Józef Haliniak

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 09:59, 2 sty 2017 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje) (→‎Bibliografia)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
kpr. Józef Haliniak
funkcjonariusz MO w Białogardzie
brak zdjecia
Data urodzenia 20 października 1920
Miejsce urodzenia Uhrynów
Data śmierci 12 czerwca 1947
Miejsce śmierci Białogard
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny przy ul. Szosa Połczyńska
Narodowość polska
Pseudonim Orzeł


Józef Haliniak (1920-1947), funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w Białogardzie.

Życiorys

Józef Haliniak ps. „Orzeł” ur. się 20 października 1920 r. w Uhrynowie (pow. sokalski, woj. lwowskie) z ojca Stefana i matki Anny z d. Dębińskiej. Polak, wyznania rzymsko-katolickiego. Ukończył siedem klas szkoły powszechnej w Uhrynowie i jedną klasę gimnazjum w Sokalu w 1937 r. Ze względów ekonomicznych przerwał dalszą edukację i powrócił do pracy w rodzinnym gospodarstwie. Z zawodu rolnik, kawaler.

W dniu 5 marca 1938 r. wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego. Po sześciomiesięcznym przeszkoleniu w szkole podoficerskiej we Lwowie został przydzielony (w stopniu kaprala) do 19 Pułku Piechoty Odsieczy Lwowa. W dniu 18 września 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej i trafił do Stalagu III B w Fürstenbergu nad Odrą (obecnie Eisenhüttenstadt), skąd uciekł jesienią 1940 r. Po zatrzymaniu w Lublinie został wysłany do nowotworzonego niemieckiego obozu koncentracyjnego (KL Lublin), skąd także uciekł w bliżej nieokreślonym czasie. Prawdopodobnie w 1942 r. wstąpił do Batalionów Chłopskich pod dowództwem niejakiego „Rysia” (Stanisław Basaj?) operującego w lasach hrubieszowsko-biłgorajskich. Przyjął ps. „Orzeł". W konspiracji przebywał do momentu wkroczenia na te tereny wojsk sowieckich w 1944 r. W tym samym roku stracił rodziców zamordowanych w Uhrynowie przez Ukraińską Powstańczą Armię oraz miejscowych Ukraińców.

W pierwszych dniach grudnia 1944 r. został powołany do Ludowego Wojska Polskiego i skierowany do dywizjonu szkolnego w 21 Zapasowym Pułku Artylerii. Następnie z dniem 25 marca 1945 r. został przeniesiony do 19 batalionu 59 Zapasowego Pułku Artylerii, gdzie pełnił funkcję instruktora. Po rozformowaniu jednostki trafił prawdopodobnie do 76 Warszawskiego Manewrowego Pułku Artylerii. Zdemobilizowany w dniu 20 marca 1946 r. przez Rejonową Komendę Uzupełnień w Zamościu.

W dniu 12 kwietnia 1946 r. przybył do Białogardu. Sześć dni później wstąpił do milicji. W trakcie kilkunastu miesięcy pełnił służbę jako wartownik pilnujący budynku komendy, pomocnik dyżurnego i dyżurny, a następnie Komendant Posterunku MO w Łęcznie i dzielnicowy w Białogardzie. W dniu 27 września 1946 r. wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej, a w styczniu 1947 r. wnioskował do Komendy Wojewódzkiej MO w Szczecinie o przyjęcie na kurs przeszkolenia Komendantów Posterunków Dzielnicowych i Dyżurnych przy Centrum Wyszkolenia Milicji Obywatelskiej w Słupsku. Zgłoszenie to zostało odrzucone 6 czerwca z powodu braku kwalifikacji.

W nocy 11 czerwca, przy próbie wylegitymowania trzech mężczyzn podejrzanych o usiłowanie dokonania napadu rabunkowego, został trzykrotnie postrzelony. Po przewiezieniu do szpitala powiatowego zmarł 12 czerwca o godz. 00.50. W wyniku zarządzonego pościgu na stacji kolejowej Czarnowęsy ujęto jednego z napastników (Mariana Marchewę), natomiast drugi (Karol Nowotny) przy próbie zatrzymania popełnił samobójstwo. Trzeci z poszukiwanych, niejaki Rzepski vel Rzebka Zbigniew został schwytany w dniu 22 czerwca 1947 r. (ewentualnie 13 lipca 1947 r.) w Warszawie.

Pogrzeb poległego milicjanta odbył się 14 czerwca. Ciało pochowano na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Szosa Połczyńska w Białogardzie.


W dniu 2 października 1984 r. w Białogardzie odsłonięte zostały dwie tablice pamiątkowe poświęcone postaci kpr. Józefa Haliniaka. Pierwsza z tablic upamiętniająca poległych funkcjonariuszy MO i SB oraz członków ORMO (w tym kpr. Haliniaka) została umieszczona na obelisku przed budynkiem Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych (obecnie siedziba Komendy Powiatowej Policji), druga zaś na fasadzie budynku Państwowego Domu Dziecka (obecnie Centrum Wspierania Rodziny "Dom Pod Świerkiem").

Bibliografia

  • AIPN Sz 0118/608. Akta osobowe funkcjonariusza MO Józefa Haliniaka.
  • Padł na posterunku. "Kurier Szczeciński". 1947, nr 169 (544), s. 5.
  • (lb). W 40 rocznicę MO i Służby Bezpieczeństwa. "Głos Pomorza". 1984, nr 237 (10054), s. 4.
  • (lb). W 40 rocznicę powołania MO i SB. Odsłonięcie obelisku i tablicy pamiątkowej. "Głos Pomorza". 1984, nr 236 (10053), s. 1 i 2.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Łukasz Skubisz