Paweł Bałakirew: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "Kategoria:Pomeranica - do sprawdzenia" na "")
 
(Nie pokazano 12 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 8: Linia 8:
 
|smierc_data= [[6 czerwca]] [[1968]]
 
|smierc_data= [[6 czerwca]] [[1968]]
 
|smierc_miejsce= [[Szczecin]]
 
|smierc_miejsce= [[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku= [[Cmentarz Centralny]]
+
|miejsce_spoczynku= [[Cmentarz Centralny]] w Szczecinie
 
|lokalizacja_grobu=(kw. 41c-16-7)
 
|lokalizacja_grobu=(kw. 41c-16-7)
 
|lata_dzialalnosci=
 
|lata_dzialalnosci=
Linia 15: Linia 15:
 
|pseudonim=
 
|pseudonim=
 
|lokalizacja_grobu=
 
|lokalizacja_grobu=
}}
+
}}'''Paweł Bałakirew (1914-1968)''' – artysta malarz, rysownik.
 
 
'''Paweł Bałakirew (1914-1968)''' – artysta malarz, rysownik.
 
  
 
==Życiorys==
 
==Życiorys==
 +
Paweł Bałakirew urodził się [[14 lipca]] [[1914]] roku w Wilnie. Jego ojciec – Wasilij Bałakirew pochodził z arystokratycznej rodziny i  był spokrewniony z kompozytorem rosyjskim [[w: Milij Bałakirew|Milijem Bałakirewem]]. Matka Anna była chłopką. Wcześnie osierocony przez ojca, który służąc w armii carskiej zginął  na wojnie w [[1915]] roku, pomagał matce roznosząc gazety. Ukończył gimnazjum w Wilnie oraz kursy rysunku im. [[w: Franciszek Smuglewicz|Franciszka  Smuglewicza]]. W szkole malował portrety osób ze swojego otoczenia: profesorów, kolegów i znajomych. Pragnął studiować malarstwo w Paryżu. Na wyjazd zarabiał pracując przy budowie studni oraz jako nocny stróż. W [[1932]] roku wyjechał do Paryża. Na utrzymanie zarabiał sprzątaniem, myciem okien, myciem naczyń  oraz malowaniem apartamentów. W latach [[1933]]-[[1935]] studiował w l'École National Supérieure de Beaux Arts w Paryżu. Swoje prace wystawiał i sprzedawał na ulicy. W roku [[1934]] wziął udział w wystawie młodych malarzy na Montparnasse (Deuxième Salon des Etudiants). Poznał rosyjskiego pisarza Aleksandra Kuprina i poetę Konstantego Balmonta. Statystował słynnemu basowi  Fiodorowi Szalapinowi w operze „Borys Godunow”. W [[1935]] roku powrócił do Wilna i odbył służbę wojskową. W latach [[1937]]-[[1939]] studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. [[24 sierpnia]] [[1939]] roku w wileńskiej cerkwi na Zwierzyńcu poślubił Tatianę Polaninę. Brał udział w wojnie obronnej [[1939]] roku. W latach [[1940]]-[[1941]] i w [[1944]] roku studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie, w pracowni Antanasa Gudaitisa.
  
Paweł Bałakirew urodził się [[14 lipca]] [[1914]] roku w Wilnie. Jego ojciec – Wasilij Bałakirew pochodził z arystokratycznej rodziny i  był spokrewniony z kompozytorem rosyjskim Milijem Aleksandrowiczem Bałakirewem. Matka Anna była chłopką. Wcześnie osierocony przez ojca, który służąc w armii carskiej zginął  na wojnie w 1915 roku, pomagał matce roznosząc gazety. Ukończył gimnazjum w Wilnie oraz kursy rysunku im. prof. Smuglewicza. W szkole malował portrety osób ze swojego otoczenia: profesorów, kolegów i znajomych. Pragnął studiować malarstwo w Paryżu. Na wyjazd zarabiał pracując przy budowie studni oraz jako nocny stróż. W 1932 roku wyjechał do Paryża. Na utrzymanie zarabiał sprzątaniem, myciem okien, myciem naczyń  oraz malowaniem apartamentów. W latach [[1933]]-[[1935]] studiował w l'École National Supérieure de Beaux Arts w Paryżu. Swoje prace wystawiał i sprzedawał na ulicy. W roku 1934 wziął udział w wystawie młodych malarzy na Mont Parnasse (Deuxième Salon des Etudiants). Poznał rosyjskiego pisarza Aleksandra Kuprina i poetę Konstantego Balmonta. Statystował słynnemu basowi  Fiodorowi Szalapinowi w operze „Borys Godunow”. W [[1935]] roku powrócił do Wilna i odbył służbę wojskową. W latach [[1937]]-[[1939]] studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. [[24 sierpnia]] [[1939]] roku w wileńskiej cerkwi na Zwierzyńcu poślubił Tatianę Polaninę. Brał udział w wojnie obronnej [[1939]] roku. W latach [[1940]]-[[1941]] i w [[1944]] roku studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie, w pracowni A. Gudaitisa.
+
W Szczecinie od [[1946]] roku. W tym samym roku został członkiem szczecińskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków. Bywał w Klubie 13 Muz, gdzie  poznał m.in. Juliana Tuwima. W swej pracowni  prowadził z przyjaciółmi dysputy o sztuce. Bywali u niego m. in.:  [[Guido Reck]], [[Henryk Karniej]], [[w: Zenon Kononowicz|Zenon Kononowicz]],  [[Łukasz Niewisiewicz]], [[Adam Pohorecki]], [[Jan Powicki]], [[Tadeusz Powidzki]] oraz literaci  [[Józef Bursewicz]] i [[Franciszek Gil]]. W [[Głos Szczeciński|Głosie Szczecińskim]] miał swoją rubrykę ''Z teki Pawła Bałakirewa'', gdzie publikowano rysowane przez niego sylwetki szczecińskich aktorów.  
 
 
W Szczecinie od [[1946]] roku. W tym samym roku został członkiem szczecińskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków. Bywał w Klubie 13 Muz, gdzie  poznał m.in. Juliana Tuwima. W swej pracowni  prowadził z przyjaciółmi dysputy o sztuce. Bywali u niego m.in.:  [[Guido Reck]], Henryk Karniej, Zenon Kononowicz,  [[Łukasz Niewisiewicz]], Adam Pohorecki, Jan Powicki, Tadeusz Powidzki  oraz literaci  [[Józef Bursewicz]] i Franciszek Gil. W [[Głos Szczeciński|Głosie Szczecińskim]] miał swoją rubrykę ''Z teki Pawła Bałakirewa'', gdzie publikowano rysowane przez niego sylwetki szczecińskich aktorów.  
 
 
Jego najmłodszy syn [[Oleg Bałakirew]] również został artystą malarzem.
 
Jego najmłodszy syn [[Oleg Bałakirew]] również został artystą malarzem.
  
Zmarł  [[6 czerwca]] [[1968]] roku w Szczecinie. Pochowany  na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. 41c-16-7).
+
Zmarł  [[6 czerwca]] [[1968]] roku w Szczecinie. Pochowany  na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] w Szczecinie (kw. 41c-16-7).
  
 
==Twórczość==
 
==Twórczość==
 
Paweł Bałakirew uprawiał malarstwo pejzażowe i portretowe inspirowane postimpresjonizmem oraz  rysunek, zwłaszcza tuszem lawowany.  Oprócz farb olejnych  posługiwał się  temperą, akwarelą, ołówkiem, węglem i  tuszem. Malował pejzaże miejskie i marynistyczne.  Tematem jego prac były stare kościoły, ulice, przedmieścia i zaułki zburzonego Szczecina oraz statki, łodzie rybackie, stocznia, nadodrzańskie i nadbałtyckie porty.  Na portretach przedstawiał żonę, dzieci, osoby z bliskiego otoczenia. Rysował portrety  szczecińskich aktorów w strojach scenicznych. Uczestniczył w licznych wystawach okręgowych, krajowych i zagranicznych -  indywidualnych i zbiorowych.   
 
Paweł Bałakirew uprawiał malarstwo pejzażowe i portretowe inspirowane postimpresjonizmem oraz  rysunek, zwłaszcza tuszem lawowany.  Oprócz farb olejnych  posługiwał się  temperą, akwarelą, ołówkiem, węglem i  tuszem. Malował pejzaże miejskie i marynistyczne.  Tematem jego prac były stare kościoły, ulice, przedmieścia i zaułki zburzonego Szczecina oraz statki, łodzie rybackie, stocznia, nadodrzańskie i nadbałtyckie porty.  Na portretach przedstawiał żonę, dzieci, osoby z bliskiego otoczenia. Rysował portrety  szczecińskich aktorów w strojach scenicznych. Uczestniczył w licznych wystawach okręgowych, krajowych i zagranicznych -  indywidualnych i zbiorowych.   
W [[1947]] roku artysta przygotował scenografię do kilku spektakli dla Teatru Komedii Muzycznej w Szczecinie (m.in. do Męża pognębionego Moliera, Dwóch teatrów Jerzego Szaniawskiego, Milionerki  George'a Bernarda Shaw)  
+
W [[1947]] roku artysta przygotował scenografię do kilku spektakli dla Teatru Komedii Muzycznej w Szczecinie (m. in. do "Męża pognębionego Moliera", "Dwóch teatrów" Jerzego Szaniawskiego, "Milionerki" George'a Bernarda Shaw).
  
 
W [[1955]] roku odbył podróże artystyczne do Bułgarii i Holandii. Plonem pobytu w Bułgarii są obrazy olejne i rysunki tuszem przedstawiające m.in. Sobór świętej Zofii w Sofii, Klasztor Prieobrażeński, Pilarski Monastyr, portrety kobiet  oraz stare brukowane uliczki, stare pochylone domki, płoty. Pobyt w Amsterdamie zaowocował widokami kolorowych domów, wiatraków, zwodzonych mostów, łodzi płynących po rzece. Malował szerokim pociągnięciem pędzla. Uwagę skupiał na kolorze. Często stosował łagodne, jasne zielenie, ciepłe oranże i brązy.  Jego  pejzaże są artystycznym odzwierciedleniem rzeczywistości. Prace artysty cechuje uczuciowość oraz melancholia.
 
W [[1955]] roku odbył podróże artystyczne do Bułgarii i Holandii. Plonem pobytu w Bułgarii są obrazy olejne i rysunki tuszem przedstawiające m.in. Sobór świętej Zofii w Sofii, Klasztor Prieobrażeński, Pilarski Monastyr, portrety kobiet  oraz stare brukowane uliczki, stare pochylone domki, płoty. Pobyt w Amsterdamie zaowocował widokami kolorowych domów, wiatraków, zwodzonych mostów, łodzi płynących po rzece. Malował szerokim pociągnięciem pędzla. Uwagę skupiał na kolorze. Często stosował łagodne, jasne zielenie, ciepłe oranże i brązy.  Jego  pejzaże są artystycznym odzwierciedleniem rzeczywistości. Prace artysty cechuje uczuciowość oraz melancholia.
Prace artysty znajdują się m.in. w zbiorach [[Książnica Pomorska|Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie, w muzeach Warszawy, Krakowa, Bułgarii,  Francji, Holandii, Niemiec oraz w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą.
+
Prace artysty znajdują się m.in. w zbiorach [[Książnica Pomorska|Książnicy Pomorskiej]] w Szczecinie, [[Muzeum Narodowe|Muzeum Narodowego]] w Szczecinie, Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie, w muzeach Warszawy, Krakowa, Bułgarii,  Francji, Holandii, Niemiec oraz w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą.
 
[[Plik:Przodownik pracy, 1949.jpg|200px|right|thumb|''Przodownik pracy Z. Nieczkowski'', 1949]]
 
[[Plik:Przodownik pracy, 1949.jpg|200px|right|thumb|''Przodownik pracy Z. Nieczkowski'', 1949]]
 
[[Plik:Odbudowa Szczecina, tempera, 25x33 cm, 1955.jpg|200px|right|thumb|''Odbudowa Szczecina'', 1955]]
 
[[Plik:Odbudowa Szczecina, tempera, 25x33 cm, 1955.jpg|200px|right|thumb|''Odbudowa Szczecina'', 1955]]
 
[[Plik:Domy, 1956.jpg|200px|right|thumb|''Domy'', 1956]]
 
[[Plik:Domy, 1956.jpg|200px|right|thumb|''Domy'', 1956]]
 
  
 
===Obrazy (wybór)===
 
===Obrazy (wybór)===
 
 
* ''Alik'', olej, 75x55 cm
 
* ''Alik'', olej, 75x55 cm
 
* ''Barki'', tusz, olej, pilśń, 45x57 cm, 1964  
 
* ''Barki'', tusz, olej, pilśń, 45x57 cm, 1964  
Linia 73: Linia 68:
  
 
===Rysunki (wybór)===
 
===Rysunki (wybór)===
 
 
* ''Drzewa zimą'', tusz, 30x43 cm, 1965
 
* ''Drzewa zimą'', tusz, 30x43 cm, 1965
 
* ''Fragment domu'', tusz,  24x32 cm, 1964
 
* ''Fragment domu'', tusz,  24x32 cm, 1964
Linia 85: Linia 79:
 
* ''Władysław Jabłoński jako Filostrates w „Śnie nocy letniej”'',  tusz, 1958
 
* ''Władysław Jabłoński jako Filostrates w „Śnie nocy letniej”'',  tusz, 1958
 
* ''Zima z okna'' , tusz, 1950 i 1967
 
* ''Zima z okna'' , tusz, 1950 i 1967
 +
[[Plik:W. Jabłoński jako Filostrates, 1958.jpg|200px|right|thumb|''W. Jabłoński jako Filostrates'', 1958]]
 
[[Plik:Przed domem, 1964.jpg|200px|right|thumb|''Przed domem'', 1964]]
 
[[Plik:Przed domem, 1964.jpg|200px|right|thumb|''Przed domem'', 1964]]
[[Plik:W. Jabłoński jako Filostrates, 1958.jpg|200px|right|thumb|''W. Jabłoński jako Filostrates'', 1958]]
 
  
 
===Wystawy krajowe zbiorowe (wybór)===
 
===Wystawy krajowe zbiorowe (wybór)===
 
 
* '''1946 – 1957''' – Wystawa malarstwa ZPAP Okręgu Szczecińskiego (Szczecin)
 
* '''1946 – 1957''' – Wystawa malarstwa ZPAP Okręgu Szczecińskiego (Szczecin)
 
* '''1948''' – Wystawa Plastyki Ziem Odzyskanych (Wrocław)
 
* '''1948''' – Wystawa Plastyki Ziem Odzyskanych (Wrocław)
* '''1948 , 1949, 1956, 1957''' – Ogólnopolska Wystawa Plastyki (Radom)
+
* '''1948, 1949, 1956, 1957''' – Ogólnopolska Wystawa Plastyki (Radom)
 
* '''1949''' – II Festiwal Plastyki  (Sopot)
 
* '''1949''' – II Festiwal Plastyki  (Sopot)
 
* '''1949''' – Wystawa Marynistyczna Artystów Plastyków (Bielsko Biała)
 
* '''1949''' – Wystawa Marynistyczna Artystów Plastyków (Bielsko Biała)
Linia 107: Linia 100:
  
 
===Wystawy indywidualne===  
 
===Wystawy indywidualne===  
 
 
* '''1955''' – Wystawa Malarstwa (wspólnie z Henrykiem Karniejem)  (Szczecin)
 
* '''1955''' – Wystawa Malarstwa (wspólnie z Henrykiem Karniejem)  (Szczecin)
 
* '''1956''' – Wystawa Malarstwa i Rysunku (wspólnie z Guido Reckiem)  (Szczecin)
 
* '''1956''' – Wystawa Malarstwa i Rysunku (wspólnie z Guido Reckiem)  (Szczecin)
Linia 114: Linia 106:
  
 
===Wystawy zagraniczne===
 
===Wystawy zagraniczne===
 
+
* '''1934''' –  Deuxième Salon des Etudiants  (Gallerie Carmine  Paryż)
* '''1934'''–  Deuxième Salon des Etudiants  (Gallerie Carmine  Paryż)
 
 
* '''1970''' – Wystawa Szczecińska Plastyka i Architektura  (Rostock)
 
* '''1970''' – Wystawa Szczecińska Plastyka i Architektura  (Rostock)
  
 
==Wspomnienie o Pawle Bałakirewie==
 
==Wspomnienie o Pawle Bałakirewie==
 
 
 
''Kochał nas, ale więcej kochał piękno, przez siebie upatrzone. Kochał kolory, kreski, plamki, pędzle, farby. Ta bogata pracownia była jego życiem, jego sercem, uczuciem, jego chorobą, smutkiem i radością…''
 
''Kochał nas, ale więcej kochał piękno, przez siebie upatrzone. Kochał kolory, kreski, plamki, pędzle, farby. Ta bogata pracownia była jego życiem, jego sercem, uczuciem, jego chorobą, smutkiem i radością…''
  
''Paweł najlepiej czuł się z pędzlem w ręku, z farbą na palecie, z nowonarodzonym obrazem. Łatwo załamywał się, przeżywał jeśli mu coś się nie udawało namalować tak jak chciał. Czytaliśmy razem „Pasję życia” o van Goghu, Paweł płakał. „Czemu płaczesz ?-pytałam. Zawsze pamiętam słowa męża: „A kiedy umrę, połóżcie mi farby i pędzle do grobu, będę na tamtym świecie Pana Boga malował”''.('''Tatiana Bałakirew''', ''Ku Słońcu 125.Ksiega z miasta umarłych'')
+
(Tatiana Bałakirew)<ref> Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n ],1999, s. 66. ISBN 83-912127-0-X</ref>
 
 
  
==Źródła==
+
''Paweł najlepiej czuł się z pędzlem w ręku, z farbą na palecie, z nowonarodzonym obrazem. Łatwo załamywał się, przeżywał jeśli mu coś się nie udawało namalować tak jak chciał. Czytaliśmy razem „Pasję życia” o van Goghu, Paweł płakał. „Czemu płaczesz ? - pytałam. Zawsze pamiętam słowa męża: „A kiedy umrę, połóżcie mi farby i pędzle do grobu, będę na tamtym świecie Pana Boga malował”''.
  
'''Bibliografia''':
+
(Tatiana Bałakirew)<ref> Tamże, s. 77.</ref>
  
* Annusewicz Małgorzata. Portret od szewca. W: „Głos Szczeciński” 2003, nr 166, dod. „Głos Lokalny Szczecin, Police, nr 29, s. II.
+
{{Przypisy}}
* Annusewicz Małgorzata.  Paweł i Oleg Bałakirewowie. W: „Głos Szczeciński” 2003, nr 166, dod. „Głos  Lokalny Szczecin, Police, nr 29, s. II
+
==Bibliografia==
* Bałakirew Tatiana.  Paweł Bałakirew 1914-1968. Połóżcie mi do trumny farby i pędzle... W: Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych. Pod red. M. Czarnieckiego. Szczecin:  Wydawnictwo Glob 1987, s. 83-87. ISBN 83-7007-135-X.
+
* Annusewicz Małgorzata. Portret od szewca. „Głos Szczeciński” 2003, nr 166, dod. „Głos Lokalny Szczecin, Police, nr 29, s. II.
* Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n ] 1999.
+
* Annusewicz Małgorzata.  Paweł i Oleg Bałakirewowie. „Głos Szczeciński” 2003, nr 166, dod. „Głos  Lokalny Szczecin, Police, nr 29, s. II.
* Bałakirew – Wilczyńska Tatiana. Rozstanie, pożegnanie. Gdańsk  2013 [Książnica Pomorska, Rkps.,  Inw. akc. 4393].
+
* Bałakirew Tatiana.  Paweł Bałakirew 1914-1968. Połóżcie mi do trumny farby i pędzle... W: Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych. Pod red. [[Mariusz Czarniecki|Mariusza Czarnieckiego]]. Szczecin:  Wydawnictwo Glob, 1987, s. 83-87. ISBN 83-7007-135-X.
* [[Liskowacki Artur Daniel]] . Ulica Niemiecka, ulica Miedziana. W: „Pogranicza” 2002, nr 4. Szczecin: „Klub 13 Muz”, s. 25-33.
+
* Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n ], 1999. ISBN 83-912127-0-X.
* Najdowa Jadwiga. Paweł Bałakirew W:  Encyklopedia Szczecina. T. 1. Pod red. Tadeusza Białeckiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński 1999, s. 68. ISBN 83-87341-45-2.  
+
* Bałakirew – Wilczyńska Tatiana. Rozstanie, pożegnanie. Gdańsk, 2013. Książnica Pomorska, Rkps.,  Inw. akc. 4393.
* Najdowa Jadwiga. Szczecińska plastyka w latach 1945-1960. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1962.
+
* [[Artur Daniel Liskowacki|Liskowacki Artur Daniel]]. Ulica Niemiecka, ulica Miedziana. „Pogranicza” 2002, nr 4. Szczecin: „Klub 13 Muz”, s. 25-33.
* Najdowa Jadwiga, Kozłowska Lidia.  Szczecińska sztuka współczesna w latach 1945-1993. Szczecin: Muzeum Narodowe, 1993. ISBN 00765236
+
* Najdowa Jadwiga. Paweł Bałakirew W:  [[Encyklopedia Szczecina]]. T.1. Pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]]. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 68. ISBN 83-87341-45-2.  
* Obecność. Almanach ZPAP 1945-2011. Pod red. R. Kiełtyki. Szczecin: ZPA, 2012. ISBN 978-837518-359-7
+
* Najdowa Jadwiga. Szczecińska plastyka w latach 1945-1960. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1962.
* Z galerii wspomnień (pod red. Eugeniusza Kusa, Barbary Igielskiej, Jarosława Eysymonta). Szczecin: Zamek Książąt pomorskich, 2006. ISBN 978-839167-90-8-1.
+
* Najdowa Jadwiga, Kozłowska Lidia.  Szczecińska sztuka współczesna w latach 1945-1993. Szczecin: Muzeum Narodowe, 1993.
 +
* Obecność. Almanach ZPAP 1945-2011. Pod red. Ryszarda Kiełtyki. Szczecin: ZPA, 2012. ISBN 978-837518-359-7.
 +
* Sztuka na Pomorzu po roku 1945: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie - Galeria Południowa, Galeria Północna, Galeria "Kwadrat", Muzeum Narodowe w Szczecinie - Galeria Sztuki Współczesnej, kwiecień - maj 1995 r. (Red. katalogu Bogdan Twardochleb). Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, [1995].
 +
* Z galerii wspomnień (Pod red. [[Eugeniusz Kus|Eugeniusza Kusa]], Barbary Igielskiej, Jarosława Eysymonta). Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 2006. ISBN 978-839167-90-8-1.
  
'''Inne'''
+
==Linki zewnętrzne==
 +
*[http://sedina.pl/wordpress/index.php/2006/05/31/pawe-baakirew/ Biogram Pawła Bałakirewa w portalu sedina.pl]
 +
*[http://www.szczecindlaciebie.pl/pl/sylwetki/pawel-balakirew.html Biogram Pawła Bałakirewa w portalu Szczecin Dla Ciebie]
  
http://sedina.pl/wordpress/index.php/2006/05/31/pawe-baakirew/
+
{{AutorP|[[User:Aldona|Urszula Wenta]]}}
 +
{{RedaktorP|[[User:I.strzelecka|Izabela Strzelecka]]}}
 +
[[Kategoria:Pomeranica]]
  
http://www.szczecindlaciebie.pl/pl/sylwetki/pawel-balakirew.html
+
[[Kategoria:Pomeranica - Biografie]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica - Malarze]]
 +
[[Kategoria:Szczecin]]
 +
{{DEFAULTSORT:Bałakirew, Paweł}}

Aktualna wersja na dzień 09:02, 28 paź 2016

Paweł Bałakirew
artysta malarz, rysownik
brak zdjecia
Paweł Bałakirew
Data urodzenia 14 lipca 1914
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 6 czerwca 1968
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Narodowość polska

Paweł Bałakirew (1914-1968) – artysta malarz, rysownik.

Życiorys

Paweł Bałakirew urodził się 14 lipca 1914 roku w Wilnie. Jego ojciec – Wasilij Bałakirew pochodził z arystokratycznej rodziny i był spokrewniony z kompozytorem rosyjskim Milijem Bałakirewem. Matka Anna była chłopką. Wcześnie osierocony przez ojca, który służąc w armii carskiej zginął na wojnie w 1915 roku, pomagał matce roznosząc gazety. Ukończył gimnazjum w Wilnie oraz kursy rysunku im. Franciszka Smuglewicza. W szkole malował portrety osób ze swojego otoczenia: profesorów, kolegów i znajomych. Pragnął studiować malarstwo w Paryżu. Na wyjazd zarabiał pracując przy budowie studni oraz jako nocny stróż. W 1932 roku wyjechał do Paryża. Na utrzymanie zarabiał sprzątaniem, myciem okien, myciem naczyń oraz malowaniem apartamentów. W latach 1933-1935 studiował w l'École National Supérieure de Beaux Arts w Paryżu. Swoje prace wystawiał i sprzedawał na ulicy. W roku 1934 wziął udział w wystawie młodych malarzy na Montparnasse (Deuxième Salon des Etudiants). Poznał rosyjskiego pisarza Aleksandra Kuprina i poetę Konstantego Balmonta. Statystował słynnemu basowi Fiodorowi Szalapinowi w operze „Borys Godunow”. W 1935 roku powrócił do Wilna i odbył służbę wojskową. W latach 1937-1939 studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. 24 sierpnia 1939 roku w wileńskiej cerkwi na Zwierzyńcu poślubił Tatianę Polaninę. Brał udział w wojnie obronnej 1939 roku. W latach 1940-1941 i w 1944 roku studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie, w pracowni Antanasa Gudaitisa.

W Szczecinie od 1946 roku. W tym samym roku został członkiem szczecińskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków. Bywał w Klubie 13 Muz, gdzie poznał m.in. Juliana Tuwima. W swej pracowni prowadził z przyjaciółmi dysputy o sztuce. Bywali u niego m. in.: Guido Reck, Henryk Karniej, Zenon Kononowicz, Łukasz Niewisiewicz, Adam Pohorecki, Jan Powicki, Tadeusz Powidzki oraz literaci Józef Bursewicz i Franciszek Gil. W Głosie Szczecińskim miał swoją rubrykę Z teki Pawła Bałakirewa, gdzie publikowano rysowane przez niego sylwetki szczecińskich aktorów. Jego najmłodszy syn Oleg Bałakirew również został artystą malarzem.

Zmarł 6 czerwca 1968 roku w Szczecinie. Pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 41c-16-7).

Twórczość

Paweł Bałakirew uprawiał malarstwo pejzażowe i portretowe inspirowane postimpresjonizmem oraz rysunek, zwłaszcza tuszem lawowany. Oprócz farb olejnych posługiwał się temperą, akwarelą, ołówkiem, węglem i tuszem. Malował pejzaże miejskie i marynistyczne. Tematem jego prac były stare kościoły, ulice, przedmieścia i zaułki zburzonego Szczecina oraz statki, łodzie rybackie, stocznia, nadodrzańskie i nadbałtyckie porty. Na portretach przedstawiał żonę, dzieci, osoby z bliskiego otoczenia. Rysował portrety szczecińskich aktorów w strojach scenicznych. Uczestniczył w licznych wystawach okręgowych, krajowych i zagranicznych - indywidualnych i zbiorowych. W 1947 roku artysta przygotował scenografię do kilku spektakli dla Teatru Komedii Muzycznej w Szczecinie (m. in. do "Męża pognębionego Moliera", "Dwóch teatrów" Jerzego Szaniawskiego, "Milionerki" George'a Bernarda Shaw).

W 1955 roku odbył podróże artystyczne do Bułgarii i Holandii. Plonem pobytu w Bułgarii są obrazy olejne i rysunki tuszem przedstawiające m.in. Sobór świętej Zofii w Sofii, Klasztor Prieobrażeński, Pilarski Monastyr, portrety kobiet oraz stare brukowane uliczki, stare pochylone domki, płoty. Pobyt w Amsterdamie zaowocował widokami kolorowych domów, wiatraków, zwodzonych mostów, łodzi płynących po rzece. Malował szerokim pociągnięciem pędzla. Uwagę skupiał na kolorze. Często stosował łagodne, jasne zielenie, ciepłe oranże i brązy. Jego pejzaże są artystycznym odzwierciedleniem rzeczywistości. Prace artysty cechuje uczuciowość oraz melancholia. Prace artysty znajdują się m.in. w zbiorach Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie, w muzeach Warszawy, Krakowa, Bułgarii, Francji, Holandii, Niemiec oraz w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą.

Przodownik pracy Z. Nieczkowski, 1949
Odbudowa Szczecina, 1955
Domy, 1956

Obrazy (wybór)

  • Alik, olej, 75x55 cm
  • Barki, tusz, olej, pilśń, 45x57 cm, 1964
  • Baszta Siedmiu Płaszczy, tusz, kredka, gwasz, 28,5 x 20 cm, 1958
  • Cyrk w Szczecinie, 1949
  • Czarne gawrony
  • Dom szpaków na bramie przy ulicy Miedzianej, olej, 1956
  • Domki nad kanałem, olej, 28x36 cm
  • Domy, olej, tektura,40x50 cm, 1956
  • Domy w Amsterdamie, olej, 28x36 cm
  • Dzielnica „Stary kanał”, olej, 55x46 cm
  • Głowa chłopca, olej, 46x37 cm
  • Grecki statek „Mikolo”, olej, 1949
  • Kompozycja pejzażowa, olej, 50x70 cm
  • Kompozycja portretowa, olej, 100x120 cm
  • Kościół (Łobez), olej, 1954
  • Odbudowa Szczecina, tempera, 25x33 cm, 1955
  • Pogodno, 1965
  • Pomorzany, 1961
  • Portret córki Tatiany, olej, 1945
  • Portret kobiety, 1954
  • Portret syna Olega (w szaroniebieskim ubraniu), olej
  • Portret syna Olega z piłeczkami), olej
  • Przedmieście. Niebuszewo, olej, 1957
  • Przodownik pracy dźwigowej Z. Nieczkowski, olej, płótno, 96x67 cm, 1949
  • Przystań rybacka, olej, pilśń, 50x63 cm, 1963
  • W porcie-Amsterdam, olej, 28x36 cm
  • Wieża płonących niewiast, olej, 28x36 cm
  • Zamek Książąt Pomorskich, tusz, kredka, gwasz, 29,5 x 20,5 cm, 1958
  • Zima z okna (z wieżą kościoła św. Jakuba), olej, płótno, 49x30 cm, 1950
  • Zwodzący most – Amsterdam, olej, 28x36 cm

Rysunki (wybór)

  • Drzewa zimą, tusz, 30x43 cm, 1965
  • Fragment domu, tusz, 24x32 cm, 1964
  • Halina Kazimierowska jako Rachel w „Weselu”
  • Hilary Kluczkowski jako porucznik w „Hotel Astoria”, 1962
  • Irena Remiszewska jako Kleopatra w sztuce „Cezar i Kleopatra”, 1958
  • Józef Bursewicz, ołówek, papier fotograficzny, 24x18 cm, 1957
  • Parkan, tusz, 30x34 cm, 1965
  • Przed domem, tusz, 28x40 cm, 1964
  • Stare miasto w Neceberze, ok. 1955
  • Władysław Jabłoński jako Filostrates w „Śnie nocy letniej”, tusz, 1958
  • Zima z okna , tusz, 1950 i 1967
W. Jabłoński jako Filostrates, 1958
Przed domem, 1964

Wystawy krajowe zbiorowe (wybór)

  • 1946 – 1957 – Wystawa malarstwa ZPAP Okręgu Szczecińskiego (Szczecin)
  • 1948 – Wystawa Plastyki Ziem Odzyskanych (Wrocław)
  • 1948, 1949, 1956, 1957 – Ogólnopolska Wystawa Plastyki (Radom)
  • 1949 – II Festiwal Plastyki (Sopot)
  • 1949 – Wystawa Marynistyczna Artystów Plastyków (Bielsko Biała)
  • 1949, 1950 – Wystawa zimowa (Szczecin)
  • 1954– 1957 - Wystawa jesienna (Szczecin)
  • 1955 – Wystawa Retrospektywna ZPAP (Szczecin)
  • 1956 – Wystawa Malarstwa i Rysunku ZPAP (Szczecin)
  • 1959 – Wystawa Plastyki Ziem Nadodrzańskich (Szczecin)
  • 1960 – Wystawa XV-lecie Wyzwolenia Szczecina (Szczecin)
  • 1962 – I Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1965 – Wystawa XX- lecie Plastyki Ziemi Szczecińskiej w XX-lecie Wyzwolenia (Szczecin)
  • 1970 – Wystawa XXV – lecie ZPAP i XX- lecie Pracowni Sztuk Plastycznych (Szczecin)
  • 1993 – Wystawa Szczecińska Sztuka Współczesna 1945-1993 (Szczecin)

Wystawy indywidualne

  • 1955 – Wystawa Malarstwa (wspólnie z Henrykiem Karniejem) (Szczecin)
  • 1956 – Wystawa Malarstwa i Rysunku (wspólnie z Guido Reckiem) (Szczecin)
  • 1956 – Wystawa Malarstwa i Rysunku (Szczecin)
  • 2001 – Wystawa Pawła i Olega Bałakirewów z cyklu Galeria Wspomnień (Szczecin)

Wystawy zagraniczne

  • 1934 – Deuxième Salon des Etudiants (Gallerie Carmine Paryż)
  • 1970 – Wystawa Szczecińska Plastyka i Architektura (Rostock)

Wspomnienie o Pawle Bałakirewie

Kochał nas, ale więcej kochał piękno, przez siebie upatrzone. Kochał kolory, kreski, plamki, pędzle, farby. Ta bogata pracownia była jego życiem, jego sercem, uczuciem, jego chorobą, smutkiem i radością…

(Tatiana Bałakirew)[1]

Paweł najlepiej czuł się z pędzlem w ręku, z farbą na palecie, z nowonarodzonym obrazem. Łatwo załamywał się, przeżywał jeśli mu coś się nie udawało namalować tak jak chciał. Czytaliśmy razem „Pasję życia” o van Goghu, Paweł płakał. „Czemu płaczesz ? - pytałam. Zawsze pamiętam słowa męża: „A kiedy umrę, połóżcie mi farby i pędzle do grobu, będę na tamtym świecie Pana Boga malował”.

(Tatiana Bałakirew)[2]

Przypisy

  1. Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n ],1999, s. 66. ISBN 83-912127-0-X
  2. Tamże, s. 77.

Bibliografia

  • Annusewicz Małgorzata. Portret od szewca. „Głos Szczeciński” 2003, nr 166, dod. „Głos Lokalny Szczecin, Police, nr 29, s. II.
  • Annusewicz Małgorzata. Paweł i Oleg Bałakirewowie. „Głos Szczeciński” 2003, nr 166, dod. „Głos Lokalny Szczecin, Police, nr 29, s. II.
  • Bałakirew Tatiana. Paweł Bałakirew 1914-1968. Połóżcie mi do trumny farby i pędzle... W: Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych. Pod red. Mariusza Czarnieckiego. Szczecin: Wydawnictwo Glob, 1987, s. 83-87. ISBN 83-7007-135-X.
  • Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n ], 1999. ISBN 83-912127-0-X.
  • Bałakirew – Wilczyńska Tatiana. Rozstanie, pożegnanie. Gdańsk, 2013. Książnica Pomorska, Rkps., Inw. akc. 4393.
  • Liskowacki Artur Daniel. Ulica Niemiecka, ulica Miedziana. „Pogranicza” 2002, nr 4. Szczecin: „Klub 13 Muz”, s. 25-33.
  • Najdowa Jadwiga. Paweł Bałakirew W: Encyklopedia Szczecina. T.1. Pod red. Tadeusza Białeckiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 68. ISBN 83-87341-45-2.
  • Najdowa Jadwiga. Szczecińska plastyka w latach 1945-1960. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1962.
  • Najdowa Jadwiga, Kozłowska Lidia. Szczecińska sztuka współczesna w latach 1945-1993. Szczecin: Muzeum Narodowe, 1993.
  • Obecność. Almanach ZPAP 1945-2011. Pod red. Ryszarda Kiełtyki. Szczecin: ZPA, 2012. ISBN 978-837518-359-7.
  • Sztuka na Pomorzu po roku 1945: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie - Galeria Południowa, Galeria Północna, Galeria "Kwadrat", Muzeum Narodowe w Szczecinie - Galeria Sztuki Współczesnej, kwiecień - maj 1995 r. (Red. katalogu Bogdan Twardochleb). Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, [1995].
  • Z galerii wspomnień (Pod red. Eugeniusza Kusa, Barbary Igielskiej, Jarosława Eysymonta). Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 2006. ISBN 978-839167-90-8-1.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Urszula Wenta