Irena Pawlewska-Szydłowska: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 13: Linia 13:
 
|lata_dzialalnosci=
 
|lata_dzialalnosci=
 
|tytuly=
 
|tytuly=
|narodowosc=polska
+
|narodowosc=
 
|pseudonim=
 
|pseudonim=
 
|lokalizacja_grobu=
 
|lokalizacja_grobu=
 
}}
 
}}
  
'''Irena Pawlewska-Szydłowska''' '''(1892−1982)''' – taterniczka, działaczka ochrony przyrody.
+
'''Irena Pawlewska-Szydłowska''' '''(1892−1982)''' – taterniczka, działaczka ochrony przyrody  
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
  
Irena Pawlewska-Szydłowska urodziła się [[7 lutego]] [[1892]] roku we Lwowie jako córka profesora i rektora Politechniki Lwowskiej Bronisława Pawlewskiego. Studiowała na Sorbonie (wydział matematyczno-przyrodniczy), a następnie na Politechnice Lwowskiej (nauki przyrodnicze). W czasie I wojny światowej należała do kobiecego oddziału Związku Strzeleckiego we Lwowie.
+
'''Irena Pawlewska-Szydłowska''' urodziła się [[7 lutego]] [[1892]] roku we Lwowie jako córka profesora i rektora Politechniki Lwowskiej Bronisława Pawlewskiego. Studiowała na Sorbonie (wydział matematyczno-przyrodniczy), a następnie na Politechnice Lwowskiej (nauki przyrodnicze). W czasie I wojny światowej należała do kobiecego oddziału Związku Strzeleckiego we Lwowie.
  
 
Spokrewniona przez matkę z rodziną Dłuskich od dzieciństwa spędzała dużo czasu w Zakopanem (gdzie doktor Kazimierz Dłuski prowadził słynne sanatorium przeciwgruźlicze pod Gubałówką) i już jako młoda dziewczyna weszła w środowisko ówczesnych pionierów wspinaczki wysokogórskiej w Tatrach. Szczególnie wiele jej wypraw przypadło na lata 1908−1909. Wespół ze swą kuzynką, Heleną Dłuską,  były pionierkami taternictwa kobiecego (w 1908 dokonały pierwszego wejścia na Szczyrbski Szczyt z Doliny Hlińskiej). W 1911 roku, także z H. Dłuską, prowadziły po tatrzańskich szlakach Marię Skłodowską-Curie  i jej córki, z którymi obie były spokrewnione.
 
Spokrewniona przez matkę z rodziną Dłuskich od dzieciństwa spędzała dużo czasu w Zakopanem (gdzie doktor Kazimierz Dłuski prowadził słynne sanatorium przeciwgruźlicze pod Gubałówką) i już jako młoda dziewczyna weszła w środowisko ówczesnych pionierów wspinaczki wysokogórskiej w Tatrach. Szczególnie wiele jej wypraw przypadło na lata 1908−1909. Wespół ze swą kuzynką, Heleną Dłuską,  były pionierkami taternictwa kobiecego (w 1908 dokonały pierwszego wejścia na Szczyrbski Szczyt z Doliny Hlińskiej). W 1911 roku, także z H. Dłuską, prowadziły po tatrzańskich szlakach Marię Skłodowską-Curie  i jej córki, z którymi obie były spokrewnione.
Linia 30: Linia 30:
 
W czasie okupacji hitlerowskiej należała do Związku Walki Zbrojnej. Prowadzona przez nią pralnia Czerwonego Krzyża przy ul. Puławskiej 132 była przykrywką punktu rozdzielania podziemnej prasy i przechowywania uciekinierów z obozów. Tam zapoczątkowała działalność defetystyczną wśród niemieckich okupantów, która później prowadzona była przez Komendę Główną Armii Krajowej jako „Akcja N”. Aresztowana przez gestapo 23 kwietnia 1941 roku i przesłuchiwana na Pawiaku, latem 1941 roku transportem wraz z 500 innymi kobietami przewieziona została do obozu niemieckiego koncentracyjnego w Ravensbrück. Zawsze czuła na potrzeby innych, w koszmarnych warunkach obozowych stała się jedną z organizatorek życia kulturalnego i wzajemnej pomocy więźniarek. W 1943 roku przeniesiono ją do obozu w Neubrandenburgu, skąd − po wyzwoleniu − wróciła do Warszawy.
 
W czasie okupacji hitlerowskiej należała do Związku Walki Zbrojnej. Prowadzona przez nią pralnia Czerwonego Krzyża przy ul. Puławskiej 132 była przykrywką punktu rozdzielania podziemnej prasy i przechowywania uciekinierów z obozów. Tam zapoczątkowała działalność defetystyczną wśród niemieckich okupantów, która później prowadzona była przez Komendę Główną Armii Krajowej jako „Akcja N”. Aresztowana przez gestapo 23 kwietnia 1941 roku i przesłuchiwana na Pawiaku, latem 1941 roku transportem wraz z 500 innymi kobietami przewieziona została do obozu niemieckiego koncentracyjnego w Ravensbrück. Zawsze czuła na potrzeby innych, w koszmarnych warunkach obozowych stała się jedną z organizatorek życia kulturalnego i wzajemnej pomocy więźniarek. W 1943 roku przeniesiono ją do obozu w Neubrandenburgu, skąd − po wyzwoleniu − wróciła do Warszawy.
  
Ponieważ w czasie okupacji straciła rodzinę (syn zginął w trakcie obrony Lwowa, mąż − w Katyniu) i cały dobytek, w 1946 roku wyjechała do Szczecina, gdzie znalazła mieszkanie i pracę. Z tym miastem związała się na następne ćwierć wieku. Pracowała w Urzędzie Wojewódzkim zajmując się akcją osiedleńczą na Pomorzu Zachodnim i kwestią przesiedlania ludności niemieckiej. Zaangażowała się w pracę społeczną związaną z ochrona przyrody i turystyką: zakładała szkolne koła Ligi Ochrony Przyrody, organizowała i prowadziła wycieczki krajoznawcze dla młodzieży, była przewodnikiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Wierna swojej młodzieńczej pasji uczestniczyła w życiu szczecińskich taterników i każdą wolną chwilę spędzała w Tatrach. Działała w Polskim Towarzystwie Tatrzańskim i Klubie Wysokogórskim oraz w Sekcji Wysokogórskiej PTTK, szkoląc przyszłych przodowników górskich. Po śmierci brata Tadeusza, jedynego członka jej bliskiej rodziny, w 1974 roku przeniosła się do Poznania i mieszkała w Domu Weterana.
+
Ponieważ w czasie okupacji straciła rodzinę (syn zginął w trakcie obrony Lwowa, mąż − w Katyniu) i cały dobytek, w 1946 roku wyjechała do [[Szczecin|Szczecina]], gdzie znalazła mieszkanie i pracę. Z tym miastem związała się na następne ćwierć wieku. Pracowała w Urzędzie Wojewódzkim zajmując się akcją osiedleńczą na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]] i kwestią przesiedlania ludności niemieckiej. Zaangażowała się w pracę społeczną związaną z ochrona przyrody i turystyką: zakładała szkolne koła Ligi Ochrony Przyrody, organizowała i prowadziła wycieczki krajoznawcze dla młodzieży, była przewodnikiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Wierna swojej młodzieńczej pasji uczestniczyła w życiu szczecińskich taterników i każdą wolną chwilę spędzała w Tatrach. Działała w Polskim Towarzystwie Tatrzańskim i Klubie Wysokogórskim oraz w Sekcji Wysokogórskiej PTTK, szkoląc przyszłych przodowników górskich. Po śmierci brata Tadeusza, jedynego członka jej bliskiej rodziny, w 1974 roku przeniosła się do Poznania i mieszkała w Domu Weterana.
 
   
 
   
W 1969 roku Walny Zjazd Klubu Wysokogórskiego nadal jej członkostwo honorowe.
+
W 1969 roku Walny Zjazd Klubu Wysokogórskiego nadał jej członkostwo honorowe.
 
 
Zmarła [[31 stycznia]] [[1982]] roku w Poznaniu. Nie ma grobu, swoje ciało zapisała Zakładowi Anatomii Człowieka Akademii Medycznej w Poznaniu.<br /><br />
 
 
 
Z inicjatywy Stowarzyszenia „Czas Przestrzeń Tożsamość” na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie posadzono [[Dąb Pamięci]] poświęcony Irenie Pawlewskiej-Szydłowskiej.
 
  
 +
Zmarła [[31 stycznia]] [[1982]] roku w Poznaniu. Nie ma grobu, swoje ciało zapisała Zakładowi Anatomii Człowieka Akademii Medycznej w Poznaniu. W 2010 roku z inicjatywy Stowarzyszenia „Czas Przestrzeń Tożsamość” na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] w [[Szczecin|Szczecinie]] posadzono [[Drzewko Pamięci]] poświęcone Irenie Pawlewskiej-Szydłowskiej.
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
 
== Odznaczenia ==
 
== Odznaczenia ==
Linia 43: Linia 40:
 
* Krzyż Partyzancki
 
* Krzyż Partyzancki
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
 
 
== O Irenie Pawlewskiej-Szydłowskiej ==
 
== O Irenie Pawlewskiej-Szydłowskiej ==
 
* '''Felicja Panak''' (przyjaciółka i współwięźniarka): ''Jaka była Irena? Była bardzo uczynna i opiekuńcza w stosunku do słabych i prostych ludzi, gotowa zawsze do walki z niesprawiedliwością i krzywdą. […] Ogromnie przejęta była ochroną przyrody. Zakładała po szkołach koła, organizowała wycieczki młodzieży po województwie i kraju, uczyła poznawać piękno ziemi ojczystej, potrzebę chronienia jej piękna, zawsze też prowadziła młodzież na miejsca walk i miejsca straceń. Ale najgoręcej kochała Tatry''.  
 
* '''Felicja Panak''' (przyjaciółka i współwięźniarka): ''Jaka była Irena? Była bardzo uczynna i opiekuńcza w stosunku do słabych i prostych ludzi, gotowa zawsze do walki z niesprawiedliwością i krzywdą. […] Ogromnie przejęta była ochroną przyrody. Zakładała po szkołach koła, organizowała wycieczki młodzieży po województwie i kraju, uczyła poznawać piękno ziemi ojczystej, potrzebę chronienia jej piękna, zawsze też prowadziła młodzież na miejsca walk i miejsca straceń. Ale najgoręcej kochała Tatry''.  
 
 
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
{{Autor|[[User:Maria Łopuch|Maria Łopuch]]}}
+
{{Autor| Maria Łopuch}}
  
 
{{DEFAULTSORT:Pawlewska-Szydłowska, Irena}}
 
{{DEFAULTSORT:Pawlewska-Szydłowska, Irena}}
Linia 57: Linia 51:
 
[[Kategoria:Ludzie związani z przyrodą]]
 
[[Kategoria:Ludzie związani z przyrodą]]
 
[[Kategoria:Drzewka pamięci]]
 
[[Kategoria:Drzewka pamięci]]
{{werif}}[[Kategoria:Hasła do wyjaśnienia - drzewka pamięci]]
 

Aktualna wersja na dzień 08:55, 5 lut 2018

Irena Pawlewska-Szydłowska
taterniczka, działaczka ochrony przyrody
Data urodzenia 7 lutego 1892
Miejsce urodzenia Lwów
Data śmierci 31 stycznia 1982
Miejsce śmierci Poznań


Irena Pawlewska-Szydłowska (1892−1982) – taterniczka, działaczka ochrony przyrody

Życiorys

Irena Pawlewska-Szydłowska urodziła się 7 lutego 1892 roku we Lwowie jako córka profesora i rektora Politechniki Lwowskiej Bronisława Pawlewskiego. Studiowała na Sorbonie (wydział matematyczno-przyrodniczy), a następnie na Politechnice Lwowskiej (nauki przyrodnicze). W czasie I wojny światowej należała do kobiecego oddziału Związku Strzeleckiego we Lwowie.

Spokrewniona przez matkę z rodziną Dłuskich od dzieciństwa spędzała dużo czasu w Zakopanem (gdzie doktor Kazimierz Dłuski prowadził słynne sanatorium przeciwgruźlicze pod Gubałówką) i już jako młoda dziewczyna weszła w środowisko ówczesnych pionierów wspinaczki wysokogórskiej w Tatrach. Szczególnie wiele jej wypraw przypadło na lata 1908−1909. Wespół ze swą kuzynką, Heleną Dłuską, były pionierkami taternictwa kobiecego (w 1908 dokonały pierwszego wejścia na Szczyrbski Szczyt z Doliny Hlińskiej). W 1911 roku, także z H. Dłuską, prowadziły po tatrzańskich szlakach Marię Skłodowską-Curie i jej córki, z którymi obie były spokrewnione.

Po zamążpójściu krótko mieszkała na Podolu, po czym wraz z mężem i synem przeniosła się do Warszawy. W 1920 roku brała udział w obronie stolicy jako podchorąży Ochotniczej Legii Kobiet w Liniowym Batalionie Piechoty. Od 1926 roku pracowała w Komendzie Głównej Związku Strzeleckiego, a od 1931 roku jako instruktorka Junackich Hufców Pracy.

W czasie okupacji hitlerowskiej należała do Związku Walki Zbrojnej. Prowadzona przez nią pralnia Czerwonego Krzyża przy ul. Puławskiej 132 była przykrywką punktu rozdzielania podziemnej prasy i przechowywania uciekinierów z obozów. Tam zapoczątkowała działalność defetystyczną wśród niemieckich okupantów, która później prowadzona była przez Komendę Główną Armii Krajowej jako „Akcja N”. Aresztowana przez gestapo 23 kwietnia 1941 roku i przesłuchiwana na Pawiaku, latem 1941 roku transportem wraz z 500 innymi kobietami przewieziona została do obozu niemieckiego koncentracyjnego w Ravensbrück. Zawsze czuła na potrzeby innych, w koszmarnych warunkach obozowych stała się jedną z organizatorek życia kulturalnego i wzajemnej pomocy więźniarek. W 1943 roku przeniesiono ją do obozu w Neubrandenburgu, skąd − po wyzwoleniu − wróciła do Warszawy.

Ponieważ w czasie okupacji straciła rodzinę (syn zginął w trakcie obrony Lwowa, mąż − w Katyniu) i cały dobytek, w 1946 roku wyjechała do Szczecina, gdzie znalazła mieszkanie i pracę. Z tym miastem związała się na następne ćwierć wieku. Pracowała w Urzędzie Wojewódzkim zajmując się akcją osiedleńczą na Pomorzu Zachodnim i kwestią przesiedlania ludności niemieckiej. Zaangażowała się w pracę społeczną związaną z ochrona przyrody i turystyką: zakładała szkolne koła Ligi Ochrony Przyrody, organizowała i prowadziła wycieczki krajoznawcze dla młodzieży, była przewodnikiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Wierna swojej młodzieńczej pasji uczestniczyła w życiu szczecińskich taterników i każdą wolną chwilę spędzała w Tatrach. Działała w Polskim Towarzystwie Tatrzańskim i Klubie Wysokogórskim oraz w Sekcji Wysokogórskiej PTTK, szkoląc przyszłych przodowników górskich. Po śmierci brata Tadeusza, jedynego członka jej bliskiej rodziny, w 1974 roku przeniosła się do Poznania i mieszkała w Domu Weterana.

W 1969 roku Walny Zjazd Klubu Wysokogórskiego nadał jej członkostwo honorowe.

Zmarła 31 stycznia 1982 roku w Poznaniu. Nie ma grobu, swoje ciało zapisała Zakładowi Anatomii Człowieka Akademii Medycznej w Poznaniu. W 2010 roku z inicjatywy Stowarzyszenia „Czas Przestrzeń Tożsamość” na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie posadzono Drzewko Pamięci poświęcone Irenie Pawlewskiej-Szydłowskiej.

Odznaczenia

  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Partyzancki



O Irenie Pawlewskiej-Szydłowskiej

  • Felicja Panak (przyjaciółka i współwięźniarka): Jaka była Irena? Była bardzo uczynna i opiekuńcza w stosunku do słabych i prostych ludzi, gotowa zawsze do walki z niesprawiedliwością i krzywdą. […] Ogromnie przejęta była ochroną przyrody. Zakładała po szkołach koła, organizowała wycieczki młodzieży po województwie i kraju, uczyła poznawać piękno ziemi ojczystej, potrzebę chronienia jej piękna, zawsze też prowadziła młodzież na miejsca walk i miejsca straceń. Ale najgoręcej kochała Tatry.





IES64.png
Autor opracowania: Maria Łopuch