Gmina Postomino

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gmina Postomino
Gmina Postomino
Powiat sławieński
Rodzaj gminy wiejska
Liczba sołectw 28 [1]
Liczba miejscowości 34[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Postomino nadmorska gmina wiejska zlokalizowana w powiecie sławieńskim w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego. Osadnictwo na terenie gminy skupione jest w 34 wsiach, które tworzą 28 sołectw. Siedzibą Urzędu Gminy jest miejscowość Postomino. Gmina obejmuje obszar 226,86 km.

Geografia

Położenie

Gmina Postomino leży w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie sławieńskim. Sąsiaduje z gminami: Darłowo, Sławno, Kobylnica, Słupsk oraz Ustka. Od północy, na odcinku 15 km, gmina graniczy z Morzem Bałtyckim. Zgodnie z podziałem fizyczno-geograficznym Polski Gmina Postomino położona jest w obrębie następujących jednostek:

Klimat

Na obszarze gminy występuje klimat morski, w dużym stopniu zdeterminowany przez sąsiedztwo Morza Bałtyckiego. Następstwem tego są stosunkowo łagodne zimy, opóźnione chłodne wiosny, dość chłodne lata oraz długie ciepłe jesienie. Istotną cechą klimatu pasa przybrzeżnego jest stosunkowo duży ruch powietrza wywołany wiatrami wiejącymi od morza oraz duża wilgotność. Średnie temperatury powietrza w okresie kwiecień-październik wynoszą +13 °C, średnia temperatura roczna to 7,5 °C.

Obiekty fizjograficzne

W krajobrazie gminy wyraźnie zaznacza się pasmowy układ rzeźby terenu. Największy obszar stanowi wysoczyzna morenowa obejmująca terytorium gminy od jej południowych granic po drogę Rusinowo-Korlino-Złakowo. Jest to w większości obszar płaski urozmaicony pojedynczymi pagórkami. Mierzeja nadmorska najwyraźniej jest wykształcona w części wschodniej, gdzie osiąga szerokość do 1,5 km. Na odcinku bezpośredniego kontaktu wysoczyzny morenowej z morzem powstał urwisty brzeg klifowy. Przez obszar Gminy Postomino przepływają rzeki:

  • Klasztorna – 6,5 km,
  • Głownica – 2,1 km,
  • Marszewka – 8,0 km,
  • Jasiennica – 7,2 km,
  • Kniewka – 6,5 km,
  • Moszczeniczka – 14,3 km,
  • Kanał Głownicki – 4,7 km,
  • Kanał Świdnik – 11,1 km,
  • Stobnica – 11,0 km,
  • Struga Królewiczka – 5,2 km,
  • Wieprza – 18,125 km.

Największym jeziorem na terenie Gminy Postomino jest jezioro Wicko. Jest to płytki zbiornik przybrzeżny o średniej głębokości 2,7 m, a maksymalnej 6,1 m. Powierzchnia zawierająca wody wynosi 1.058,9 ha. Zbiornik ten wykorzystywany jest głównie dla celów rybactwa śródlądowego. Pozostałe dwa jeziora to Marszewo – pow. 18,31 ha oraz Pieńkowo o pow. 8,82 ha[4].

Przyroda

Do obszarów objętych ochroną prawną należą:

  • Obszar Chronionego Krajobrazu Pas Pobrzeża na zachód od Ustki[5]. W granicach obszaru znajduje się ogółem 7520 ha na terenach gmin: Postomino i Ustka. Obszar został utworzony w celu ochrony fragmentu wybrzeża Bałtyckiego, z występującymi tu charakterystycznymi zbiorowiskami roślinnymi plaż, wydm i klifów oraz rozległych, zatorfionych równin, wraz z jeziorem Wicko na ich zapleczu oraz dla zachowania unikalnych krajobrazów Pomorza Środkowego. Na terenie Gminy Postomino obszar rozciąga się między wschodnią i zachodnią granicą gminy oraz wzdłuż brzegu Bałtyku, od południa wzdłuż drogi przebiegającej przez miejscowości: Rusinowo, Naćmierz, Korlino, Królewo, Górsko.
  • Pas Techniczny Urzędu Morskiego – Pas techniczny jest częścią pasa nadbrzeżnego wzdłuż wybrzeża morskiego oraz morskich wód wewnętrznych.
  • Rezerwat przyrody Zaleskie Bagna – obszar obejmuje torfowiska o powierzchni 114,24 ha, rezerwat powstał dnia 27 września 2006 roku Rozporządzeniem Wojewody Zachodniopomorskiego.

Pomniki przyrody:

  • Lipa drobnolistna w Łącku o obwodzie 528 cm. i wysokości 28 m.,
  • Grupa 10 lip drobnolistnych w Łącku (plac przykościelny) o obwodach od 300 do 565 cm.,
  • Grupa 3 świerków sitkajskich w rejonie Masłowic o obwodach od 270 do 281 cm i wysokości 28 m.

Historia

W obszarze, zajmowanym obecnie przez Gminę Postomino, obecność siedzib ludzkich została potwierdzona źródłowo dla środkowej epoki kamienia (mezolitu 8200 - 4200 p.n.e.), ślady zachowały się w dnach torfowych dolin w okolicy Jarosławca, Rusinowa i Królewca. Umiejętność uprawy roli i hodowli spowodowały pojawienie się pierwszych skupisk osadniczych, potwierdzonych przez badania archeologiczne, w okolicy Jarosławca, Rusinowa, Naćmierza, Dzierżęcina, Nosalina, Królewca. Społeczności kultury łużyckiej (epoka brązu 1700-400 p.n.e.) wykazują się już daleko idącą specjalizacją gospodarczą, której ślady w postaci osad i cmentarzysk kurhanowych odkryto w okolicy Chudaczewa i Wilkowic. We wczesnej epoce żelaza nastąpiło rozbicie dużych struktur społecznych na mniejsze wspólnoty kultury pomorskiej, których ślady odkryto w okolicy miejscowości: Kania, Bylica, Wszędzień, Pałówko w postaci cmentarzysk z grobami skrzynkowymi. Na przełomie er powstają mniejsze struktury osadnicze kultury oksywsko-wielbarskiej. Kolejny archeologiczny ślad to wczesnośredniowieczne wspólnoty terytorialno-rodowe, odkryte w okolicy Wicka Morskiego, Staniewic, Pienkowa, Kanina, Górska, Postomina[6].

Obszar gminy Postomino już w średniowieczu odznaczał się gęstą siecią osadniczą, niektóre z istniejących wsi: Łącko, Nosalin, Marszewo, Pałowo i Pieszcz zachowały pierwotny układ owalnicy. W latach 1332-1333 jako pan ziem wokół Postomina wzmiankowany jest Gerd z Below, który założył swą siedzibę rodową w Pieszczu. Po reformacji ród ten posiadał już znaczną część ziem aktualnej gminy Postomino, należały do nich m. in. Pieńkowo i wieś szlachecka Zaleskie. Ziemie Belowów położone były przy ważnym na Pomorzu szlaku łączącym Darłowo ze Słupskiem. Murowane i otoczone wałami i fosami siedziby rycerskie istniały na Pomorzu w strefie południowego Bałtyku powszechnie już w XVII wieku. Założenia szlacheckie na terenie Pomorza przyjmowały dwie podstawowe formy: majątki oraz folwarki. Podstawą gospodarki w majątkach ziemskich była uprawa ziemi, gospodarka łąkowa, rybacka i leśna, hodowla zwierząt, ogrody oraz przetwórstwo: browarnictwo, olejarstwo, młynarstwo itp. Gospodarka folwarczna opierała się na zagospodarowywaniu nieużytków, wylesień oraz przejmowania gruntów chłopskich. Majątki pańszczyźniane zniosło uwłaszczenie, przeprowadzone w Pieńkowie i Postominie w 1813roku. Do dziś zachowały się, w wielu miejscowościach, na terenie gminy pozostałości po pałacach i dworskich siedzibach[7].

W zakresie architektury typowym elementem, dla tego rejonu, są zagrody czworoboczne z II połowy XIX wieku; wjazd do nich stanowi budynek bramowy z posadowionym wewnątrz budynkiem mieszkalnym, po bokach obudowany stodołą z budynkami gospodarczymi. Typową konstrukcją w tym przypadku jest szachulec zastępowany stopniowo murem ceglanym, charakterystyczne przykłady tego typu zabudowy znajdują się w Chudaczewie, Masłowicach, Karczewie i Łącku.

Gospodarka i infrastruktura

Gmina Postomino należą do słabo uprzemysłowionych, jej główną funkcją jest funkcja rolnicza i obsługi rolnictwa, leśnictwa oraz działalność turystyczno-wczasowa ze znacznym nasileniem w okresie letnim. Najwięcej zarejestrowanych podmiotów gospodarczych na terenie Gminy Postomino działa w branży handlu i gastronomii oraz w branży usługowej.

Sieć drogową na terenie gminy tworzą ogólnodostępne drogi publiczne, które ze względu na funkcję jaką pełnią dzieli się na następujące kategorie:

  • drogi wojewódzkie,
  • drogi powiatowe,
  • drogi gminne.

W gminie brak dróg o znaczeniu krajowym oraz komunikacji kolejowej. Łączność z innymi miastami powiatu i województwa zapewnia komunikacja PKS oraz prywatni przewoźnicy.

Samorząd

Gmina Postomino jest posiadającą osobowość prawną jednostką samorządu terytorialnego, powołaną do organizacji życia publicznego na swoim terytorium. Gminną wspólnotę samorządową stanowią stali mieszkańcy gminy. Wspólnota samorządowa - Gmina Postomino - realizuje swoje zbiorowe cele lokalne przez wybraną przez siebie Radę Gminy Postomino, organ wykonawczy - Wójta Gminy, a także poprzez możliwość wpływania na rozstrzygnięcia lokalne organów gminy, w innych formach np. poprzez udział w referendum. W gminie funkcjonują jednostki pomocnicze w postaci sołectw. Siedzibą organów Gminy jest miejscowość Postomino[8].

Kultura

"Szept Postomina" darmowa gazeta wydawana od 1990 roku, raz w miesiącu, przez Urząd Gminy w Postominie. W każdym numerze są zamieszczane informacje i wydarzenia z życia gminy Postomino. Najnowszy numer w formie papierowej można znaleźć w sklepie/kiosku na terenie naszej, formie elektronicznej publikacja ukazuje się na stronie Szept Postomina.

Oświata

  • Zespół Szkół w Postominie: Szkoła Podstawowa, Gimnazjum w Postominie
  • Zespół Szkół w Pieszczu: Szkoła Podstawowa, Gimnazjum w Pieszczu
  • Zespól Szkół w Jarosławcu: Szkoła Podstawowa, Gimnazjum w Jarosławcu
  • Szkoła Podstawowa w Korlinie
  • Szkoła Podstawowa w Staniewicach
  • Przedszkole w Korlinie

Sport

Infrastruktura sportowa Gminy Postomino obejmuje sale sportowe przy Zespołach Szkół w Pieszczu, Postominie, Jarosławcu oraz Szkole Podstawowej w Staniewicach. Sale są wyposażone w boiska piłki siatkowej, halowej piłki nożnej, koszykówki i tenisa stołowego. Obecnie na terenie gminy działają następujące uczniowskie kluby sportowe:

  • „CZARNI” w Pieszczu,
  • „BŁYSKAWICA” w Staniewicach,
  • „WIEŻA” w Postominie,
  • „JANTAR” w Korlinie,
  • „BŁĘKITNI” w Jarosławcu[9].

W celu zwiększenia dostępu do nowoczesnej infrastruktury sportowej 12 września 2008 roku został oddany do użytkowania stadion sportowy im. Zbigniewa Galka. Stadion posiada sześciotorową bieżnię okólną o długości 400m, wraz ze skoczniami do skoku wzwyż, w dal oraz kołami do rzutów. Nazwa stadionu wzięta jest od pomysłodawcy inwestycji, nieżyjącego już poprzedniego wójta gminy Zbigniewa Galka. Rozgrywane są na nim często imprezy lekkoatletyczne na różnych szczeblach[10].

Turystyka

Na atrakcyjność turystyczną Gminy Postomino wpływa przede wszystkim jej położenie, walory środowiska przyrodniczego oraz liczne atrakcje i imprezy turystyczne. Teren nadmorski tworzą wydmy porośnięte lasami sosnowymi i mieszanymi z licznymi stanowiskami sosny czarnej, nadmorski pejzaż uzupełnia strome klifowe nabrzeże. Kąpielisko morskie znajdujące się na terenie gminy zaliczane jest do I klasy czystości wód w pasie nadmorskim. Wioski Gminy Postomino wyróżniają się znacznym udziałem tradycyjnego budownictwa szachulcowego w architektonicznym zagospodarowaniu terenu. Charakterystyczna ryglowa konstrukcja belkowa wypełniona płatami cegły lub gliny, często malowanej na biało, stwarza wrażenie kraty, przyczyniło się to do powstania nazwy „Kraina w Kratę”, określającej te ziemie. Swoistą stolicą regionu jest wieś Swołowo, położona w odległości 2 km na wschód od granicy Gminy Postomino[11].

Do najważniejszych obiektów zabytkowych na terenie gminy należą:

  • Pieńkowo: neogotycki pałac z 1905 r. oraz kościół filialny p.w. Chrystusa Króla z XIX wieku,
  • Chudaczewo: kościół filialny p.w. Najświętszej Marii Panny, wieża pochodzi z XVI w., kościół z 1804 r.,
  • Łącko: kościół późnogotycki z XV-XVI wieku p.w. Zwiastowania NMP oraz gotycka brama wjazdowa na cmentarz przykościelny,
  • Marszewo: kościół filialny p.w. Matki Boskiej Różańcowej z 1863 r., wieża XVXVI w. gotyk, ambona renesansowa z VII w., cmentarz przykościelny ze starodrzewiem,
  • Pałowo: kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Wniebowziętej z końca XIX w.,
  • Postomino: kościół parafialny p.w. Świętego Floriana z 1846 r., neobarokowy,
  • Pieszcz: kościół filialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego, XV w., gotyk,
  • Staniewice: kościół konstrukcji ryglowej z 1770 r., p.w. Świętego Michała Archanioła, wieża gotycka po pierwszym kościele z XV wieku,
  • Rusinowo: kościół neoromański z 1873 r.
  • Zespół latarni morskiej w Jarosławcu, czas powstania I połowa XIX w. (latarnia z domem latarnika, budynek gospodarczy i ogrodzenie),
  • park przykościelny w Łącku, drzewostan 200-300 letni o powierzchni 3 ha oraz 10 lip (pomnik przyrody),
  • park pałacowy w Pieńkowie, czas powstania XIX i XX w., styl krajobrazowy, powierzchnia parku – 7,4 ha,
  • pałac i park wiejski w Pieszczu, dawniej pałacowy, czas powstania XIX w., powierzchnia parku – 1,5 ha,
  • pałac i park pałacowy w Postominie,
  • park pałacowy w Złakowie, czas powstania XIX i XX w., styl krajobrazowy,
  • kuźnia w Pieszczu, w granicach obrysu budynku,
  • osada otwarta i cmentarzysko szkieletowe w Dzierżęcinie, występowanie grobów szkieletowych z okresu rzymskiego, jamy, paleniska i piece z okresu późnolateńskiego i rzymskiego,
  • grobowiec korytarzowy kultury amfor kulistych w Rusinowie[12].

Na terenie Gminy Postomino znajdują się liczne szlaki turystyczne, do najważniejszych z nich należą:

Szlaki (trasy) rowerowe:

  • „Hanzeatycka trasa nadmorska" (czerwona): biegnąca drogą wojewódzką W 102 do Jarosławca, a dalej w okolice jeziora Wicko, przez Jezierzany, Łącko i Korlino (drogągminną G 3926003), do Królewa (drogą W 39101), Marszewa (drogą 3926101z) i dalej nasypem kolejowym do miejscowości Zaleskie,
  • trasa regionalna, żółta: Marszewo – Postomino – Pieńkówko – Tyń – Staniewice – Nosalin – Pałowo – Gać,
  • trasa regionalna, niebieska: Korlino – Naćmierz – Rusinowo – Barzowice – Darłowo,
  • trasa regionalna, zielona: Jezierzany – Łącko – Bylica – Barzowice – jezioro Kopań,
  • trasa łącznikowa czarna: z Rusinowa na północ do trasy czerwonej,
  • trasa łącznikowa czarna: Staniewice – Nosalin – Sławsko – Sławno,
  • trasa rowerowa „Po nasypie kolejowym”.

Szlaki piesze:

  • „Szlak Północny", czerwony, pokrywający się z rowerową „Hanzeatycką trasą nadmorską",
  • „Szlak zielony": z Ustki do Sławna, na terenie gminy przebiegający przez miejscowości: Pieszcz – Staniewice,
  • Ścieżki Przyrodnicze wytyczone w Obszarze Krajobrazu Chronionego.

Szlak kajakowy:

  • „Zakola rzeki Wieprzy”

Demografia

W 2011 roku liczba stałych mieszkańców Gminy Postomino wynosiła 7081 osób. Poza Gminą Malechowo, Gmina Postomino jest najmniejszą pod względem liczby mieszkańców gminą w powiecie sławieńskim. Odsetek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym w Gminie Postomino jest wyższy niż średnia dla tej kategorii w całej Polsce i wynosi 1619 osób. Nieznaczny przyrost w ciągu ostatnich lat wystąpił w grupie ludności w wieku produkcyjnym: 4548. Przyrost procentowy ludności w tym przedziale jest typowy dla całego kraju. W ostatniej grupie wiekowej nazywanej poprodukcyjną nastąpił spadek o 0,2 %, grupa ta liczyła 914 osób. Liczba ludności w tym przedziale wiekowym zmniejszyła się nie tylko procentowo, ale również w wielkościach bezwzględnych. Można więc przewidywać, że ogólnoeuropejski trend starzenia się społeczeństwa w Gminie Postomino stanie się rzeczywistością. Optymizmem napawa fakt, iż w ostatnim czasie nie odnotowano ani jednego roku, w którym przyrost naturalny byłby ujemny[13].

Służba zdrowia

Na terenie gminy mieszkańcy korzystają z usług lekarzy Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Panorama Morska” zlokalizowanego w Jarosławcu i w Pieńkowie oraz Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Darłowie. W przypadku specjalistycznych usług medycznych mieszkańcy udają się do ośrodków i placówek słuŜby zdrowia w Sławnie i Darłowie. Pierwsza pomoc medyczna w ramach Zintegrowanego Systemu Ratownictwa zlokalizowana jest poza terenem gminy w pobliskim Sławnie. W przypadku konieczności hospitalizacji mieszkańcy korzystają przede wszystkim z usług Szpitala Powiatowego w Sławnie jak równieŜ ze Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie. W przypadku zaopatrzenia w środki farmaceutyczne mieszkańcy zaopatrują się w aptekach i punktach aptecznych zlokalizowanych w Jarosławcu, Postominie, Darłowie i Sławnie

Herb

Miejscowości i sołectwa

W skład gminy wchodzi 28 sołectw: Bylica, Chudaczewo, Dzierżęcin, Górsko, Jarosławiec, Jezierzany, Kanin, Karsino, Korlino, Królewo, Łącko, Marszewo, Masłowice, Mazów, Naćmierz, Nosalin, Pałowo, Pałówko, Pieńkowo, Pieńkówko, Pieszcz, Rusinowo, Staniewice, Tyń, Wilkowice, Wszedzień i Złakowo.

Pozostałe miejscowości niesołeckie: Chełmno Słowieńskie, Chudaczewko, Czarna Buda, Dołek, Górka, Kłośnik, Królewice, Królewko, Łężek, Mszane, Mszanka, Nosalinek, Nowe Łącko, Przybudówka-Królewo, Radziszkowo, Ronino, Tłuki, Wicko Morskie, Wykroty


(wykaz)

Przypisy

  1. Postomino - gmina wiejska. Statystyczne Vademecum Samorządowca [online]. [Przeglądany 17 września 2013].
  2. Tamże.
  3. Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego Gminy Postomino na lata 2007-2015. Postomino 2007, s. 9.
  4. Tamże, s. 22.
  5. Uchwała Nr X/42/81 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Słupsku z dnia 8 grudnia 1981 roku w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi” oraz obszarów krajobrazu chronionego.
  6. Skrzypek, Ignacy. Z najdawniejszych dziejów gminy Postomino. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 3. Gmina Postomino. Red. Włodzimerz Rączkowski, Jan Sroka, Sławno 2004, s. 35-74. ISBN 83-919236-3-0.
  7. Szalewska, Elżbieta. Siedziby dworskie i architektura pałaców Ziemi Postomińskiej. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 3, dz. cyt., s. s.148.
  8. Statut Gminy Postomino.
  9. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Postomino na lata 2009-2013, s. 51-52.
  10. Stadion sportowy im. Zbigniewa Gałka w Postominie. W: nastadiony.pl [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  11. Wędrówka turystycznymi szlakami gmin nadmorskich Ziemi Słupskiej : przewodnik - informator. Red. Józef Cieplik. Słupsk : "Grawipol", 1998/99, s. 40.
  12. Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego Gminy Postomino na lata 2007-2015, dz. cyt., s. 23-24.
  13. Gmina wiejska Postomino: Statystyczne Vademecum Samorządowca. W: GUS [online]. [Przeglądany 24 września 2013].


Bibliografia

  • Skrzypek, Ignacy. Z najdawniejszych dziejów gminy Postomino. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej, t. 3, Gmina Postomino. Red. Włodzimerz Rączkowski, Jan Sroka, Sławno 2004, s. 35-74. ISBN 83-919236-3-0
  • Statut Gminy Postomino.
  • Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Postomino na lata 2009-2013.
  • Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego Gminy Postomino na lata 2007-2015. Postomino 2007.
  • Szalewska, Elżbieta. Siedziby dworskie i architektura pałaców Ziemi Postomińskiej. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej,t. 3.
  • Uchwała Nr X/42/81 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Słupsku z dnia 8 grudnia 1981 roku w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi” oraz obszarów krajobrazu chronionego.
  • Wędrówka turystycznymi szlakami gmin nadmorskich Ziemi Słupskiej : przewodnik - informator. Red. Józef Cieplik. Słupsk : "Grawipol", 1998/99

Linki zewnętrzne

Zobacz też