Moryń

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Moryń
Moryń
plac Wolności w Moryniu
Nazwa niemiecka Mohrin
Powiat gryfiński
Gmina Moryń
Strona internetowa miejscowości.


Moryń (niem. Mohrin) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Moryń. Położone nad jeziorem Morzycko.

Geografia

Miasto leży w centralnej części gminy Moryń, która graniczy na zachodnie z gminą Cedynia, na północy i wschodzie z gminą Chojna, a na południu i wschodzie z gminą Mieszkowice. [1]

Położenie

Miasto i gmina Moryń położone są na pograniczu Pojezierza Myśliborskiego, będącego częścią Pojezierza Zachodniopomorskiego, oraz Równiny Gorzowskiej. Teren gminy znajduje się częściowo w granicach Cedyńskiego Parku Krajobrazowego. W wyniku nierównomiernego osadzania się materiałów mineralnych i wód roztopowych wykształciła się zróżnicowana rzeźba terenu - z jednej strony pagórków, a z drugiej rozległych płaskich powierzchni utworzonych z piasków. Charakterystycznymi elementami tego krajobrazu są jeziora - na terenie gminy zlokalizowanych ich blisko trzydzieści jezior i oczek śródpolnych. Największym z nich jest jezioro Morzycko. [2]

Klimat

Gmina Moryń (w tym miasto Moryń) leży w obrębie krainy klimatycznej Pojezierza Myśliborskiego. Obszar położony jest wyżej niż gmina Cedynia czy gmina Mieszkowice, stąd występowanie klimatu surowszego niż w krainie doliny rzeki Odry. Średnia temperatura okresu wegetacyjnego wynosi poniżej 15,5 stopni Celcjusza przy jednoczesnym wzroście opadów do 600 mm. Okres wegetacyjny zaczyna się około 3 kwietna i trwa od 215 do 220 dni. [3]

Obiekty fizjograficzne

  • jezioro Morzycko

Przyroda

Cedyński Park Krajobrazowy [4] [5] [6] [7]

Obszar parku znajduje się na zachód od Morynia. Został utworzony 1 kwietnia 1993 roku. Jego powierzchnia wynosi ponad 30 850 ha. W całości leży na terenie powiatu gryfińskiego. Na obszarze parku znajdują się Wzgórza Krzymowskie. Ochronie gatunkowej podlega tutaj 45 gatunków roślin, m.in. cis pospolity, jarząb brekinia, storczyk purpurowy.

Historia

Ziemie wchodzące w skład obecnej gminy Moryń we wczesnym średniowieczu zamieszkiwały plemiona słowiańskie. W wyniku ekspansji terytorialnej rodzącego się wówczas państwa polskiego tereny Pomorza Zachodniego (do rzeki Odry) najprawdopodobniej zostały przyłączone do państwa piastowskiego w X wieku. Zależność ta trwała do początku XI wieku. Następnie obszar lawirował między wpływami księstw pomorskich a Polski (co nasiliło się po podbojach Pomorza przez Bolesława Krzywoustego w XII wieku, a następnie rozbiciu dzielnicowemu Polski w 1138 roku). Ziemia moryńska we wczesnym średniowieczu wchodziła w skład tzw. kasztelanii cedyńskiej, czyli okręgu podatkowo-wojskowego. Region w wyniku osłabienia państwa polskiego pozostawał od około połowy XII wieku pod wpływem książąt pomorskich (wyjątek stanowi pierwsza połowa XIII wieku, kiedy przez kilka lat okolica znajdowała się pod zwierzchnictwem książąt wielkopolskich). [8] [9] [10]

Landkreis Königsberg/Neumark

W XIII wieku rejon obecnej gminy został przejęty przez Brandenburczyków, którzy z terenów na wschód od Odry utworzyli tzw. Nową Marchię (obszar obecnej gminy Moryń wchodził w jej obręb). W latach 1402-1454 ziemia moryńska wraz z dużymi obszarami Nowej Marchii przeszła pod panowanie Zakonu Krzyżackiego. W późniejszym okresie rejon związany był z dynastią Hohenzollernów. Zarządzane przez nich państwo, określane w historiografii jako Brandenburgia-Prusy, w 1701 roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga obszar obecnej gminy Moryń wszedł w skład utworzonego w 1818 roku Landkreis Königsberg/Neumark (powiatu Chojna/Nowa Marchia) należącego do Provinz Brandenburg (prowincji brandenburskiej). W 1871 roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. [11]

Po 1945 roku tereny te zostały w wyniku decyzji mocarstw przyznane Polsce. Obecna gmina Moryń wchodziła początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. 29 maja 1946 roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodni został przemianowany na województwo szczecińskie. W 1954 roku w wyniku nowego podziału administracyjnego zniesiono gminy, a w ich miejsce powołano mniejsze jednostki - gromady. Ten stan rzeczy zmienił się w 1972 roku, kiedy ponownie utworzono gminy, znosząc gromady. [12] [13]


Po 1945 roku miejscowość (razem z tzw. "Ziemiami Odzyskanymi") w wyniku decyzji mocarstw została przyznana Polsce. Miastu nadano wówczas polską nazwę (początkowo Murzynowice oraz Murzynno, a potem Moryń), która zastąpiła dotychczasową - Mohrin. Moryń wchodził początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. 29 maja 1946 roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodni został przemianowany na województwo szczecińskie. W wyniku reformy administracyjnej z 1998 roku podział administracyjny od stycznia 1999 roku przybrał obecną formę. [14] [15]

Samorząd

Gospodarka i infrastruktura

Kultura

Oświata

Kościoły i związki wyznaniowe

Sport

Turystyka

Demografia

System ochrony zdrowia

Herb

Zabytki

Pomniki

Osoby związane z miejscowością

Przypisy

  1. Statystyczne Vademecum Samorządowca - gmina miejsko-wiejska Moryń, w: Główny Urząd Statystyczny [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_zachodniopomorskie/portrety_gmin/powiat_gryfinski/gmina_moryn.pdf
  2. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  3. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  4. Program Ochrony Środowiska dla gminy Chojna, w: Biuletyn Informacji Publicznej - gmina Chojna [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.chojna.pl/unzip/chojna_4162/Chojna-POS-rozdzial_04.pdf
  5. Cedyński Park Krajobrazowy - skarb nieskażonej natury, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Cedynia [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.cedynia.pl/park-krajobrazowy
  6. Cedyński Park Krajobrazowy, w: Zespół Parków Krajobrazowych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.zpkwz.pl/Cedy%C5%84ski-Park-Krajobrazowy/48
  7. Program Ochrony Środowiska dla gminy Moryń 2010-2013, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Moryniu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.moryn.pl/strony/3516.dhtml
  8. Konferencja historyczna 24.08.07, w: Blog Obok. Słowomir Błęcki [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://papblekit.bloog.pl/drukuj.html?id=5681749&smoybbtticaid=610d74
  9. Historia Morynia, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Chojna [online] [Przeglądany 27.06.2013] http://www.moryn.pl/strony/menu/18.dhtml
  10. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  11. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  12. Zarządzenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1954, nr 15, poz. 67.
  13. Uchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1972, nr 15, poz. 111; Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 12 stycznia 1973 r. w sprawie podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie 1973, nr 2, poz. 7.
  14. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, w: Internetowy System Aktów Prawnych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19461420262
  15. Białecki T. (red.), Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948, Książnica Pomorska w Szczecinie, Szczecin 2002, s. 139.
  16. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  17. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 672.
  18. Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008 s. 84-86.

Bibliografia

  • Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
  • Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2010.
  • Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
  • Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
  • Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
  • Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.
  • Rymar E., Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii, Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", Chojna 2012.

Linki zewnętrzne

Zobacz też