Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Niewiadowo)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 09:01, 28 paź 2016 autorstwa Busol (dyskusja | edycje) (Zastępowanie tekstu - "Kategoria:Pomeranica - do sprawdzenia" na "")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Geolokalizacja: 53.656268,14.898646

200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. 315 z dnia 5 lipca 2007[1]
Kościół Wniebowzięcia NMP w Niewiadowie
Wyznanie rzymskokatolickie
Parafia św. Katarzyny w Goleniowie
Data poświęcenia 8 maja 1952

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - kościół filialny, rzymskokatolicki w Niewiadowie, należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej, dekanatu Goleniów i parafii św. Katarzyny w Goleniowie.

Kościół w Niewiadowie, wsi o metryce średniowiecznej, wzmiankowany jest dopiero w k. XVI w. Pozostawał pod patronatem rodziny Flemingów (osiadłych w Buku) aż do pocz. XX w. Początkowo był niewielką, salową świątynią wiejską wykonaną z głazów granitu. Założony przy kościele cmentarz czynny był do końca XIX w. Pierwszym pastorem był Thomas Grün (względnie Grunow), administrujący parafią w pobliskim Bodzęcinie, podległą synodowi w Goleniowie.

Prawdopodobnie w pocz. XVIII w., do ściany zachodniej, dobudowano drewnianą wieżę, obecnie nieistniejącą. Jej wygląd dokumentuje archiwalne zdjęcie z pocz. XX w., zamieszczone w inwentaryzacji zabytków Hugo Lemcke’go. Wybudowana była w ciesielskiej konstrukcji szkieletowej drewnianej, z pionowym odeskowaniem elewacji. Czworoboczną bryłę, o zwężających się ku górze ścianach, wieńczył barokowy hełm z wysmukłą iglicą akcentowaną kulą z krzyżem. Jej sylweta górowała nad salowym korpusem nawy.

W 1807 roku, w okresie wojen napoleońskich, kościół został uszkodzony; poczynione szkody naprawiał pastor Justus Dawid Hanneman. W 1836 roku, za pastora Valentina Ludwiga Milliesa, wyburzono kamienne mury nawy i wymurowano z cegły nowy neogotycki korpus (w obrębie starych fundamentów) zachowując szczyt zachodni, zdobiony blendami i barokową wieżę dzwonną. Kolejna przebudowa miała miejsce w l. 70. XIX w., zapewne wówczas powiększono okna, a także założono drewniane pseudosklepienie kolebkowe z nową więźbą dachową. W pocz. XX w. ówczesny patron kościoła Karol Flemming, upamiętniając śmierć ojca, znacząco rozbudował kościół i ufundował nowe wyposażenie sakralne. Do ściany wschodniej dobudowano wieloboczne, ceglane prezbiterium z przyległymi aneksami (zakrystii i kotłowni), wyburzono drewnianą dzwonnicę, zastępując ją nową wieżą, wymurowaną z cegły.

Po 1945 roku kościół przejęty został przez polskich katolików, poświęcony w maju 1952 roku.

Usytuowany jest pośrodku wsi, na kolistym, nieznacznie wyniesionym placu, w zabudowie miejscowości stanowi dominantę architektoniczną. Bryła o neogotyckich cechach stylowych wymurowana jest z cegły, elewacje nie są otynkowane.

Salowy korpus założony jest na prostokątnym obrysie, z węższym, pięciobocznym prezbiterium, do którego od strony północnej i południowej dobudowane są pomieszczenia pomocnicze zakrystii i kotłowni (z odrębnymi wejściami w ścianach wschodnich). Od zachodu dostawiona jest czworoboczna, trójkondygnacyjna wieża o ostrosłupowym hełmie. Przy jej południowym boku dostawione jest pomieszczenie klatki schodowej (prowadzącej na emporę muzyczną i wyższe kondygnacje wieży).

Nawa przekryta jest dwuspadowym zadaszeniem, a niższe od niego, oszkarpowane, prezbiterium – dachem pięciopołaciowym. Flankujące prezbiterium parterowe dobudówki przekryte są symetrycznymi dachami dwuspadowymi.

Elewacje artykułowane są rytmicznie rozmieszczonymi ostrołukowymi oknami. Wieża, o reprezentacyjnej formie dekoracji architektonicznej, z osiowo umieszczonym głównym wejściem, w ostrołukowym portalu. Poszczególne kondygnacje podkreślone linią prostego gzymsu; w górnej części, powyżej wysmukłych ostrołukowych blend (mieszczących otwory dzwonne), umieszczone są tarcze zegarowe (w każdej z czterech ścian wieży).

Wnętrze nawy przekrywa strop kolebkowy połączony konstrukcyjnie z więźbą dachową, a prezbiterium sklepienie krzyżowo – żebrowe, wielopolowe, z żebrami wspartymi na służkach. W jego oknach zachowane są historyczne przeszklenia witrażowe: z dekoracją ornamentalną (okna boczne) i figuralną (okno środkowe z przedstawieniem postaci Chrystusa Błogosławiącego). Witraże zostały wykonane w pracowni A. Buscha z Berlina. Zachowane są także neogotyckie ławy i korpus ambony, a na zewnątrz świątyni granitowa chrzcielnica z XIII – XIV w.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • Lemcke H. Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin. H. IX. Kreis Naugard. Stettin 1910.
  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa. Oprac. U. Borkowska, 1996. Archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie.
  • Nowakowski C., Witek W. Gmina Goleniów. Studium wartości kulturowych. Szczecin 1999. Archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kamila Wójcik