Karl Kunze

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karl Kunze
bibliotekarz
Data urodzenia 17 maja 1863 r.
Miejsce urodzenia Getynga
Data śmierci 16 maja 1927
Miejsce śmierci Hanower


Karl Kunze (1863–1927) – bibliotekarz miejski.

Życiorys

Karl Kunze urodził się 17 maja 1863 r. w Getyndze. Jego ojciec, dr August Otto Kunze, sprawował funkcję kustosza w bibliotece uniwersyteckiej[1], zaś matka Theodore była córką superintendenta i radcy kościelnego Heinricha Augusta Seidela. Po ukończeniu gimnazjum Karl rozpoczął w 1880 r. studia z zakresu historii i geografii. Tytuł doktora otrzymał w 1886 r. za dysertację pt. "Pozycja polityczna władców dolnoreńskich w latach 1314-1334" ("Die politische Stellung der niederrheinischen Fürsten in den Jahren 1314-1334"). W Getyndze odbył również służbę wojskową w 82. Regimencie Piechoty (Infanterie-Regiment Nr. 82)[2].

Pierwszą pracę Karl Kunze otrzymał w Hanzeatyckim Towarzystwie Historycznym (Hansischer Geschichtsverein) w Kolonii. Współpracował tam z archiwistą prof. Konstantinem Höhlbaumem[3], pod kierunkiem którego zbierał i opracowywał akta dotyczące Hanzy. 8 listopada 1890 Karl Kunze poślubił w Gießen Charlotte Sachs. W latach 18911896 odwiedził wiele archiwów w północnych Niemczech, Niderlandach, Belgii i Francji, a efektem tych podróży były opublikowane w kolejnych latach trzy tomy "Hansisches Urkundenbuch". W uznaniu za te osiągnięcia naukowe przyznano mu w 1905 r. tytuł profesora[4].

Na początku kwietnia 1897 r. Kunze rozpoczął wolontariat w bibliotece uniwersyteckiej w Greifswaldzie[5]. Już po niespełna pół roku, 15 października, zdał egzamin na asystenta[6], a 1 kwietnia 1901 r. desygnowano go na bibliotekarza pomocniczego[7]. Pełnił również funkcję opiekuna uniwersyteckiego Muzeum Starożytności (Altertümermuseums)[8] oraz zastępcy przewodniczącego rugijskiego oddziału Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza[9]. Dwa lata później Kunze został nominowany na bibliotekarza miejskiego w Szczecinie.

Karl Kunze przybył do Szczecina latem 1903 r., zamieszkał przy Moltkestrasse 21[10] (obecnie Aleja Wyzwolenia) i z dniem 1 lipca przejął obowiązki po zmarłym przed sześcioma miesiącami dr. Theodorze Münsterze. Początkowo przydzielono mu do pomocy w pracach bibliotecznych dwie osoby – pracownika biurowego i gońca. Od 14 kwietnia 1904 r., zaangażowano dodatkowo asystentkę po kursie bibliotekarskim, później – 13 marca 1905 r., do personelu dołączył dr Erwin Ackerknecht, bibliotekarz pomocniczy z Biblioteki Cesarza Wilhelma (Kaiser Wilhelm Bibliothek) w Poznaniu. W 1906 r. kadra składała się już z bibliotekarza miejskiego, bibliotekarza pomocniczego, trzech asystentek, jednego pracownika biurowego, dozorcy i dwóch gońców.

Księgozbiór reorganizowanej przez Kunzego biblioteki, zajmującej prowizoryczne pomieszczenia przy Klosterstraße 1 (dziś ul. Franciszkańska), liczył początkowo ok. 17 000 woluminów. Były to głównie zasoby Biblioteki Ratuszowej (Rathsbibliothek). W trakcie sprawowania urzędu Kunze bardzo aktywnie pozyskiwał kolejne zbiory od instytucji, stowarzyszeń i osób prywatnych, sam również był darczyńcą. Za jego kadencji biblioteka otrzymała m. in. ok. 1400 książek, ofiarowanych przez Elise Grassmann, córkę wydawcy i dziennikarza Roberta Grassmanna[11]. To także dzięki jego staraniom biblioteka uniwersytecka w Greifswaldzie zobowiązała się przekazywać do szczecińskiej książnicy wszystkie wydawane przez uczelnię publikacje i dysertacje akademickie, a Naturwissenschaftliche Verein für Neuvorpommern und Rügen przesłało swoje ogłaszane drukiem od 1869 r. sprawozdania. W marcu 1907 r., kiedy prof. Kunze zrzekł się stanowiska, zbiory biblioteki liczyły ponad 31 000 tomów.

Oprócz gromadzenia i segregacji zbiorów Karl Kunze wiele czasu poświęcił na skrupulatne ich opracowanie oraz sporządzenie katalogów alfabetycznego i rzeczowego, zreformował także dotychczasowy sposób zarządzania instytucją, jak również wprowadził nowe rozwiązania organizacyjne: stworzył nowy wzór księgi akcesji, uregulował układy z księgarzami, uprościł rachunkowość i sporządził nową umowę na usługi introligatorskie, posegregował akta według czytelnego schematu rzeczowego i założył katalog kartkowy dla napływających czasopism oraz innych druków ciągłych[12].

Od jesieni 1904 r. Kunze czuwał także nad postępem prac wykonywanych podczas przebudowy i aranżowania wnętrz na potrzeby biblioteki w dawnym Gimnazjum Miejskim (Stadtgymnasium) przy ulicy Grüne Schanze 8 (obecnie ul. Dworcowa). W drugiej połowie czerwca 1905 r. dyrektor nadzorował relokację zbiorów do nowych pomieszczeń[13]. W uroczystym otwarciu biblioteki w dniu 3 października 1905 r. uczestniczyli również przedstawiciele prasy, którzy następnego dnia odnotowali: „To, co mogliśmy już wczoraj zobaczyć na własne oczy w nowej siedzibie biblioteki, przerosło nasze najśmielsze oczekiwania. Wcześniejsze klasy szkolne zostały pozbawione ścian, dzięki czemu uzyskano wspaniałą, jasną przestrzeń nowej czytelni. Przy funkcjonalnych stołach czytelniczych przewidziano 38 numerowanych miejsc do pracy z książką, oświetlonych elektrycznie, a wszystko to według praktycznych pomysłów bibliotekarza miejskiego dr. Kunzego. Dobrą wentylację czytelni zapewnia urządzenie napędzane silnikiem elektrycznym, jak również przesuwne, duże okna.”[14].

Z końcem marca 1907 r. Karl Kunze opuścił Szczecin, by przejąć kierownictwo nad Królewską i Prowincjonalną Biblioteką (Königliche und Provinzialbibliothek) w Hanowerze[15]. Dzięki zaangażowaniu i wysiłkom Kunzego udało się doprowadzić w 1909 r. do remontu biblioteki, w wyniku którego powiększono czytelnię, zainstalowano oświetlenie elektryczne, zakupiono odkurzacz do czyszczenia książek, zamontowano windę towarową, telefon i pocztę pneumatyczną. Dodatkowo, aby nadać czytelni odpowiednią atmosferę Kunze wystawił w szklanych witrynach rękopisy i stare druki. Podobnie, jak to było w Szczecinie, Kunze przeorganizował podczas swojej kadencji sposób prowadzenia spraw administracyjnych, zaczął m. in. systematycznie rejestrować zamówienia dla księgarzy i introligatorów, zbierać dane statystyczne dotyczące wypożyczeń i odwiedzin w czytelni oraz sporządzać roczne sprawozdania z działalności biblioteki dla władz prowincji. Oprócz wprowadzania zmian technicznych i administracyjnych ogromnym, rozłożonym na lata przedsięwzięciem Kunzego, było sporządzenie nowych katalogów alfabetycznego, systematycznego i topograficznego, zarówno dla zasobów Biblioteki Królewskiej, jak i Biblioteki Prowincjonalnej[16]. W niecodzienny jak na początek XX w. sposób Kunze dbał o upowszechnianie szerokiej publiczności zabytkowych zbiorów biblioteki poprzez organizowanie okolicznościowych wystaw. I tak np. w 1914 r. zorganizował wraz z Hanowerskim Towarzystwem Heraldycznym (Heraldischer Verein Hannover) ekspozycję pieczęci oraz zabytkowych opraw; w 1916 r. z okazji 200. rocznicy śmierci Gottfrieda Wilhelma Leibniza wystawił jego rękopisy, rysunki, pierwsze wydania książek oraz faksymile biblii Gutenberga; rok później odbyła się wystawa dotycząca reformacji, a w 1922 r. uczcił 400-lecie przekładu Nowego Testamentu na język niemiecki, kiedy to oprócz tłumaczeń Lutra, pokazał szesnasto- i siedemnastowieczne edycje biblii także w innych językach[17].

Karl Kunze spełniał się nie tylko w pracy bibliotekarza, ale rozwijał również swoje zainteresowania historyczne, należał do Hanzeatyckiego Towarzystwa Historycznego, Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza i dolnosaksońskiego Towarzystwa Historycznego. W 1910 r. wraz z Karlem Brandi[18] powołał do życia Komisję Historyczną dla Dolnej Saksonii i Bremy (Historische Kommission für Niedersachsen und Bremen). Angażował się także jako redaktor i autor artykułów w czasopismach "Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen" i "Niedersächsisches Jahrbuch"[19].

Karl Kunze zmarł 16 maja 1927 r., zaledwie miesiąc po przejściu na emeryturę.

Przypisy

  1. Nachrichten von der K. Gesellschaft der Wissenschaften und der Georg-Augustus-Universität aus dem Jahre 1878. Göttingen 1878, s. 341.
  2. Brandi K. Karl Kunze. "Niedersächsisches Jahrbuch" 1927, Bd. 4, s. 1.
  3. Konstantin Höhlbaum. Urodzony 26 września 1849 r. w Reval, zmarły 2 maja 1904 r. w Gießen historyk i archiwista.
  4. Personalnachrichten. "Zentralbaltt für Bibliothekswesen" 1905, H. 8, s. 347.
  5. "Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1896/1897" 1897, s. 38.
  6. "Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1898/1899" 1899, s. 43.
  7. "Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1901/1902" 1902, s. 10.
  8. "Handbuch für Neu-Vorpommern und das Fürstenthum Rügen" 1898, s. 2.
  9. Verzeichniß der Mitglieder der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Alterthumskunde. "Baltische Studien" 1900, s. 178.
  10. Adreß- und Geschäfts-Handbuch für Stettin 1905, s. 174.
  11. "Bericht über die Verwaltung der Stettiner Stadtbibliothek. Rechnungsjahr 1903/1904" [1904], s.[3].
  12. "Bericht über die Verwaltung der Stettiner Stadtbibliothek. Rechnungsjahr 1903/1904" [1904], s.[5].
  13. "Jahresbericht der Stettiner Stadtbibliothek" 1906, s. 1.
  14. Im neuen Heim. "Stettiner Neueste Nachrichten" 1905, nr 234, s. 3.
  15. Personalnachrichten. "Zentralblatt für Bibliothekswesen" 1907, H. 3, s.144.
  16. Kunze K. Neukatalogiesierung der Königlichen Bibliothek zu Hannover. Zentralblatt für Bibliothekswesen 1909, H. 8-9, s. 394-407.
  17. Kunze K. Vormals Königliche und Provinzialbibliothek. "Niedersächsisches Jahrbuch" 1924, Bd. 1, s. 262.
  18. Karl Brandi. Urodzony 20 maja 1868 w Meppen, zmarły 9 marca 1946 w Getyndze historyk niemiecki.
  19. Wissenschaftliche Unternehmungen. "Niedersächsisches Jahrbuch" 1924, Bd. 1, s. 241.

Bibliografia

  • „Bericht über die Verwaltung der Stettiner Stadtbibliothek. Rechnungsjahr 1903/1904” [1904], s. [3].
  • Boetticher F. Karl Kunze und die Königliche bzw. Vormals Königliche und Provinzialbibliothek in Hannover (1907-1927). Hannover: Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Bibliothek, 2011, s. 16-22.
  • Brandi K. Karl Kunze. „Niedersächsisches Jahrbuch” 1927, Bd. 4, s. 1.
  • „Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1896/1897” 1897, s. 38.
  • „Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1898/1899” 1899, s. 43.
  • „Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1901/1902” 1902, s. 10.
  • „Chronik der Königlichen Universität Greifswald für das Jahr 1903/1904” 1904, s. 56.
  • Im neuen Heim. „Stettiner Neueste Nachrichten” 1905, nr 234, s. 3.
  • „Jahresbericht der Stettiner Stadtbibliothek” 1906, s. 1.
  • Kunze K. Neukatalogiesierung der Königlichen Bibliothek zu Hannover. „Zentralblatt für Bibliothekswesen” 1909, H. 8-9, s. 394-407.
  • Kunze K. Die Stettiner Bibliothek. „Zentralblatt für Bibliothekswesen” 1906, H. 1, s. 4.
  • May O. H., Karl Kunze. „Zentralblatt für Bibliothekswesen” 1927, H. 7, s. 344-346.
  • Personalnachrichten. „Zentralbaltt für Bibliothekswesen” 1905, H. 8, s. 347.
  • Personalnachrichten. „Zentralblatt für Bibliothekswesen” 1907, H. 3, s.144.
  • Steinsieck A., Klaffki L. Karl Kunze und die Wirdigkeiten bibliothekarischer Bauplanung zu Beginn des 20. Jahrhunderts. Red. Georg Ruppelt. 350 Jahre Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek (1665–2015). Hannover: Gottfried-Wilhelm-Leibniz-Bibliothek, 2015, s. 193-197.
  • Verzeichniß der Mitglieder der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Alterthumskunde. „Baltische Studien” 1900, s. 178.
  • Zwischen Alltagssorgen, Raumnot und Neubauplänen: die Vormals Königliche und Provinzial-Bibliothek Hannover. Niedersächsische Landesbibliothek im Spiegel des Dienst-Tagebuchs ihrer Direktoren Karl Kunze, Otto Heinrich May und Gerhard Meyer 1907–1961. Red. U. Breden. Hannover: Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek, 2016.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Izabela Strzelecka