Helena Gazda: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 48: Linia 48:
 
{{RedaktorP|[[User:I.strzelecka|Izabela Strzelecka]]}}
 
{{RedaktorP|[[User:I.strzelecka|Izabela Strzelecka]]}}
 
[[Kategoria:Pomeranica]]
 
[[Kategoria:Pomeranica]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica zredagowane 2016]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Biografie]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Biografie]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Nauczyciele]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Nauczyciele]]
Linia 53: Linia 54:
 
[[Kategoria:Gmina Gościno]]
 
[[Kategoria:Gmina Gościno]]
 
[[Kategoria:Powiat kołobrzeski]]
 
[[Kategoria:Powiat kołobrzeski]]
{{DEFAULTSORT:Gazda, Halena}}
+
{{DEFAULTSORT:Gazda, Helena}}

Wersja z 15:10, 19 paź 2016

200px-Monobook icon.svg.png Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.


Helena Gazda
brak zdjecia
Data urodzenia 27 listopada 1906
Miejsce urodzenia Podwierzb
Data śmierci 11 sierpnia 1990
Miejsce śmierci Sochaczew
Narodowość polska

Helena Gazda (1906-1990) - nauczycielka, laborantka fotograficzna, działaczka społeczna i samorządowa.

Życiorys

Marianna i Grzegorz Marciniakowie z dziećmi. Helena stoi między rodzicami.

Urodziła się 27 listopada 1906 roku w Podwierzbiu, w powiecie garwolińskim. Córka Grzegorza Marciniaka - rolnika i działacza samorządowego, radnego Sejmiku Powiatowego w Garwolinie oraz Marianny Marciniak, z domu Cytryniak. To po ojcu pewnie odziedziczyła społecznikowskie pasje. Jej dziadek był zarządcą majątku Zamoyskich w Bączkach. Szkołę podstawową ukończyła w Podwierzbiu, a w 1925 roku gimnazjum Marii Rybickiej w Warszawie. Potem uczyła się w seminarium nauczycielskim na Kresach, w okolicach Stryja.

Pocztówka z cyklu Polonia admirabilis

2 lutego 1929 roku w kościele św. Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wyszła za mąż za Józefa Gazdę, fotografa krajobrazowego, współwłaściciela, wraz z bratem Franciszkiem, wydawnictwa pocztówek. W rodzinnej firmie zajmowała się atelier fotograficznym. To także dzięki niej widokówki były niepowtarzalne i łatwo rozpoznawalne. Opisywała je ręcznie. Na każdej umieszczała nazwisko lub autograf Franciszka, głównego fotografa i współwłaściciela firmy, opis widoku, nazwę cyklu, w którym przez lata wydawali pocztówki: Polonia admirabilis (Polska podziwu godna) i numer porządkowy zdjęcia. W czasie okupacji po polsku i po niemiecku.

6 listopada 1929 roku urodził się syn Heleny i Józefa, Zbigniew. Inna ważna data dla rodzinnej spółki, to przeprowadzka Franciszka z Krakowa do Warszawy. Braciom łatwiej teraz było zarządzać rodzinną firmą i sporym już majątkiem. W 1937 roku stworzyli warszawskie wydawnictwo: Wytwórnię Fotograficznych Kart Widokowych FRANCISZEK GAZDA. Działali pod dwoma adresami. Na ul. Piusa XI 47A była główna siedziba wydawnictwa, atelier fotograficzne i mieszkanie, na Wielkiej 22, sklep z pocztówkami i materiałami piśmiennymi, którym zarządzał Józef, mieszkanie i drugie atelier.

Kiedy wybuchła II wojna światowa, mąż Józef został powołany do wojska, bronił Warszawy (1/2 Baon ON), dostał się do niewoli, po powrocie trafił do partyzantki, działał w konspiracji i wziął udział w powstaniu warszawskim. Obok kamienicy przy Piusa XI 47A (obecnie Koszykowa 66), stanęły dwie barykady, zamykały z jednej strony ulicę Piusa XI, z drugiej Koszykową. Józef był zastępcą komendanta domu, Helena przygotowywała jedzenie dla powstańców. Barykady broniły się do końca.

Wytwórnia istniała do kapitulacji powstania. Przed wyjściem z Warszawy do obozu w Pruszkowie, Helena i Józef zakopali cały swój majątek w piwnicy, kiedy po wojnie wrócili do miasta okazało się, że Niemcy po wyjściu mieszkańców zburzyli obie kamienice, szabrownicy rozkradli cenny sprzęt, a szklane negatywy pocztówek zostały w większości rozbite. Te wygrzebane spod gruzów wozili ze sobą po Polsce. 77 szklanych negatywów warszawskich w 1983 roku Helena oddała do Muzeum Warszawy.

Helena Gazda (druga od lewej) w gronie nauczycieli

Zamieszkali w Pruszkowie. Józef wyjechał na Zachód szukać pracy i mieszkania, Helena próbowała odnaleźć zaginionego syna Zbyszka. Kiedy go znalazła w Magnuszewie, Józef przyjechał do Pruszkowa i zabrał rodzinę do Gościna, gdzie na Józefa czekała posada wójta gminy, a na Helenę „kancelistki” w Urzędzie Gminy.

Helena Gazda przemawia jako nauczycielka lub przedstawicielka Ligii Kobiet w Gościnie

Od 1 września 1945 roku zaczęła pracować w szkole podstawowej i na kursach dla analfabetów. Oprócz tego zajmowała się też działalnością społeczną i samorządową. Po przedwczesnej śmierci męża, w 1967 roku kiedy starała o rentę po nim, pisała o swojej działalności : „Organizatorka i przewodnicząca Ligi Kobiet, pracownik Najwyższej Izby Kontroli Państwa na ryczałcie z Warszawy, delegat na szczeblu Ministerialnym w Szczecinie lub w Warszawie. Aktywny członek PCK. Wyżej wymienione funkcje pełniłam w latach czterdziestych.”

Społecznikowskie geny po ojcu, radnym Grzegorzu Marciniaku, odziedziczyli też pewnie dwaj bracia Heleny, Wacław i Bronisław, „pracownicy umysłowi”, którzy wspierali młode kadry administracji Gościna. A także siostra Józefa, która była pielęgniarką w Domu Dziecka.

Po zakończeniu roku szkolnego 1948/1949 Helena już nie pracowała zawodowo ani społecznie, zajmowała się domem i wychowywaniem córki Marzanny (później Marzanny de Latour), która urodziła się w Gościnie 7 stycznia 1946 roku. Aż wreszcie znowu odezwały się rodzinne, społecznikowskie geny, kiedy w 1957 roku Józef i Helena zamieszkali w Szymanowie. Wtedy obydwoje zostali ławnikami w Sądzie Powiatowym w Sochaczewie.

Helena Gazda zmarła 11 sierpnia 1990 roku w Sochaczewie.

Bibliografia

  1. Archiwum rodzinne Marzanny de Latour.
  2. Latour, Marzanna de. Drugie życie starych widokówek. Warszawa : Ekbin Studio PR Ewa Kielak-Ciemniewska, 2015.
  3. Stopa, Magdalena. Przed wojną i pałacem. Warszawa : Dom Spotkań z Historią, 2015.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Marzanna de Latour