Moryń: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 40: Linia 40:
 
[[Plik:Landkreis Königsberg.jpg|thumb|170px|left|Landkreis Königsberg/Neumark]]
 
[[Plik:Landkreis Königsberg.jpg|thumb|170px|left|Landkreis Königsberg/Neumark]]
  
W XIII wieku miejscowość została przejęta przez Brandenburczyków, którzy z terenów na wschód od Odry utworzyli tzw. Nową Marchię (Moryń wchodził w jej obręb). Pierwsza wzmianka pisana o Moryniu pochodzi z [[1265]] roku. Na przełomie XIII i XIV wieku miejscowość otrzymała prawa miejskie (dokładna data nie jest znana). W latach [[1402]]-[[1454]] ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie Moryń związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako ''Brandenburgia-Prusy'', w [[1701]] roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga Moryń wszedł w skład zorganizowanego w latach [[1816]]-[[1818]] Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) przyporządkowanego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W [[1871]] roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. <ref>Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672. </ref>
+
W XIII wieku miejscowość została przejęta przez Brandenburczyków. Tereny, początkowo znajdujące się tylko na wschód od Odry, otrzymały nazwę ''Nowa Marchia'' (Moryń wchodził w jej obręb). Pierwsza wzmianka pisana o Moryniu pochodzi z [[1265]] roku. Na przełomie XIII i XIV wieku miejscowość otrzymała prawa miejskie (dokładna data nie jest znana). W latach [[1402]]-[[1454]] ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie Moryń związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako ''Brandenburgia-Prusy'', w [[1701]] roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga Moryń wszedł w skład zorganizowanego w latach [[1816]]-[[1818]] Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) przyporządkowanego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W [[1871]] roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. <ref>Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672. </ref>
  
 
W czasie II wojny światowej miasto uniknęło zniszczeń. Po [[1945]] roku miejscowość (razem z tzw. "Ziemiami Odzyskanymi") w wyniku decyzji mocarstw została przyznana Polsce. Miastu nadano wówczas polską nazwę (początkowo Murzynowice oraz Murzynno, a potem Moryń), która zastąpiła dotychczasową - Mohrin. Moryń wchodził początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. [[29 maja]] [[1946]] roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W wyniku reformy administracyjnej z [[1998]] roku podział administracyjny od stycznia [[1999]] roku przybrał obecną formę. <ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, w: Internetowy System Aktów Prawnych  [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19461420262</ref> <ref>Białecki T. (red.), Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948, Książnica Pomorska w Szczecinie, Szczecin 2002, s. 139.</ref>
 
W czasie II wojny światowej miasto uniknęło zniszczeń. Po [[1945]] roku miejscowość (razem z tzw. "Ziemiami Odzyskanymi") w wyniku decyzji mocarstw została przyznana Polsce. Miastu nadano wówczas polską nazwę (początkowo Murzynowice oraz Murzynno, a potem Moryń), która zastąpiła dotychczasową - Mohrin. Moryń wchodził początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. [[29 maja]] [[1946]] roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W wyniku reformy administracyjnej z [[1998]] roku podział administracyjny od stycznia [[1999]] roku przybrał obecną formę. <ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, w: Internetowy System Aktów Prawnych  [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19461420262</ref> <ref>Białecki T. (red.), Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948, Książnica Pomorska w Szczecinie, Szczecin 2002, s. 139.</ref>

Wersja z 15:10, 8 wrz 2013

Moryń
Moryń
plac Wolności w Moryniu
Nazwa niemiecka Mohrin
Powiat gryfiński
Gmina Moryń
Strona internetowa miejscowości.

Moryń (niem. Mohrin) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Moryń, położona nad jeziorem Morzycko.

Geografia

Miasto leży w centralnej części gminy Moryń, która graniczy na zachodnie z gminą Cedynia, na północy i wschodzie z gminą Chojna, a na południu i wschodzie z gminą Mieszkowice. [1]

Położenie

Miasto i gmina Moryń położone są na pograniczu Pojezierza Myśliborskiego, będącego częścią Pojezierza Zachodniopomorskiego, oraz Równiny Gorzowskiej. Teren gminy znajduje się częściowo w granicach Cedyńskiego Parku Krajobrazowego. W wyniku nierównomiernego osadzania się materiałów mineralnych i wód roztopowych wykształciła się zróżnicowana rzeźba terenu - z jednej strony pagórków, a z drugiej rozległych płaskich powierzchni utworzonych z piasków. Charakterystycznymi elementami tego krajobrazu są jeziora - na terenie gminy zlokalizowanych ich blisko trzydzieści jezior i oczek śródpolnych. Największym z nich jest jezioro Morzycko. [2]

Klimat

Gmina Moryń (w tym miasto Moryń) leży w obrębie krainy klimatycznej Pojezierza Myśliborskiego. Obszar położony jest wyżej niż gmina Cedynia czy gmina Mieszkowice, stąd występowanie klimatu surowszego niż w krainie doliny rzeki Odry. Średnia temperatura okresu wegetacyjnego wynosi poniżej 15,5 stopni Celcjusza przy jednoczesnym wzroście opadów do 600 mm. Okres wegetacyjny zaczyna się około 3 kwietna i trwa od 215 do 220 dni. [3]

Obiekty fizjograficzne

  • jezioro Morzycko

Przyroda

Cedyński Park Krajobrazowy [4] [5] [6] [7]

Obszar parku znajduje się na zachód od Morynia. Został utworzony 1 kwietnia 1993 roku. Jego powierzchnia wynosi ponad 30 850 ha. W całości leży na terenie powiatu gryfińskiego. Na obszarze parku znajdują się Wzgórza Krzymowskie. Ochronie gatunkowej podlega tutaj 45 gatunków roślin, m.in. cis pospolity, jarząb brekinia, storczyk purpurowy.

Historia

W wyniku ekspansji terytorialnej rodzącego się państwa polskiego tereny Pomorza Zachodniego (do rzeki Odry) najprawdopodobniej zostały przyłączone do państwa piastowskiego w X wieku. Zależność ta trwała do początku XI wieku. Następnie obszar lawirował między wpływami księstw pomorskich a Polski (co nasiliło się po podbojach Pomorza przez Bolesława Krzywoustego w XII wieku, a następnie rozbiciu dzielnicowemu Polski w 1138 roku). [8] [9]

Na obszarze, gdzie obecnie mieści się miasto od X wieku znajdował się gród, a obok niego osada, której mieszkańcy zajmowali się uprawą roli oraz rybołówstwem. Według legendy istniała tutaj pogańska świątynia słowiańskiego boga Świętowida (obecnie rzekomo stoi w tym miejscu kościół św. Ducha), natomiast w wodach pobliskiego jeziora żył Wielki Rak. Skorupiak miał pomagać mieszkańcom w walkach z najeźdźcami. [10]

Wspomniany gród we wczesnym średniowieczu wchodził w skład tzw. kasztelanii cedyńskiej, czyli okręgu podatkowo-wojskowego. Moryń w wyniku osłabienia państwa polskiego pozostawał od około połowy XII wieku pod wpływem książąt pomorskich. [11] [12]

Landkreis Königsberg/Neumark

W XIII wieku miejscowość została przejęta przez Brandenburczyków. Tereny, początkowo znajdujące się tylko na wschód od Odry, otrzymały nazwę Nowa Marchia (Moryń wchodził w jej obręb). Pierwsza wzmianka pisana o Moryniu pochodzi z 1265 roku. Na przełomie XIII i XIV wieku miejscowość otrzymała prawa miejskie (dokładna data nie jest znana). W latach 1402-1454 ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie Moryń związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako Brandenburgia-Prusy, w 1701 roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga Moryń wszedł w skład zorganizowanego w latach 1816-1818 Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) przyporządkowanego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W 1871 roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. [13]

W czasie II wojny światowej miasto uniknęło zniszczeń. Po 1945 roku miejscowość (razem z tzw. "Ziemiami Odzyskanymi") w wyniku decyzji mocarstw została przyznana Polsce. Miastu nadano wówczas polską nazwę (początkowo Murzynowice oraz Murzynno, a potem Moryń), która zastąpiła dotychczasową - Mohrin. Moryń wchodził początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. 29 maja 1946 roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W wyniku reformy administracyjnej z 1998 roku podział administracyjny od stycznia 1999 roku przybrał obecną formę. [14] [15]

Samorząd

Samorząd Morynia: [16]

Radni VI Kadencji Rady Miejskiej w Moryniu: [17]

Obecny skład samorządu wybrano w wyborach samorządowych VI kadencji z dnia 21 listopada 2010 roku.

Gospodarka i infrastruktura

Podmioty gospodarki narodowej miasta Moryń wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010 [18]

Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 8
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 0
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 11
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 0
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1
Sekcja F - Budownictwo 30
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 46
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 9
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 8
Sekcja J - Informacja i komunikacja 0
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 6
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 3
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 10
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 3
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 3
Sekcja P - Edukacja 5
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 12
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 7
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 9

Drogi wojewódzkie

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 125. [19]

  • droga wojewódzka nr 125 ---> Bielinek - Cedynia - Moryń - droga krajowa nr 31

Kultura

Na obszarze miasta mieści się Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu (ul. Szeroka 12), który jest animatorem większości imprez kulturalnych w regionie. [20] Placówka organizuje cykliczne zajęcia, w tym m.in. muzyczne, plastyczne i językowe. Przy Miejskim Ośrodku Kultury funkcjonują następujące koła, kluby oraz zespoły muzyczne: [21]

  • Koło Klastyczne "Akwarele"
  • Klub Małego Artysty
  • Klub Dorosłego Człowieka
  • Zespół "Herbata"
  • Zespół "Tango & La Valse"
  • Zespół "Ukulele"

W budynku Miejskiego Ośrodka Kultury mieści się także Miejska Biblioteka Publiczna w Moryniu. [22]

W regionie od 2010 roku ukazuje się "Kronika Moryńska", w której pojawiają się informacje na temat przyrody, zabytków oraz stowarzyszeń gminy Moryń. Miejski Ośrodek Kultury rozpoczął także wydawanie serii "Moryń historyczny". Jak dotąd ukazały się dwa tytuły "Bramy i drzwi" oraz "Pomnik fundatora Chrystiana Friedricha Kocha". [23] [24]

Ważniejsze imprezy, odbywające się na terenie miasta: [25]

  • Międzynarodowy Festiwal Piosenki Polskiej "Moryński Rak" (2013 = VI edycja) [26]
  • Jarmark Moryński [27]
  • Wetwater Blues Festiwal (2013 = IV edycja) [28]

Oświata

Na terenie miasta znajdują się następujące placówki oświatowe:

  • Zespół Szkół w Moryniu (ul. Dworcowa 6a) [29] [30]
  • Przedszkole Miejskie w Moryniu
  • Szkoła Podstawowa im. st. sierż. Mieczysława Majchrzaka w Moryniu
  • Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Moryniu

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren miasta należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Moryń pod względem administracji kościelnej jest częścią Dekanatu Mieszkowice. [31]

W Moryniu znajduje się 1 parafia oraz 1 kościół parafialny: [32]

  • parafia pw. Świętego Ducha
  • kościół parafialny pw. Świętego Ducha [33]

Sport

Na terenie miasta znajduje się zespół "Morzycko" Moryń, który występuje w rozgrywkach piłkarskich organizowanych przez Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej na poziomie ligi okręgowej. [34]

  • Uczniowski Klub Sportowy "Morzycko" Moryń; piłka nożna - Liga okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin [35] [36]

"Morzycko" Moryń, oprócz piłki nożnej, posiada także sekcje piłki siatkowej oraz biegaczy. [37]

Pozostałe kluby funkcjonujące w mieście: [38] [39]

  • Uczniowski Klub Sportowy "Podkowa" Moryń (jeździectwo)
  • Uczniowski Klub Sportowy Karate "Kyokushin" Moryń
  • Klub Płetwonurków "Actacus" w Moryniu

W Moryniu co roku odbywają się także dwa biegi: [40]

  • Bieg Dookoła Morynia i Jeziora Morzycko (2013 = XIV edycja) [41]
  • Bieg Wokół Murów Obronnych Morynia – "Moryńska Trójka" (2013 = XXI edycja) [42]

Turystyka

W mieście znajduje się Regionalne Biuro Turystyczne na placu Wolności 2. [43] W Moryniu funkcjonują również Gminne Stowarzyszenie Turystyczne TUR MOR oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Morynia i Jeziora Morzycko. [44] [45]

Szlaki turystyczne przebiegające przez miasto:

Nieoznakowane [46]

  • Szlak Templariuszy (znaki na kościele w Moryniu)
  • Szlak Krzyżacki - nawiązuje do okresu z lata 1402-1454, gdy Moryń wraz z całą Nową Marchią należał do państwa Zakonu Krzyżackiego
  • Szlak Nowomarchijski - nawiązuje do historycznej krainy regionu, określanej jako zaodrzański obszar Brandenburgii

Oznakowane [47] [48]

  • ścieżka rowerowa dookoła jeziora Morzycko
  • Szlak Wzgórz Morenowych (niebieski) - Moryń - prowadzi z Lubiechowa Dolnego do Mieszkowic
  • Szlak "Śladami historii i Cedyński Park Krajobrazowy" (czerwony) - Moryń - prowadzi z Chojny przez Cedynię, Moryń, Mieszkowice z powrotem do Chojny

W Moryniu znajduje się także sporo zabytków, których metryka sięga średniowiecza (zobacz więcej w kategorii "Zabytki").

Demografia

Zaludnienie miasta w ostatnich latach (informacje za Bankiem Danych Lokalnych): [49]

Rok Liczba mieszkańców
2008 1 631 osób
2009 1 609 osób
2010 1 648 osób
2011 1 646 osób
2012 1 631 osób

System ochrony zdrowia

Zakłady opieki zdrowotnej i apteki w Moryniu: [50]

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej. Jerzy Nowak (ul. Dworcowa 4)
  • Apteka "Witaminka" (ul. Piaskowa 3)

Herb

herb Morynia

Herb przedstawia czerwony zamek z dwiema wieżami. Wieże zwieńczone są srebrnymi elementami, nad którymi powiewają także srebrne flagi. Nad zamkiem umieszczony jest zwrócony w prawo orzeł brandenburski. W otwartej bramie zamku po prawej stronie znajduje się połowa wyżej wymienionego czerwonego orła, natomiast po lewej niebieska ryba skierowana w górę herbu.

Orzeł symbolizuje związek historyczny ziemi moryńskiej z Brandenburgią i Nową Marchią, natomiast ryba jest odniesieniem do jeziora Morzycko (niem. Mohriner See), nieodzownie związanego zarówno z Moryniem, jak i całą okolicą. Bogaty w ryby akwen stanowił bowiem od średniowiecza podstawę gospodarki regionu. [51]

Orzeł widoczny jest już na XIV-wiecznych pieczęciach miejskich, natomiast motyw zamku pojawia się od XVII wieku. Można upatrywać w nim odniesienia do wybudowanego w XIV wieku zamku warownego margrabiów brandenburskich, który został zburzony pod koniec tegoż stulecia. Symbolicznie, wspomniana budowla mogłaby także świadczyć o potędze miasta przedstawionego w ten właśnie, dostojny sposób. [52]

Zabytki

  • kościół św. Ducha - romańska świątynia z XIII wieku
  • mury miejskie - zachowane na całej długości fortyfikacje średniowieczne (bez bram i strażnic)
  • ruiny zamku - relikty brandenburskiej warowni
  • Dom Opieki Społecznej - neogotycki budynek z 1874 roku wraz z pomnikiem (popiersiem) Christiana Ferdinanda Kocha z 1903 roku - założyciela przedwojennego Zakładu Wychowawczego dla Ubogich Dzieci (niem. Kinderglück)
  • Ratusz - XIX-wieczny gmach
  • pozostałości cmentarza żydowskiego - nagrobki, dawny dom przedpogrzebowy [53] [54]

Miasto nie zostało zniszczone w czasie II wojny światowej, stąd do dzisiaj znajduje się w nim wiele budynków z XVIII-XIX wieku. W Moryniu zachował się także dawny układ ulic. Na rynku miejskim ulokowana jest fontanna Wielkiego Raka, którą odsłonięto 20 września 2008 roku. Nawiązuje do legendy mówiącej o skorupiaku z jeziora Morzycko, pomagającemu mieszkańcom w walce z nieprzyjaciółmi. [55] [56]

Pomniki

  • popiersie Christiana Ferdinanda Kocha z 1903 roku - założyciela przedwojennego Zakładu Wychowawczego dla Ubogich Dzieci (niem. Kinderglück), gdzie obecnie mieści się Dom Pomocy Społecznej [57]

Osoby związane z miejscowością

Przypisy

  1. Statystyczne Vademecum Samorządowca - gmina miejsko-wiejska Moryń, w: Główny Urząd Statystyczny [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_zachodniopomorskie/portrety_gmin/powiat_gryfinski/gmina_moryn.pdf
  2. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  3. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  4. Program Ochrony Środowiska dla gminy Chojna, w: Biuletyn Informacji Publicznej - gmina Chojna [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.chojna.pl/unzip/chojna_4162/Chojna-POS-rozdzial_04.pdf
  5. Cedyński Park Krajobrazowy - skarb nieskażonej natury, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Cedynia [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.cedynia.pl/park-krajobrazowy
  6. Cedyński Park Krajobrazowy, w: Zespół Parków Krajobrazowych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.zpkwz.pl/Cedy%C5%84ski-Park-Krajobrazowy/48
  7. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  8. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  9. Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008 s. 87-89
  10. Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008 s. 87-89
  11. Konferencja historyczna 24.08.07, w: Blog Obok. Słowomir Błęcki [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://papblekit.bloog.pl/drukuj.html?id=5681749&smoybbtticaid=610d74
  12. Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Chojna [online] [Przeglądany 27.06.2013] http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml
  13. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  14. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, w: Internetowy System Aktów Prawnych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19461420262
  15. Białecki T. (red.), Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948, Książnica Pomorska w Szczecinie, Szczecin 2002, s. 139.
  16. Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/
  17. Radni VI kadencji Rady Miejskiej w Moryniu (2010-2014), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/menu/21.dhtml
  18. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret gminy Moryń[online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  19. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  20. Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/
  21. Zajęcia stałe i zespoły twórcze, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page3.php
  22. Miejska Biblioteka Publiczna, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/53.dhtml
  23. Kronika Moryńska, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page4.php
  24. Moryń historyczny - seria, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page8.php
  25. Imprezy, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page6.php
  26. Moryński Rak, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page21.php
  27. Tomasz Niecik i Loka na Jarmarku Moryńskim, w: Portal Chojna24.pl [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.chojna24.pl/viewtopic.php?t=4022
  28. Wetwater Blues Festiwal, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page20.php
  29. Zespół Szkół w Moryniu, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/index.php/oswiata/66-zespol-szkol-w-moryniu
  30. Zespół Szkół w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.zsmoryn.pl/
  31. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  32. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  33. Kościoły, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/koscioly
  34. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/134.dhtml
  35. Uczniowski Klub Sportowy Morzycko Moryń, w: 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=5867&id_sezon=81
  36. UKS "Morzycko" Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.morzyckomoryn.pl/
  37. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/134.dhtml
  38. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/134.dhtml
  39. Stowarzyszenia, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/133.dhtml
  40. O nas, w: Miejskie Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page1.php
  41. Bieg dookoła Morynia w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page22.php
  42. Moryńska trójka, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/aktualnosci/pokaz/1214.dhtml
  43. Regionalne Biuro Turystyczne, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/12.dhtml
  44. Gminne Stowarzyszenie Turystyczne TUR MOR [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.tur-mor.moryn.pl
  45. Stowarzyszenie Przyjaciół Morynia i Jeziora Morzycko, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/56.dhtml
  46. Turystyka, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=tur_szne_roat
  47. Turystyka, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=tur_szne_roat
  48. Ulotka informacyjna, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/12.dhtml
  49. Bank Danych Lokalnych GUS (2008-2012), w: Portret gminy Moryń [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  50. Informacje praktyczne, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/203.dhtml
  51. Historia, w: Miejski Ośrodek Kultury w Moryniu [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.mokmoryn.pl/page17.php
  52. Moryń, w: Zamki w Polsce [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.zamkiobronne.pl/zamki-w-polsce-opis-164.htm
  53. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  54. Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Moryń [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml
  55. Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008 s. 87-89.
  56. Fontanna Wielkiego Raka, w: Portal Polska Niezwykla [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/19096,moryn-fontanna-wielkiego-raka-.html
  57. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  58. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  59. Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008 s. 84-86.

Bibliografia

  • Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
  • Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
  • Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
  • Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
  • Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
  • Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
  • Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.
  • Rymar E., Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii, Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", Chojna 2012.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Jan Skolimowski