Latarnia morska (Jarosławiec)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 11:47, 19 lut 2019 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje) (→‎Historia)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Latarnia morska w Jarosławcu
Latarnia morska w Jarosławcu
[ Zobacz Latarnia morska w Jarosławcu na mapie.]

Latarnia morska w Jarosławcu- obiekt usytuowany około 400 m od morza, na wzgórzu o wysokości około 20 m n.p.m., we wsi Jarosławiec (gmina Postomino, powiat sławieński, województwo zachodniopomorskie), na południe od drogi przelotowej Jezierzyny-Rusinowo. Znajduje się pomiędzy Latarnią Morską Darłowo (około 15 km na zachód), a Latarnią Morską Ustka. Jest także jedną z jedenastu stacji brzegowych na polskim wybrzeżu systemu AIS-PL projektu HELCOM, który umożliwia automatyczne monitorowanie ruchu statków w strefie przybrzeżnej.

Historia

Historia latarni sięga do początku XIX wieku, kiedy wobec licznych katastrof statków (szczególnie nocą) w rejonie pomiędzy Darłowem i Łebą, pojawiła się potrzeba rozwiązania problemu. Aby temu zapobiec, postanowiono wybudować latarnię morską, która swoim światłem umożliwiałaby żeglarzom ominięcie występujących w okolicy licznych płycizn. Na lokalizację punktu nawigacyjnego wybrano wysoki, klifowy brzeg w wiosce Jarosławiec. Sporządzono kilka projektów obiektu, którego budowa zakończyła się ostatecznie w 1830 roku. Według pierwszego projektu (z 1820 roku), latarnia miała być drewnianą wieżą o wysokości 16,3 m, na szczyt której miała być wciągana windą naftowa lampa Arganda. Realizacja założenia nie doszła jednak do skutku. Kolejny projekt, opracowany siedem lat później, przewidywał wybudowanie murowanego budynku o wysokości około 3,4 m w odległości 11 m od wysokiego brzegu klifowego, na szczycie którego miała znajdować się w półokrągłej laternie optyka obrotowa, napędzana maszyną linową z ciężarkiem, dająca światło przerywane o czasie świecenia 75 sek. i przerwie 45 sek. W projekcie zakwestionowano jednak położenie latarni, jako zbyt bliskie wysokiego brzegu klifowego, co mogłoby grozić podmyciem budynku. Po jego modernizacji w 1830 roku, na 30 metrowym wzgórzu oddalonym od morskiego brzegu około 400 m, zakończono budowę latarni. Prace murarskie prowadził mistrz Widekowski ze Sławna, a konstrukcję stalową lampy wykonał mistrz kowalski Karol Winneg z Koszalina. Lustrzane szyby do oszklenia kopuły laterny sprowadzone zostały z manufaktury Schickler&Splittgerber, tej samej, która realizowała zamówienia dla latarń na Helu i w Nowym Porcie. Okazało się jednak, że latarnia w takim kształcie jest za niska. W związku z zaistniałą sytuacją, stary budynek powiększono, przeznaczając go na mieszkania latarników, a od południowo-zachodniej strony wybudowano wieżę latarni, którą dopiero w 1902 roku z nim połączono. Na okrągłej wieży, wybudowanej z czerwonej cegły, której elewacja została wyraźnie zaznaczona gzymsami na cztery kondygnacje, umieszczono laternę, do której przeniesiono optykę z poprzedniej latarni. Na optykę składało się piętnaście lamp zasilanych olejem rzepakowym z parabolicznymi zwierciadłami i mechanizmem obrotowym. Światło o zasięgu 16 Mm zapalono po raz pierwszy 1 lipca 1838 roku. Całkowita wysokość latarni wraz z laterną wyniosła 33,3 m i w takiej formie budynek latarni przetrwał do dzisiaj. Zmieniał się jedynie rodzaj zasilania światła latarni: najpierw olej rzepakowy zastąpiono acetylenem, a w 1908 roku latarnia otrzymała zasilanie elektryczne oraz syrenę przeciwmgielną. W czasie drugiej wojny światowej budynek latarni został poważnie zniszczony, dopiero rok po wojnie, po usunięciu uszkodzeń, latarnia wznowiła swoją działalność. Pod koniec 1974 roku zmodernizowano urządzenie optyczne latarni, wstawiając do talerzowej optyki latarniowej, o średnicy 1000 mm, obrotową aparaturę typu AGA PRB-21, złożoną z czterech paneli. W każdym panelu znajduje się sześć żarówek reflektorowych o mocy 600 W każda, z których cztery świecą a dwie stanowią rezerwę. Od lutego 1975 roku latarnia w Jarosławcu jest również radiolatarnią i wysyła w eter sygnał rozpoznawczy "JA" (wg alfabetu Morse'a)[1]. Decyzją Państwowej Służby Ochrony Zabytków obiekt został z dniem 30 sierpnia 1993 roku, wpisany w rejestr zabytków ówczesnego województwa słupskiego pod numerem A-320/1-3.

Dane techniczne

  • wysokość latarni: 33,3 m
  • wysokość światła: 50,2 m n.p.m.
  • zasięg światła: 23 Mm (ok. 42 km)
  • charakterystyka światła:0,45 + 2,05 + 0,45 + 6,05 = 1 s
  • położenie geograficzne: szerokość 54º32’29” N, długość 16º32’41” E

Przypisy

  1. Latarnia Jarosławiec W: Stowarzyszenie Miłośników Latarń Morskich [online]. [Przeglądany 09. listopada 2014]

Bibliografia

  • Bielicki K., Ellwart J. Latarnie Polskiego Wybrzeża. Wyd. 4. zm. Gdynia 2014. ISBN 978-83-7591-383-5.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło