Ilona Korompay

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 14:57, 13 sty 2021 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje) (Utworzono nową stronę "{{WEdycji}} __NOTOC__ {{Osoba infobox |osoba=Ilona Korompay |grafika_osoba= |grafika_opis= |funkcja= |urodziny_data=4 kwietnia 1918 |urodziny_miejsce=Przemyśl...")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Monobook icon.svg.png Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.


Ilona Korompay
Data urodzenia 4 kwietnia 1918
Miejsce urodzenia Przemyśl
Data śmierci 4 września 2010
Miejsce śmierci Szczecin
Narodowość polska



Ilona Korompay (1918-2010), żołnierz AK, bibliotekarka, katechetka, zasłużona dla szczecińskiego kościoła katolickiego.

Lata dzieciństwa i młodości Urodziła się 4 kwietnia 1918 roku w Przemyślu. Jej rodzicami byli: Mieczysława (1893-1944) z domu Grabas i Emanuel Aladár Korompay (1890-1940) , narodowości węgierskiej absolwent studiów filologicznych Uniwersytetu w Budapeszcie, który, powołany do armii austrowęgierskiej (1914 r.), stacjonował w Przemyślu, gdzie poznał tłumaczkę języka niemieckiego. Ich ślub odbył się w 1917 roku. Wskutek powojennych zmian, rodzice, po krótkim pobycie u rodziny ojca, postanowili powrócić do Przemyśla, gdzie Emanuel Aladár Korompay, po przyjęciu polskiego obywatelstwa, pracował w administracji Wojska Polskiego. Ilona miała dwie młodsze siostry: Martę (1919–1939) i Elżbietę (1921–1943). Uczęszczała przez 4 lata do szkoły powszechnej w Przemyślu, a po przeniesieniu się rodziny do Warszawy, gdzie ojciec podjął pracę w Ambasadzie Królestwa Węgier, naukę kontynuowała (od 1930 roku) w Gimnazjum Zakładu Wychowawczo-Naukowego Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu (tzw. nazaretanek) w Warszawie, szkole o wysokiej renomie. W 1938 roku zdała egzamin maturalny, po czym rozpoczęła studia stomatologiczne, które przerwał wybuch wojny. Okres II wojny światowej Czas wojny okazał się dla jej rodziny szczególnie bolesny. Podczas kampanii wrześniowej Ojciec znalazł się w niewoli sowieckiej i wraz z wieloma polskimi jeńcami został zamordowany w kwietniu 1940 roku w Charkowie. Najmłodsza siostra, Marta „Tusia” Korompay (ur.19.12.1919 r.), która po maturze (maj 1939 r.) w Liceum s.s. Nazaretanek została przyjęta na studia dyplomatyczne, podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku pracowała wraz z matką w Komendzie Głównej m.st. Warszawy z przydziałem do łączności i opieki nad chorymi. Zginęła na oczach matki podczas bombardowania stolicy w czasie służby w Hotelu Europejskim w dniu 26.09.1939 r. Pochowana została na Cmentarzu Czerniakowskim.

      Druga siostra, Elżbieta (8.07.1921- 13.01.1943) ps. Grażyna, uczennica liceum 

ss. Nazaretanek, harcerka 11. drużyny Chorągwi Warszawskiej Organizacji Harcerek po maturze na tajnych kompletach rozpoczęła studia medyczne (oficjalnie: Prywatna Szkoła Zawodowa dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego dr. Jana Zaorskiego). Zaangażowana w pracę konspiracyjną od 1941 r. była łączniczką ppłk. dypl. Mariana Drobika „Dzięcioła”, szefa Oddz. II Informacyjno-Wywiadowczego Komendy Głównej ZWZ-AK, a później w Wydziale Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu (d-ca: Bernard Zakrzewski „Oskar”). Elżbieta, aresztowana 9 stycznia 1943 roku, nieludzko torturowana w obecności matki w siedzibie gestapo przy al. Szucha, popełniła samobójstwo (inne wersje mówią o gwałtach i zakatowaniu) . Mieczysławę Korompay, po śmierci córki, przeniesiono do więzienia na Pawiaku, skąd po kilku miesiącach została wywieziona do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, gdzie zmarła na tyfus w styczniu 1944 r. Fakty te opisała Zofia Kossak , także więźniarka Pawiaka i towarzyszka z tego samego transportu do obozu. Obie panie znały się z lat przedwojennych, gdy Emánuel Aladár Korompay tłumaczył na język węgierski książkę Z. Kossak pt. „Pożoga”. Ilona Korompay od początku wojny podjęła pracę zarobkową najpierw jako ekspedientka w sklepie spożywczym Zofii Robaczyńskiej przy ul. Powsińskiej (lata 1939-1940), potem jako pracownica fizyczna w fabryce gilz i papierosów „Pacholczyk i Kwaśniewski” (1940-1942). Podobnie jak siostra i matka, działała w konspiracji (od 1942 r. - wydział łączności Komendy Głównej AK). We wspomnieniach napisała: „Mieszkanie nasze przy ul. Hołówki 3 stało się punktem kontaktowym i łączności konspiracyjnej, a Mamusia m.in. organizowała ekwipunek dla osób wyjeżdżających w teren. I ja również, za zgodą Mamy, pracowałam w dziale łączności (kryptonim WWII.72) KG AK . Po aresztowaniu siostry i matki zmieniła dokumenty i występowała jako Halina Wicińska. Podjęła pracę jako magazynierka w fabryce obuwia. Na czas powstania otrzymała przydział do bazy pielęgniarskiej na Mokotowie. Jednak nie dane jej było walczyć. W końcu lipca 1944 r. usunięto jej ropień na stopie, po czym wywiązała się gorączka. Wybuch powstania zatrzymał ją na 10 dni w mieszkaniu przy ul. Ludnej (a przypadkiem także przybyłą w odwiedziny koleżankę, Jadwigę Jełowicką). W późniejszych dniach powstania pomagała rannym i potrzebującym. Po powstaniu wraz z ludnością cywilną Warszawy znalazła się w obozie przejściowym w Pruszkowie, skąd została wywieziona w okolice Opoczna. Lata powojenne W popowstaniowej tułaczce kolejnym przystankiem była Środa pod Poznaniem, gdzie udało się zatrudnić jako domowa nauczycielka (u państwa M.H.Szmidt). Po powrocie do Warszawy, zupełnie sama, znalazła wsparcie w kręgach katolickich, z którymi jej rodzina była głęboko związana. Przez jakiś czas pracowała fizycznie przy odbudowie kościoła oo. jezuitów przy ul. Rakowieckiej, jednocześnie zajmując się domową edukacją dzieci u pani H.Narbutt w dzielnicy Mokotów (jak podawała w ankiecie personalnej). Następnie przeniosła się do Częstochowy, gdzie podjęła studia w założonym w 1945 roku przez ks. Jana Wojtukiewicza Instytucie Katolickim (wyższa szkoła teologiczna powołana dla kształcenia ludzi świeckich, podejmujących pracę katechetyczną). Od 1 X 1946 do 31 VIII 1950 r. pracowała jako katechetka w szkołach Częstochowy i Wrocławia. Od 1 IX 1950 do 31.08.1958 r. zatrudniona była w Instytucie Katolickim we Wrocławiu, po czym przeniosła się do Ośrodka Szkoleń w Kurii Biskupiej w Gietrzwałdzie koło Olsztyna, gdzie pracowała do 30 IV 1959 roku. Z powodu kłopotów zdrowotnych postanowiła zmienić pracę i środowisko. Praca bibliotekarska

Za namową przyjaciółki ze szkoły nazaretanek, Mieczysławy Sieminy (1920-1975), zatrudnionej w Bibliotece Głównej Politechniki Szczecińskiej przeniosła się do Szczecina i zamieszkała u jej rodziny.  Od 9.07.1959 r. została przyjęta w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej (WiMBP) w Szczecinie na stanowisko technicznego pracownika bibliotecznego (na ½ etatu, zgodnie z jej wnioskiem - pobierała wówczas okresowo rentę), a od 7.09.1960 r. została przeniesiona do Wypożyczalni i Czytelni Dziecięcej. By zdobyć kwalifikacje zawodowe, ukończyła dwuletni kurs, zorganizowany przez Państwowy Ośrodek Korespondencyjnego Kształcenia Bibliotekarzy (POKKB). Praca z dziećmi poprawiła na tyle jej stan zdrowia, że od 1 kwietnia 1962 r. przeszła już na cały etat do Oddziału Gromadzenia i Opracowania Wydawnictw Zwartych Biblioteki Głównej Politechniki Szczecińskiej na stanowisko ds. inwentaryzacji wydawnictw zwartych Biblioteki Głównej i sieci bibliotecznej PS. Wielokrotnie nagradzana za wydajną pracę, w 1974 roku awansowała na starszego bibliotekarza. Dorabiała tłumaczeniami z języka francuskiego. W 1976 roku zdała egzamin z języka francuskiego w Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych PS. Pracowała również społecznie jako zastępca męża zaufania grupy Związku Nauczycielstwa Polskiego przy Bibliotece PS (lata 1963-65), a potem jako skarbnik w grupie Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich przy Bibliotece Głównej PS (lata 1966-69). Odeszła na emeryturę 1 maja 1978 roku.

Praca katechetyczna, lata aktywności emerytalnej. Głęboko wierząca, na emeryturze aktywnie włączyła się w działania kościoła katolickiego. Jej szczeciński spowiednik w parafii Św. Krzyża w dzielnicy Pogodno, ks. Jan Cichy (1944-2017) nazwał ją „aniołem chodzącym wśród ludzi” i podkreślał jej zasługi dla zrealizowania planów budowy kościoła filialnego w podszczecińskiej wsi Przecław (parafia Kołbaskowo). Odwiedziła wówczas ponad 90% mieszkańców, by przedstawić ideę budowy. Jako katechetka, jak wspominał ks. Cichy „w każdą niedzielę przyjeżdżała ze Szczecina (15 km), aby z grupą ok. 50 uczniów przyjść na Mszę świętą o 8.00, a potem odprowadzić ich do domów w Przecławiu. Dla tamtych ludzi była więcej niż urzędowym proboszczem; była aniołem dobroci” . Mimo chorób późnego wieku wciąż starała się pomagać potrzebującym (m.in. przyjęła do swej kawalerki kobietę w ciąży). Gdy ks. Cichego przeniesiono w 1984 roku na Osiedle Słoneczne w Szczecinie, pani Ilona włączyła się w opiekę modlitewną nad budową planowanego tu Sanktuarium Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia – Pani Fatimskiej. Dzieło to I.K. uznała za możliwość zrealizowania niespełnionego ojcowskiego przyrzeczenia zbudowania kaplicy dla Matki Bożej. Znajomego z pracy w Gietrzwałdzie, Anatola Kaszczuka poprosiła, by pomagał przy budowie (to on sprowadził do sanktuarium figurę Matki Bożej Fatimskiej). Jesienią 1986 r. rozpoczęto budowę kaplicy Matki Bożej Fatimskiej. W dniu 14 VIII 1988 r. nastąpiło poświęcenie kaplicy, a dzień później – uroczyste wprowadzenie do kaplicy figury Matki Bożej Fatimskiej. W dniu 11.04.1989 r. Ilona Korompay uczestniczyła w Warszawie w uroczystości sprowadzenia prochów zamordowanych w Katyniu oficerów. Ks. Zdzisław Król (1935-2010) w podzięce za zasługi przekazał jej garstkę prochów, które ona przekazała do sanktuarium w Szczecinie. Ks. Cichy nazwał Ilonę Korompay (oraz Anatola Kaszczuka i Stanisława Szańcę) kamieniami węgielnymi obecnego Sanktuarium. Na początku lat 90. Ilona Korompay przeniosła się do Warszawy. Podjęła działania, by ocalić pamięć o zasługach i męczeństwie swej rodziny. Na domu, w którym mieszkali (przy ul. Hołówki 3) I.K. odsłoniła upamiętniającą tablicę w dniu 12 kwietnia 1992 roku. W dniu 21 XI 2002 r. na dziedzińcu Uniwersytetu Warszawskiego odsłonięta została tablica o następującej treści „Emanuel Korompay 1890-1940, lektor języka węgierskiego na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1930-1939, kapitan Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, więzień obozu w Starobielsku, zamordowany w Charkowie”. We wrześniu 2009 roku, już bardzo słaba, uczestniczyła w uroczystości posadzenia w ogrodzie Liceum Sióstr Nazaretanek przy kościele Świętego Stefana w Warszawie przy ulicy Czerniakowskiej dwóch dębów, upamiętniających ofiary NKWD: zamordowanego w Katyniu majora Innocentego Adamczyka i jej ojca, zamordowanego w Charkowie kapitana Emanuela Aladára Korompaya. Ostatnie lata spędziła w Domu Opieki Sióstr Franciszkanek od Cierpiących na ul. Puławskiej w Warszawie, gdzie pomimo wieku wciąż niosła pomoc bardziej potrzebującym Aktywnie uczestniczyła w pracach „Teatrzyku późnego wieku”, przygotowując m.in. kostiumy aktorskie. Odwiedzały ją uczennice ze szkoły nazaretanek. Dnia 31 X 2002 przyjęła dar konsekracji dziewic w katedrze pw. Św. Jana w Warszawie. Zmarła 4 września 2010 r. W pogrzebie I.Korompay, który odbył się 9.09.2010 r. uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Filologii Węgierskiej Uniwersytetu Warszawskiego, mieszkający w Warszawie Węgrzy wraz z ambasadorem Republiki Węgierskiej, członkowie Rodzin Katyńskich, Siostry Nazaretanki razem z uczennicami ich liceum oraz przedstawiciel Kurii Szczecińsko-Kamieńskiej. Mszy św. pogrzebowej w kaplicy Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek od Cierpiących pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Warszawie przewodniczył ks. kanonik Jan Kazieczko - w zastępstwie metropolity szczecińskiego, abp Andrzeja Dzięgi.

Kazanie wygłosił od lat pracujący na Węgrzech i wielce zasłużony franciszkanin, o. Paweł Cebula OFMConv., który przypomniał zasługi zmarłej. Po mszy żałobnej Ilona Korompay spoczęła w grobie rodzinnym (na Cmentarzu Czerniakowskim w Warszawie), w którym pochowano w 1940 roku jej siostrę Martę. Dla ojca, matki i siostry Elżbiety jest to mogiła symboliczna.

Wspomnienia. Cicha i skromna, pracowała jak przysłowiowa mrówka chcąc nadążyć ze żmudną praca inwentaryzowania za tokiem cyklu opracowania książek. Jako dobra i solidarna koleżanka pomagała w innych pracach Oddziału Opracowania. Jako bystry i inteligentny bibliotekarz proponowała różne usprawnienia w codziennej pracy. Wróblewska Sylwia: Ilona Korompay [biogram], w: Biblioteka i Bibliotekarze w 40-leciu Politechniki Szczecińskiej. Pamięci ludzi i zdarzeń. Sesja jubileuszowa 8 kwietnia 1987 roku. Szczecin 1987, s.109-110 Zawsze się zastanawiałam i nigdy nie odgadłam, w jaki sposób i za czyją sprawą w Ilonce Korompay było tak wiele wewnętrznej jasności, pogody, tak wiele chęci pomagania innym. I umiejętności cieszenia się światem. Bo jeśli znało się jej losy, wydawało się, że powinna być przygwożdżona swymi nieszczęściami. A może nawet od nadmiaru tych nieszczęść szalona. Tymczasem to właśnie ona potrafiła najlepiej pocieszać, a nawet — rozśmieszać. Nawet już bardzo sędziwa i bardzo schorowana, dożywająca swoich dni w zakładzie opiekuńczym, starała się umilać i „ukulturalniać” życie swoich współmieszkanek amatorskim przedstawieniem jakiejś sztuki, wspólnym czytaniem, wspólnym słuchaniem muzyki. A nawet tańcem. (Jolanta Wachowicz-Makowska, Zwyczajnie niezwyczajni (Warszawa 2018), s. 60).

Dodatkowe informacje. W artykule poświęconym uroczystościom pogrzebowym Ilony Korompay poinformowano, że „abp Dzięga zapowiedział, że w Sanktuarium Matki Bożej Pani Fatimskiej w Szczecinie w najbliższym czasie zostanie wmurowana tablica ku czci Ilony Korompay” .

Książkę ze wspomnieniami I. Korompay pt. Tyś opiekunem sieroty!” Ps 10,14. wydała w 2011 roku Barbara Agnes Pietrzak OV [Ordo Virginum], która przygotowywała Ilonę Korompay do uroczystości konsekracji dziewic i przez ostatnie 10 lat życia spisywała jej biograficzne relacje.

Referat poświęcony Ilonie Korompay pt. Przyjaciółki z Biblioteki Politechniki Szczecińskiej: Mieczysława Siemina i Ilona Korompay. Cz.I. Ilona Korompay (1918-2010) wygłosiła Cecylia Judek podczas VII. Sympozjum „Ludzie książki Pomorza Zachodniego” w dniu 9.05. 2019 r. w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie.

Jolanta Wachowicz-Makowska wspomina Ilonę Korompay, koleżankę ze szkoły nazaretanek, w jednym z rozdziałów swej książki pt. Zwyczajnie niezwyczajni (Warszawa 2018).

Elżbieta Korompay, zamordowana w 1943 roku siostra Ilony Korompay jest jedną z bohaterek zbeletryzowanej opowieści Katarzyny Drogi pt. Doktor Irka. Wojna, miłość i medycyna (Kraków 2020), powstałej na kanwie wspomnień lekarza Ireny Ćwiertni-Sitowskiej.

Źródła: 1. Akta osobowe I.Korompay. Archiwum Zakładowe Książnicy Pomorskiej; 2. Akta osobowe I.Korompay. Archiwum Zakładowe Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego; 3. Buła Bożena, Z ziemi węgierskiej do Katynia. Cz.1-2, „Niedziela” 2011 nr 41 (9 X), s. V, „Niedziela” 2011 nr 42 (16 X), s. V; 4. Jaworska Maria, Dramatyczne losy rodziny Emánuela Korompaya – autora pierwszego słownika polsko-węgierskiego. Publikacja: 23.11.2019. Online: https://kurier.plus/node/1001Michalska Hanna: Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939-1945; poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej. Warszawa 1988; 5. Korompay Ilona, „Tyś opiekunem sieroty!” Ps 10,14. Wspomnienia spisała i opracowała Barbara Agnes Pietrzak OV. Warszawa 2011; 6. Kossak Zofia, Z otchłani. Warszawa 2004; 7. Kronika Biblioteki Głównej: Szkoły Inżynierskiej, Politechniki Szczecińskiej, T.I; 8. Pogrzeb Ilony Korompay – wybitnej katechetki i opiekunki potrzebujących (opublikowano 10.09. 2010). Online: https://ekai.pl/pogrzeb-ilony-korompay-wybitnej-katechetki-i-opiekunki-potrzebujacych/ 9. Rozmowa audio, nagrana przez Monikę Kryłowską, Warszawa, 2009, sygn. AHM_1291. Online: https://relacjebiograficzne.pl/demo/audio/221-ilona-korompay 10. Wachowicz-Makowska Jolanta, Zwyczajnie niezwyczajni. Warszawa 2018, s. 60-63; 11. Wspomnienia [o I.Korompay] [autorzy: ks. Andrzej Santorski, ks. Jan Cichy, ks. Bolesław Szewc, Ákos Engelmayer, Zofia Michalak, Barbara Agnes Pietrzak OV]. Online: http://www.konsekrowane.org/dziewice/zmarle/ilona_wspomnienia.pdf 12. Wróblewska Sylwia: Ilona Korompay [biogram], w: Biblioteka i Bibliotekarze w 40-leciu Politechniki Szczecińskiej. Pamięci ludzi i zdarzeń. Sesja jubileuszowa 8 kwietnia 1987 roku. Redaktor: Teresa Jasińska. Seria: „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej nr 342. Biblioteka Główna nr 2. Szczecin 1987, s.109-110; 13. Wywiady z następującymi bibliotekarzami seniorami: dr Teresa Jasińska, dr Władysław Michnal, Sylwia Wróblewska, Leokadia Zwilnian Grabowska, Eliza Ostrowska; 14. Zakrzewska Halina, Niepodległość będzie twoją nagrodą. Warszawa 1994.