/aktualnosci/pokaz/1214.dhtml
  61. XIV Bieg w Starym Objezierzu, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page37.php
  62. Regionalne Biuro Turystyczne, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/12.dhtml
  63. Gminne Stowarzyszenie Turystyczne TUR MOR [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.tur-mor.moryn.pl
  64. Stowarzyszenie Przyjaciół Morynia i Jeziora Morzycko, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/56.dhtml
  65. Turystyka, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=tur_szne_roat
  66. Turystyka, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=tur_szne_roat
  67. Ulotka informacyjna, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/12.dhtml
  68. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  69. Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml
  70. Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008 s. 87-89.
  71. Fontanna Wielkiego Raka, w: Portal Polska Niezwykla [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/19096,moryn-fontanna-wielkiego-raka-.html
  72. Gmina, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/19.dhtml
  73. Bank Danych Lokalnych GUS (2008-2012), w: Portret gminy Moryń [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  74. Informacje praktyczne, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/203.dhtml
  75. Historia, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page17.php
  76. Moryń, w: Zamki w Polsce [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.zamkiobronne.pl/zamki-w-polsce-opis-164.htm
  77. Wykaz sołtysów i rad sołeckich (kadencji 2011-2014), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/510.dhtml
  78. Gmina Moryń, w: Państwowa Komisja Wyborcza. Wybory 2011 [online] [Przeglądany 27.06.2013] Dostępny w: http://wybory2011.pkw.gov.pl/owb/320000/pl/320606.html

Bibliografia

  • Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
  • Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
  • Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
  • Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
  • Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
  • Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
  • Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.
  • Rymar E., Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii, Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", Chojna 2012.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Jan Skolimowski