Oleg Bałakirew

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oleg Bałakirew
artysta malarz
Data urodzenia 14 grudnia 1944
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 29 stycznia 1977
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Narodowość polska


Oleg Bałakirew (1944-1977) – artysta malarz.

Życiorys

Oleg Bałakirew urodził się 14 grudnia 1944 roku w Wilnie. Był synem Pawła Bałakirewa – artysty malarza i Tatiany z domu Polaninej– nauczycielki. Do Szczecina przyjechał w 1946 roku wraz z rodzicami i starszym rodzeństwem. Od dziecka towarzyszył ojcu podczas pracy – podawał pędzle i farby, poznawał warsztat malarski. W roku 1964 ukończył Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Szczecinie. Jednym z jego nauczycieli był Antoni Wróbel. W latach 1964-1967 studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, w pracowni prof. Stanisława Borysowskiego. W latach 1967-1970 studia malarskie kontynuował w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku, w pracowniach prof. Jacka Żuławskiego, prof. Barbary Massalskiej i prof. Kiejstuta Bereźnickiego. Po studiach powrócił do Szczecina. W latach 1970-1977 był członkiem grupy „Brama”, w skład której wchodzili również Ryszard Kiełtyka, Wacław Stanisławczyk i Ryszard Tokarczyk.

Zginął w wypadku samochodowym 29 stycznia 1977 roku w Szczecinie. Pochowany na Cmentarzu Centralnym,(kw. 9k-10-7).

Twórczość

Oleg Bałakiriew był artystą o niepospolitym talencie. Już w liceum plastycznym zwrócił na siebie uwagę pracami dyplomowymi, zwłaszcza sposobem rozwiązywania światłocienia i żywiołową ekspresją. Okres jego dojrzałej twórczości zamyka się w latach 1970-1977. Pozostawił ponad trzydzieści obrazów, głównie kompozycji dużego formatu. Przedstawiał własną wizję świata, nie ulegał wzorcom i stereotypom. Tematem większości są prawie puste wnętrza, w których przedstawił zwyczajne przedmioty – krzesło, stolik, butelkę, dziecięcy wózek (Bez okien, Baltic Beer, Wózek Piotra). Otaczające człowieka sprzęty to niemi świadkowie jego wzlotów i upadków, narodzin i śmierci, trwania świata i przemijania istnień. Przedmioty oświetlał w ekspresyjny sposób celowo gubiąc wyrazistość kształtów. W ten sposób podkreślał ich ulotność i nietrwałość, sygnalizował nieuchronność rozpadu i przemijania. Przejawiał również skłonności symboliczne i personifikujące (Koniec zabawy, Lalu). Malował niespiesznie, starając się najprostszymi, oszczędnymi środkami wyrazić ekspresję. Uwagę skupiał na świetle i przestrzeni. Przedstawione na obrazach wnętrza – zazwyczaj ciemne, fascynują nieodgadnioną głębią. Ściany wnętrz zdają się otwierać w tajemniczą, niepokojącą i nieokreśloną przestrzeń. Światło nie tylko wzmaga ekspresję, ale nadaje obrazom ponadczasowy, uniwersalny wymiar. Prace artysty są wielowarstwowe teściowo i imponują siłą artystycznego wyrazu. Był członkiem Rady Artystycznej ZPAP w Szczecinie. Uczestniczył w licznych wystawach, festiwalach i plenerach malarskich w kraju i za granicą, indywidualnych i zbiorowych. Laureat wielu nagród. Prace artysty posiadają w swoich zbiorach m.in.: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Gorzowie Wlkp., Miejski Dom Kultury w Świnoujściu, Szczecińskie Towarzystwo Kultury oraz zbiory prywatne w kraju i za granicą.

Obrazy (wybór)

  • Akt z lalką, 130x100 cm, olej, płótno, 1972
  • Alba, 1973
  • Baltic Beer, 1975
  • Bez okien, 148x148 cm, olej, 1975
  • Huśtawka, 154x148 cm, olej,
  • Impresje morskie, 83x97 cm, olej, 1974
  • Koniec zabawy, 140x130 cm, olej, 1974
  • Król Maciuś I, 1973
  • Lalu, 97x83 cm, olej, 1974
  • Leżąca, 164x154 cm, olej, 1970
  • Marionetki, 138x132 cm, olej,
  • Mur, 1976
  • Ołtarz Heretyka, 159x119 cm, olej, płótno, 1974
  • Przystań św. Barbary, 97x97 cm, olej
  • Skarpa, 90x107 cm, olej
  • Splot, 81x65 cm, olej, 1971
  • Struktura, 1974
  • W materii, 132x126 cm, olej
  • Wilcza Poręba, 135x132 cm, olej
  • Wnętrze pracowni, 180x160 cm, olej, 1977
  • Wózek Piotra, 148x138 cm, olej, 1974
  • Za płotem, 70x 92,00 cm, olej, [1970]


Wystawy zbiorowe krajowe (wybór)

  • 1970, 1971 – Wystawa malarstwa „Grupa Brama” (Szczecin)
  • 1970 – Wystawa „Piękno Ziemi Szczecińskiej” (Szczecin)
  • 1971 – Wystawa „Szczecińskie Dzieło Plastyczne na XXV-lecie ZPAP i XX-lecie PSB” (Szczecin)
  • 1972 – VI Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1972 – Wystawa pokonkursowa o nagrodę Konika Morskiego (Szczecin)
  • 1973 – Wystawa poplenerowa Międzynarodowego Pleneru Bałtyckiego (Szczecin)
  • 1973 – V Prezentacja Malarzy Krajów Socjalistycznych (Szczecin)
  • 1974 – VII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1975 – Wystawa „Pokolenie 30/40” (Łódź)
  • 1975 – Ogólnopolska Wystawa „Złote Grono” (Zielona Góra)
  • 1975 - Wystawa „Panorama szczecińska” (Warszawa)
  • 1976 – Wystawa „Contrakt 76” (Lidzbark Warmiński)
  • 1976 – VIII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1980 – Wystawa „Plastyka szczecińska 1945-80 (Szczecin)
  • 1981 – Wystawa „Grupa Brama” (Szczecin)
  • 1985 – Wystawa „Plastyka Ziem Zachodnich i Północnych” (Olsztyn)
  • 1993 – Wystawa „Szczecińska sztuka współczesna 1945-1993” (Szczecin)
  • XI 2011-I 2012 – Obecność. Wystawa ZPAP Okręgu Szczecińskiego 1945-2011 w ramach obchodów 100-lecia ZPAP (Szczecin)
  • 2013 - Wystawa „A może morze?” (Szczecin)

Wystawy indywidualne (wybór)

  • 1974, 1975 – Wystawa w „Klubie 13 Muz”- Szczecin
  • 1995 – Wystawa z cyklu „ Z Galerii wspomnień” – Szczecin

• 2001 – Wystawa Olega i Pawła Bałakirewów w cyklu „Z Galerii wspomnień”- Szczecin

Wystawy zagraniczne

  • 1971 – Wystawa ZPAP Okręgu Szczecińskiego (Ryga, Łotwa)
  • 1972 – Światowa Wystawa malarstwa Współczesnego (Montreal, Kanada)
  • 1973 – Wystawy okręgu szczecińskiego (Rostock, Niemcy);(Burgas, Bułgaria);(Praga,Czechy);(Liberec,Czechy)
  • 1976 – Wystawa „Bolidenforetaget Kunstforening” (Skellefteå, Szwecja)
  • 1978 - Wystawa „Polska współczesna sztuka Wybrzeża” (Skagen, Dania)
  • 1979 - Wystawa w Museum für Kunst- und Kulturgeschichte (Lubeka, Niemcy)
  • 1980 - Wystawa „Grupa Brama” w Borough Gallery (Stockton, Anglia)

Nagrody

  • 1972 – Grand Prix w konkursie o nagrodę „Konika Morskiego” (Szczecin)
  • 1974 – Nagroda Prezydenta Miasta Szczecina na VII Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1975 – Laureat „Złotego Grona” (Zielona Góra)

Wspomnienie o Olegu Bałakirewie

W Szczecinie na dużej międzynarodowej wystawie malarstwa przy obrazach Olega Bałakirewa zatrzymaliśmy się na dłużej, chociaż dookoła kusiły kolorem i fantazją dziesiątki innych obrazów. Nawet dzisiaj nie potrafię powiedzieć, w czym były inne od pozostałych, że tak nas przyciągnęły do siebie. Czy swoim niepokojem? Czy półcieniami zanikających i ukazujących się kształtów, okraszonymi światłem jakby z El Greca?[…] Nowe obrazy Olega wydały się jeszcze ciekawsze, bardziej zdecydowane w położeniu farby i dojrzałości treści, miały swój niepokój i ten rodzaj smutku, który dopuszczaliśmy do siebie – był w nich smutek zmierzchania, piękno muzycznej frazy, której nie można dotknąć ani zobaczyć, smutek przemijających dni albo tej jednej chwili, która nie wiadomo, czy zdarzy się drugi raz, smutek odlatujących ptaków i pierwszego pożegnania. (Aleksander Jurewicz, Życie i liryka)


Idę ulicami Szczecina. Idę ulicami Gdańska. Idę do Ciebie. Szukam Ciebie. Kim byłeś? Dobrym Synem, radością, szczęściem. Idę do Ciebie… Szukam Ciebie… Jest wielka smutna cisza… Jest tajemnica życia i śmierci… Twoja Matka. (Tatiana Bałakirew, Wspomnienia matki)


Oleg Bałakirew osiągnął cel bardzo trudny do zdobycia przez malarza. Spowodował, że obok jego prac nie przechodzimy obojętnie, czy też szybko o nich zapominamy, nasyciwszy oczy urodą barw. Do jego obrazów powracamy, odnajdując w nich ciągle nowe treści. Ich wielowarstwowość treściowa, połączona ściśle z siłą artystycznego wyrazu, stanowi o szczególnej pozycji malarstwa Bałakirewa, nie tylko w środowisku lokalnym. (Jerzy Jurczyk , Oleg Bałakirew. Malarstwo)

Bibliografia

  • Annusewicz Małgorzata. Paweł i Oleg Bałakirewowie. W: „Głos Szczeciński” 2003, nr 166. Dodatek. „Głos Lokalny”- Szczecin, s.II.
  • Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n.], 1999.
  • Jurewicz Aleksander. Krótki czas Olega Bałakirewa. W: Jurewicz Aleksander.: Życie i liryka. Gdańsk: Wydawnictwo Słowo, Obraz terytoria, cop. 1998, s. 22-24. ISBN 83-87316-32-6.
  • Liskowacki Artur Daniel. Ulica Niemiecka, ulica Miedziana. W: „Pogranicza” : szczeciński dwumiesięcznik kulturalny 2002, nr 4, s. 25. ISSN 1233-3654.
  • Najdowa Jadwiga. Oleg Bałakirew W: Encyklopedia Szczecina. T. 1. Pod red. Tadeusza Białeckiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński 1999, s. 68. ISBN 83-87341-45-2
  • Najdowa Jadwiga. Oleg Bałakirew 1944-1977. Światłocień, ekspresja. W: Ku Słońcu 125 . Praca zbiorowa pod red. Mariusza Czarnieckiego. Szczecin: Wydawnictwo Glob 1987, s. 176-180. ISBN 83-7007-135-X.
  • Najdowa Jadwiga, Kozłowska Lidia. Szczecińska sztuka współczesna 1945-1993. Muzeum Narodowe w Szczecinie. Galeria Sztuki Współczesnej. Szczecin: Wydawnictwo Muzeum Narodowego, cop. 1993. ISBN 00765236.
  • Obecność. Almanach 1911-2011. Okręg Szczeciński 1945-2011. Red. Ryszard Kiełtyka. Szczecin: PPH Zapol Dmochowski, Sobczyk [2011]. ISBN 978-8375183-59-7.
  • Oleg Bałakirew. Malarstwo. Szczecin: ZPAP, BWA, Klub „13 Muz” 1974.
  • Plastyka szczecińska w latach 1945-1975. Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza 1976.
  • Z galerii wspomnień. Pod red. Eugeniusza Kusa, Barbary. Igielskiej, Jarosława Eysymonta. Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich 2006. ISBN 978-8391679-08-1.