Mennictwo Stralsundu

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 15:38, 24 mar 2017 autorstwa Izabela Strzelecka (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mennictwo Stralsundu
Mennictwo Stralsundu
Brakteat, XV w., srebro, ø 15,7 mm
Wymiary {{{wymiary}}}

Mennictwo Stralsundu (Strzałowa)

W całej historii mennictwa miejskiego na Pomorzu Zachodnim wyjątek stanowił Stralsund (Strzałów), któremu przywilej zakupiony wieczyście w 1325 r. gwarantował pełnię praw menniczych, włącznie z własnym rodzajem emisji, stopy i wyobrażeń na stemplu. Jedynym ograniczeniem był zakaz bicia, gdy nie działała mennica książęca.
Pod koniec XIV w. miasto przystąpiło do Wendyjskiego Związku Menniczego, utworzonego w 1379 r. przez główne ośrodki hanzeatyckie (Lubeka, Hamburg, Lüneburg, Wismar) w celu kreowania polityki monetarnej nad Bałtykiem. Dla pełnej unifikacji z miastami Związku wprowadzono w Stralsundzie czterostopniowy system nominałów (fenigi, trzeciaki, witeny, szelągi) oparty na własnej stopie sundzkiej. Na różnorodnych monetach bitych w złocie, srebrze i miedzi najczęściej pojawiał się grot strzały, ale również chorągiew czy stylizowana gotycka litera S. Strzała i chorągiew znaczyły władzę, szybkość, przynależność grupową – czyli wartości, które w historii miasta odgrywały kluczową rolę. Wyobrażenia gryfa nigdy na monetach strzałowskich nie umieszczono.
Separatyzm Strzałowa dodatkowo wzmocnił przywilej cesarza Ferdynanda I (1559), dający prawo emisji monet z symboliką cesarską. Na początku XVII w. na strzałowskich talarach, ich frakcjach oraz złotych guldenach widniał zatem dwugłowy orzeł z tytulaturą cesarza. Symbole te ułatwiały im obieg w Rzeszy Niemieckiej. W okresie nowożytnym mennictwo strzałowskie przechodziło podobne koleje do emisji władców pomorskich. Podczas szczytu wielkiej inflacji (1622) dewaluacja dotknęła zarówno monetę drobną, jak i talarową. Po reformie monetarnej cesarza Ferdynanda II w 1623 r. pojawiły się w obiegu talary, półtalary i dukaty bite wg dawnych standardów. W czasie wojny trzydziestoletniej w oblężonym przez wojska cesarskie mieście (1628) emitowano pierwsze na Pomorzu monety zastępcze. Na sześcio- i ośmiobocznych miedzianych klipach o nieustalonym do dzisiaj nominale widniała strzała z literami S-G (Stadt Geld) po bokach oraz data 16-28. Dzięki wsparciu Szwecji i Danii miasto przetrwało oblężenie i wybiło z tej okazji szereg monet pamiątkowych. Od tego czasu rozpoczęło się panowanie szwedzkie, które przetrwało w zachodniej części Pomorza do 1814 r. Nie zmieniła się sytuacja w zakresie mennictwa, które podlegało w całości prawodawstwu niemieckiemu. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej Strzałów kontynuował do 1681 r. bicie dotychczasowych walut z imieniem i symboliką cesarską. W 2. poł. XVII w. mennictwo strzałowskie, podobnie jak mennictwo w Niemczech środkowych i północnych, weszło w ramy systemu opartego na srebrnym guldenie (wartości 2/3 talara). Nasilający się u schyłku XVII stulecia kolejny kryzys pieniądza srebrnego spowodował załamanie się systemu guldenowego. W mennicy strzałowskiej kontrasygnowano, małą puncą z wyobrażeniem ukoronowanej gwiazdy, masowo bite na Pomorzu zdeprecjonowane szelągi (1/48 talara). W 1697 r. zdewaluowane szelągi zostały wymienione na podwójne grosze. Podczas trzeciej wojny północnej w 1715 r. w oblężonym mieście bito, z rozkazu króla Karola XII, monety zastępcze o nominale 16 szelągów. Szybko jednak zdeprecjonowane monety o wartości zaledwie 4 szelągów zostały wycofane z obiegu i wymienione na półgrosze. Ostatnie monety (witeny i szelągi) z symbolem miasta (ukoronowaną strzałą) ukazały się w 1763 r.

Galeria



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Genowefa Horoszko