Miecz typu Mannheim ze Szczecina-Gocławia

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 16:08, 12 lut 2018 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Miecz typu Mannheim ze Szczecina-Gocławia
[[Grafika:|240px|Miecz typu Mannheim ze Szczecina-Gocławia]]
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania poł. VIII- pocz. IX wieku
Wymiary {{{wymiary}}}


Miecz typu Mannheim ze Szczecina-Gocławia - zabytek archeologiczny ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Opis

Miecz dwusieczny z dość szerokim brzeszczotem, wklęsło ciągnionym. Głownia lekko zwęża się ku zaokrąglonemu sztychowi. Szerokie zbrocze biegnie wzdłuż prawie całej długości brzeszczotu (zanika ok. 10 cm od końca sztychu). Rękojeść miecza posiada krótki, masywny jelec, który w rzucie od góry ma owalny kształt, a w przekroju bocznym jest ośmioboczny.

Głowica składa się z dwóch części. Jej podstawa przypomina kształtem lekko zmniejszony jelec. Z kolei nakładka jest trójdzielna, z najwyższą częścią środkową. Trzpień nieznacznie zwęża się ku głowicy, ma kształt zbliżony do prostokąta. Na jego powierzchni, przy samym jelcu, odnotowano zmineralizowane szczątki organiczne stanowiące ślady po okładzinie. Zachowało się także zdobienie elementów oprawy w postaci cienkich, pionowych pasków wykonanych z mosiądzu. Rękojeść została przyporządkowana typowi Mannheim wg H. Jankuhna.

Głownia miecza została wykonana w technice prętowej (siedmiowarstwowe laminowane pręty zrobione z naprzemienne ułożonych nisko- i wysokowęglowych taśm zgrzanych ze sobą, skręcono i przepołowiono, a potem połączono z nakładkami ostrzowymi wykutymi w technice warstwowej lub poprzez pakietowanie taśmy). Na obydwu płazach widoczne są dwa pasma dziwerowania. Z jednej strony układają się one w formę tzw. jodełki, z drugiej we wzór gwiaździsty.

Wymiary zabytku: długość całkowita 94,4 cm, długość głowni 79,6 cm, szerokość głowni 4,94 cm, szerokość zbrocza 2 cm, długość jelca 7,66 cm, wysokość jelca 1,5 cm, grubość jelca 3,15 cm, waga 1064 g.

Na obszarze Europy odnotowano ponad 20 egzemplarzy mieczy typu Mannheim, a ich chronologię określono na okres od połowy VIII wieku do początku wieku IX. Najczęściej owe militaria znajdowano na terenie Niemiec i południowej Skandynawii.

Historia zabytku

Obiekt został znaleziony podczas prac związanych z regulowaniem i pogłębianiem Odry na wysokości Gocławia (dzisiejsza dzielnica Szczecina) pod koniec XIX wieku. Trafił do zbiorów Pommersches Landesmuseum w Szczecinie, które gromadziło zabytki z terenu Prowincji Pomorze. Podczas drugiej wojny światowej cenniejsze eksponaty wywieziono i ulokowano w bezpiecznych miejscach. Po zakończeniu działań wojennych obiekty trafiły do zbiorów muzeum w Stralsundzie. Przez wiele lat prowadzono rozmowy w sprawie polsko-niemieckiej wymiany dawnych szczecińskich zabytków archeologicznych z uwzględnieniem współczesnej przynależności państwowej miejsc odkrycia poszczególnych znalezisk. Od 2009 roku obiekt znów znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Bibliografia

  • "Balitsche Studien" 44, 1894 (JBer. 56).
  • Kossinna Gustaf, Wikinger und Wäringer, "Mannus" 21, 1929, s. 84-112.
  • Kunkel Otto, Pommersche Urgeschichte in Bildern, Szczecin 1931.
  • Łęga Władysław, Kultura Pomorza we wczesnym średniowieczu na podstawie wykopalisk, Toruń 1930.
  • Nadolski Andrzej, Studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, "Acta Archaeologica Universitatis Lodziensis" 3, 1954.
  • Sarnowska Wanda, Miecze średniowieczne w Polsce, "Światowit" 21, 1955, s. 276-323.
  • Żak Jan, Problem pochodzenia mieczów tzw. "wikińskich" na ziemiach zachodniosłowiańskich, głównie polskich, *"Archeologia Polski" 4, z. 2, 1960, s. 297-344.
  • Wachowski Krzysztof, Kultura karolińska a Słowiańszczyzna Zachodnia, Wrocław 1992.
  • Świątkiewicz Piotr, Uzbrojenie wczesnośredniowieczne z Pomorza Zachodniego, "Acta Archaeologica Lodziensia" 48, 2002.
  • Marek Lech, Wczesnośredniowieczne miecze z Europy Środkowej i Wschodniej. Dylematy archeologa i bronioznawcy, "Acta Universitatis Wratislaviensis", nr 2698, Studia Archeologiczne 36, 2004.
  • Klimek Leszek, Kucypera Paweł, Kurasiński Tomasz, Pudło Piotr, Wczesnośredniowieczne miecze ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie w świetle ponownej analizy typologiczno-chronologicznej i technologicznej, "Materiały Zachodniopomorskie" NS VI/VII (2009/2010), 2011, s. 299-324.
  • Zaginione-Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich, Szczecin 2012.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agnieszka Kowalówka