Johann Carl Dähnert

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 18:31, 31 paź 2015 autorstwa JoKo (dyskusja | edycje) (Utworzono nową stronę "== Życiorys: == Johann Carl Dähnert urodził się 10 listopada 1719 roku w Stralsundzie. Jego ojciec, Johann Christoph Dähnert był kupcem, matka Regina Lemmius, cór...")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Życiorys:

Johann Carl Dähnert urodził się 10 listopada 1719 roku w Stralsundzie. Jego ojciec, Johann Christoph Dähnert był kupcem, matka Regina Lemmius, córką archidiakona kościoła w św. Mikołaja (St. Nikolai-Kirche). W rodzinie matki przeważali duchowni, w rodzinie ojca – leśnicy.

Pierwsze nauki pobierał w szkole w rodzinnym mieście – edukację tam zakończył wygłaszając mowę „De fatis Musarum Pomeranicarum”. W 1738 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Rektorem wówczas był Augustin von Balthasar (1701-1786). Studiował filozofię, teologię u prof. Jakoba Heinricha von Balthasara (1690-1763), historię pod kierunkiem prof. Andreasa Westphala (1685-1747). Intensywnie uczył się języków obcych: francuskiego, włoskiego, angielskiego i szwedzkiego. Po niespełna dwóch latach przerwał naukę, co było związane ze śmiercią obojga rodziców, który zmarli w odstępie 8 tygodni. Ich śmierć i zmiana sytuacji finansowej rodziny zatrzymała plany wyjazdu na dalsze studia do Getyngi.

Po zdanych egzaminach rozpoczął pracę jako asystent proboszcza w greifswaldzkim kościele św. Mikołaja. W 1743 r. został sekretarzem w założonym w Greifswaldzie w 1739 roku pierwszym naukowym stowarzyszeniem na Pomorzu - Königlich Deutsche Gesellschaft zu Greifswald. Dzięki nawiązaniu kontaktów z Jaquesem Perardem (1713-1763) pastorem Gminy Francuskiej w Szczecinie i jednym z entuzjastów idei Oświecenia, członkami Towarzystwa zostało wielu wybitnych ludzi, pozyskanych przez Perarda: kardynał Angelo Maria Quirini (1680-1755), dorada króla Augusta III, hrabia Henryk Brühl (1700-1763), biskup kijowski Józef Andrzej Załuski (1702-1774) - mecenas nauki i kultury, bibliofil, edytor, bibliograf, historyk, tłumacz, współzałożyciel Biblioteki Załuskich w Warszawie. Wśród członków Towarzystwa byli także: hrabia Malte Friedrich Putbus (1725-1787), który mimo młodego wieku pełnił funkcję prezesa, hrabia Moritz Karl zu Lynar (1702-1768), a także damy: hrabina von Bassewitz, poetka Friderike Elisabeth von Grabow (1705–1779), jedna z pierwszych kobiet, jakie otrzymały tytuł naukowy, córka Augustina von Balthasara - Anna Christina Ehrenfried von Balthasar (1737–1808). W latach 40. XVIII w. pracował nad historią prawa pomorskiego, w 1745 r. wydał w czterech tomach „Collectorum historiae et iuris Patrii”. W latach 1743 i 1746 wydawał i finansował dziennik "Pomorskie wiadomości" (Pommersche Nachrichten). W 1746 r. opublikował słownik „Liber memoriali Germanico-Latino-Suecus”, Stockholm – Leipzig 1746.

W 1748 roku został profesorem filozofii, a król Szwecji powołał go także na stanowisko urząd bibliotekarza w Bibliotece Greifswaldzkiej. Panował w niej wielki nieporządek i wilgoć. Dähnert sporządził katalog – doliczył się 5286 woluminów dzieł. Uporządkowanie biblioteki zajęło mu 3 lata. Ukoronowaniem pracy, jako bibliotekarza był „Catalogus Bibliothecae academicae Gryphiswaldensis“ vol. I–III, Greifswald 1783-1785. W tym czasie pisał „Critische Nachrichten” i „Pommersche Biblithek”.

W 1758 został kierownikiem nowo powstałej katedry szwedzkiego prawa konstytucyjnego i konstytucji. Od 1761 był członkiem greifswaldzkiej loży masońskiej i znacząco przyczynił się do rozprzestrzeniania się masonerii na Pomorzu szwedzkim. Był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona Ilsabe Christina Trendelenburg (ur. 25.03.1718 – zm. 12.12.1782), jego kuzynka, była córką rajcy i kupca z Greifswaldu, ożenił się z nią w maju 1748 r., druga żona to Sophia Eleonora Peetschius, córka pastora z Hohendrf koła Wolgast poślubiona 29 lipca 1783 r. Oba związki były bezdzietne. Johann Carl Dähnert zmarł w wieku 66 lat 5 lipca 1785 roku o godzinie 5 rano w Greifswaldzie.

Prace[1]:

  • Pommersche Nachrichten von gelehrten Sachen, 6 Bände, Greifswald 1743–1748
Band 1, Greifswald 1743 (Online[2])
  • Verzeichniß der jährlichen Bemühung der unter den Nahmen: Collectorum historiae et iuris patrii allhier blühenden Gesellschaft, Greifswald, 1745
  • Critische Nachrichten. 5 Bände, Greifswald 1750 – 1754
  • Pommersche Bibliothek[3]
Band 1, Greifswald 1752
Band 2, Greifswald 1753
Band 3, Greifswald 1754
Band 4, Greifswald 1755
Band 5, Greifswald 1756
  • Des Schwedischen Reichs Grund-Gesetze. Zum Gebrauch bey seinen Akademischen Vorlesungen darüber auf höchsten Befehl aus dem Schwedischen übersetzt von Johann Carl Dähnert, Rostock 1759
  • Das durch seine Gebräuche Aufgedeckte Alterthum. Oder Critische Untersuchung der vornehmsten Meynungen, Ceremonien und Einrichtungen der verschiedenen Völker des Erdbodens in Religions- und bürgerlichen Sachen. Aus dem Französ. übersetzet, und mit Anmerkungen versehen von Johann Carl Dähnert, Greifswald 1767
  • Sammlung pommerscher und rügenscher Landesurkunden. 5 Bände[4], Greifswald 1765–1770
  • Neue critische Nachrichten. 10 Bände, Greifswald 1765–1774.
  • Catalogus Bibliothekae academicae Gryphiswaldensis". Vol. I–III
  • Platt-Deutsches Wörter-Buch nach der alten und neuen Pommerschen und Rügischen Mundart. Christian Lorenz Struck, Stralsund 1781

Bibliografia:

  • Theophilus Cälestinus Piper, Gedächtnißschrift auf Herrn Johann Carl Dähnert, gewesenen Königl. ordentlichen Professor der Philosophie und des Schwedischen Staatsrechts, und Bibliothecarius auf der Königl. Universität zu Greifswald, Greifswald, 1786.
  • Hermann Müller, Dähnert Johann Karl, w: Allgemeine Deutsche Biographie, Bd 4, , Leipzig 1876, s. 700 -701.
  • Johann Carl Dähnert, https://de.wikipedia.org/wiki/Johann_Carl_D%C3%A4hnert
  • wybór według: https://de.wikipedia.org/wiki/Johann_Carl_D%C3%A4hnert
  • https://books.google.de/books?id=2ZApAAAAYAAJ&pg=PP5&hl=pl#v=onepage&q&f=false
  • http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?PPN=PPN731823362
  • http://ub-goobi-pr2.ub.uni-greifswald.de/viewer/resolver?urn=urn:nbn:de:gbv:9-g-4889843