Katarzyna Suchodolska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 11:49, 19 sie 2019 autorstwa Andriusza (dyskusja | edycje) (→‎Radio)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katarzyna Suchodolska
pisarka, tłumaczka literatury
brak zdjecia
Data urodzenia 29 lipca 1920
Miejsce urodzenia Kostopol
Data śmierci 4 lipca 1988
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 9I)


Katarzyna Suchodolska (1920-1988) – poetka, prozaiczka, tłumaczka literatury

Życiorys

Katarzyna Suchodolska urodziła się 29 lipca 1920 roku w Kostopolu na Polesiu Wołyńskim, a nie 24 grudnia 1920 roku, jak błędnie podaje większość opracowań. Pochodziła z rodziny prawosławnej. Jej rodzicami byli nauczyciele, Michał (Michaił) Draszpul i Olga z domu Dolińska. W 1938 roku ukończyła gimnazjum ogólnokształcące w Równem. Studiowała na Wydziale Literatury Rosyjskiej w Instytucie Nauczycielskim w Łucku. Prawdopodobnie w 1939 roku pracowała w Muzeum Etnograficznym w Łucku. Po zajęciu Kresów przez ZSRR, uczyła języka rosyjskiego w Rosyjskiej Szkole Niepełnośredniej. Od września 1940 roku uczyła języka i literatury rosyjskiej i ukraińskiej w Polskiej Szkole Średniej. Krótko przed wybuchem wojny radziecko-niemieckiej pracowała jako kancelistka w skupie zboża. Po zajęciu Łucka przez Armię Czerwoną przez ponad rok ponownie uczyła w Polskiej Niepełnej Szkole Średniej. Krótko była kierowniczką mleczarni w Łucku.

W 1945 roku, po śmierci matki, wspólnie z drugim mężem, Anatolem Suchodolskim, wyjechała do Polski. Początkowo mieszkała w Torzymiu na Ziemi Lubuskiej, a potem w Sulęcinie. Kolejno pracowała w starostwie, w mleczarni gminnej i nadleśnictwie, gdzie była rachmistrzem.

Od 1949 roku związana ze Szczecinem. Mieszkała przy ulicy Mickiewicza na Pogodnie, nie zmieniając miejsca pobytu aż śmierci. W drugiej połowie lat pięćdziesiątych podjęła naukę w Studium Prawno-Ekonomicznym, prowadzonym przez Zrzeszenie Prawników Polskich i Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.

W 1951 roku zadebiutowała na łamach „Głosu Szczecińskiego” jako tłumaczka z języka białoruskiego wiersza Do chłopa Janki Kupały. Nieliczne miniatury prozatorskie i poetyckie oraz opowiadania publikowała w czasopismach, m.in. w tygodniku „Ziemia i Morze” (1956-1957), „Nowej Kulturze”, „Przyjaźni”, „Po prostu”, „Życiu Literackim”, oraz w antologiach. Jej utwory ukazywały się także w antologiach pisarzy szczecińskich, wydanych za granicą – na Łotwie i w NRD. W rękopisach pozostawiła nieudane próby opowiadań satyrycznych, powieść Asymptota (próba przedstawienia PRL w krzywym zwierciadle) oraz nieukończoną powieść Moribundi (losy repatriantów ze Lwowa, udających się na Ziemie Zachodnie). Zredagowała książki Salomei Wielopolskiej O Feliksie Woykowskim i jego pamiętnikach (Ossolineum, Wrocław 1974) i Araguanej - szkice z Wenezueli (Ossolineum, Wrocław 1980).

Była uznaną tłumaczką literatury białoruskiej i ukraińskiej. Z języka rosyjskiego przetłumaczyła opowiadania radzieckiego polarnika i odkrywcy Konstantina Badigina oraz norweskiego podróżnika Oivinda Bolstada. Z języka jidysz tłumaczyła wiersze swojego przyjaciela, szczecińskiego poety Eliasza Rajzmana. Spuścizna pisarki znajduje się w Muzeum Literatury Książnicy Pomorskiej w Szczecinie.

Od 1961 roku była członkiem Związku Literatów Polskich.

Była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem (ślub 1940) był nauczyciel Jan Rozbicki, który zginął w okolicach Szepietówki (pow. Kostopol), walcząc w partyzantce radzieckiej. Drugim mężem był urodzony na Łotwie inżynier budowlany, Anatol Suchodolski (ślub 1945).

Zmarła 4 lipca 1988 roku w Szczecinie. Została pochowana na Cmentarzu Centralnym (kw. 9I).






Twórczość literacka

  • 1956Poeta, Okno, Ognisko, Rozmowa (miniatury prozatorskie), „Ziemia i Morze” 1956 nr 12, s. 7
  • 1956Ostrzeżenie, Kot w butach, Figiel, Karzełki, Bank (miniatury prozatorskie), „Ziemia i Morze” 1956 nr 23, s. 4
  • 1960Jezioro czterech łabędzi (opowiadania dla młodzieży), Wydawnictwo Morskie, Gdynia
  • 1965Spotkanie w Wolkenbergu (opowiadania), Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice
  • 1966Ciche trawy (poetyckie miniatury prozą), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1979Pięć po dwunastej (opowiadania), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1984Jedenaście bajek o kwiatach (gawędy, baśnie dla dzieci), Krajowa Agencja Wydawnicza, Szczecin
  • 1986Echo nad bindugą (opowiadania), Wydawnictwo „Glob”, Szczecin





Publikacje zbiorowe

  • 1954Almanach młodych, Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa
  • 1955Dom nad Odrą, Wydawnictwo Zarządu Wojewódzkiego Związku Młodzieży Polskiej, Szczecin
  • 1958Szczecin literacki (pod red. Ireneusza Gwidona Kamińskiego), Związek Literatów Polskich, Szczecin
  • 1962Poeci pomorscy, Wydawnictwo Morskie, Gdynia
  • 1971Im Westen fliesst die Oder, Verlag der Nation, Berlin (NRD)
  • 1979Gaismas pilna pilsēta. Ščecinas antologija (antologia pisarzy i poetów szczecińskich w jęz. łotewskim), Wydawnictwo „Liesma”, Ryga (Łotwa)
  • 1981Początek epopei. Antologia opowiadań o Ziemiach Zachodnich i Północnych, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań





Tłumaczenia

  • 1957 – Różni poeci rosyjscy i radzieccy, Stu trzydziestu poetów (pod red. Seweryna Pollaka - z jęz. rosyjskiego), Wydawnictwo „Czytelnik”, Warszawa
  • 1966 – Oivind Bolstad, Kpiarz z wyspy Toska (z jęz. rosyjskiego), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań (seria Dzieła pisarzy skandynawskich)
  • 1972 – Konstantin S. Badigin, Szlak na Gurmant (z jęz. rosyjskiego), Wydawnictwo Morskie, Gdańsk
  • 1978 – Konstantin S. Badigin, Zdobywcy groźnych mórz (z jęz. rosyjskiego), Wydawnictwo Morskie, Gdańsk
  • 1979Eliasz Rajzman, Modlitwa wilka (z jęz. jidysz), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań



Artykuły i recenzje w prasie (wybór)

  • 1956O „Niwie”, „Ziemia i Morze” 1956 nr 18, s. 7



Radio

Tytuł słuchowiska Reżyseria (adaptacja radiowa) Obsada Data pierwszej emisji
Miniatury Jan Maciejowski Halina Przybylska, Zbigniew Roman 18 czerwca 1960
„Miniatury” Katarzyny Suchodolskiej (z cyklu Szczecińskie popołudnia) Julia Zyblewska Włodzimierz Grabowski, Julia Zyblewska 4 lipca 1974
Miniatury poetyckie (w cyklu Popołudnia szczecińskie) Julia Zyblewska Anna Korzeniecka 13 grudnia 1975
Ave nadchodzący Jerzy Kownas 2 września 1979
Miniatury Sylwester Woroniecki Janina Bocheńska 8 kwietnia 1985
Miniatury – Dąb; Dwa listki; Tolerancja Sylwester Woroniecki Janina Bocheńska 22 lipca 1985



Telewizja

Tytuł Scenariusz Reżyseria telewizyjna Zdjęcia filmowe Obsada Data pierwszej emisji
Miniatury (utwory z tomu Ciche trawy) Hanna Lewandowska, Tadeusz Bielan Juliusz Burski Janusz Pietrzykowski, Lech Rydliński Marta Szczepaniak, Zdzisław Krauze 1965



Nagrody i wyróżnienia

  • 1975 – wpis do Księgi Zasłużonych dla miasta Szczecina



Odznaczenia

  • 1986 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1987 – Złoty Exlibris Książnicy Pomorskiej w Szczecinie za Echo nad bindugą



O Katarzynie Suchodolskiej pisali

  • Stanisław Dąbrowski, Mirosław Lalak, Danuta Szkop-Dąbrowska, Elementy gwarowe i ich funkcje w prozie Katarzyny Suchodolskiej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” 1989 nr 20
  • Danuta Dąbrowska, Stanisław Dąbrowski, Wołyńskie echa w prozie Katarzyny Suchodolskiej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” 1993 nr 5
  • Jolanta Liskowacka, Eliasz i Katarzyna, czyli „Bóg czuwa nad sierotami”, „Bibliotekarz Zachodniopomorski” 2000 nr 2/3
  • Halina Lizińczyk, Pogłosy i powidoki: o twórczości Katarzyny Suchodolskiej, „Pogranicza” 1998 nr 1
  • Bogdan Twardochleb, Z kraju złotych wód, „Latarnia Morska” 2009 nr 1-2, 2010 nr 1



Bibliografia

  • Maria Kowalewska, Katarzyna Suchodolska [w:] Pisarze Pomorza Zachodniego, Wydawnictwo Morskie, Gdynia 1967
  • Literatura na Pomorzu Zachodnim do końca XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny (pod red. Ingi Iwasiów i Erazma Kuźmy, autor hasła Bogdan Twardochleb), Wydawnictwo „Kurier-Press”, Szczecin 2003




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz