Petrus Artopoeus

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 15:40, 17 paź 2019 autorstwa Drukarka (dyskusja | edycje) (→‎Bibliografia)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Petrus Artopoeus
pastor, rektor szkoły
Data urodzenia 29 marca 1491
Miejsce urodzenia Koszalin
Data śmierci 1563
Miejsce śmierci Koszalin
Narodowość niemiecka


Petrus Artopoeus (Peter Becker, Artopaeus, Artopeus) (1491-1563) - pastor kościoła Mariackiego w Szczecinie, rektor szkoły miejskiej.

Życiorys

Petrus Artopoeus, a właściwie Peter Becker urodził się w Koszalinie w 1491 roku. Studiował w Wittenberdze gdzie wykładali Luter, Melanchton i Bugenhagen. W 1520 roku powrócił do rodzinnego miasta i podjął pracę jako nauczyciel. Kiedy jednak okazało się, że jest zwolennikiem ruchu reformacyjnego został pozbawiony posady. Przeniósł się do Darłowa i tam przepracował kilka lat głosząc ewangelickie kazania. Około 1528 roku zawitał do Szczecina gdzie objął stanowisko rektora w tutejszej szkole miejskiej. W latach 1549-1556 był pastorem w kościele Mariackim. Zdobył popularność wśród wiernych, którzy z chęcią słuchali jego kazań. Był jednak zwolennikiem poglądów, które głosił radykalny teolog Andreas Osiander, profesor uniwersytetu w Królewcu. Został wezwany przez innych kaznodziejów do zaniechania kontaktów z Osiandrem i publicznego wyrzeczenia się głoszonych poglądów. Artopoeus znalazł się w trudnym położeniu. Próby załagodzenia sporów teologicznych podejmowane przez dwór książęcy nie przyniosły rezultatów. Wieść o konflikcie dotarła do Bugenhagena i Melanchtona w Wittenberdze. Pastorowi zasugerowano przeniesienie się do Wolina aby uniknąć dalszych sporów. Po dobrowolnym ustąpieniu Artopoeus przebywał w areszcie domowym. 16 grudnia 1555 roku zwołano synod, na którym to Artopoeus odwołał swe poglądy i otrzymał rozgrzeszenie z rąk Paula vom Rhode. Problem nie został jednak rozwiązany. Jak się okazało, pastor nie zrezygnował ze swych przekonań, a konflikt dalej się pogłębiał. W rezultacie stało się to przyczyną usunięcia go ze stanowiska, a jego pisma zostały spalone. Po tych wydarzeniach opuścił Szczecin i powrócił do rodzinnego Koszalina.

Artopoeus był autorem pism teologicznych. W kręgu jego zainteresowań pozostawała także historia i kartografia. Na temat tych dziedzin kompletował materiały. Posłużyły one do sporządzenia mapy Pomorza, uważanej za pierwszy samodzielny obraz kartograficzny tych ziem. Mapa opublikowana została w 1540 roku w dziele "Cosmographiae universalis" Sebastiana Münstera. Mapa obejmuje tereny od wyspy Rugii aż po Hel, a na południu sięga linii Bad Freienwalde-Tuchola-Chełmno. Ozdabiają ją kartusze z herbami 9 ziem pomorskich należących do Księstwa Pomorskiego. Wykonana została metodą drzeworytniczą w skali 1:1000 000. Artopoeus jest także autorem tekstu na temat przeszłości Pomorza, który zamieszczony został w kolejnym wydaniu dzieła Münstera w roku 1554.

Mapa Pomorza Petrusa Artopoeusa

Petrus Artopoeus zmarł 29 marca 1563 roku w Koszalinie.

Publikacje (wybór)

  • 1534 - Latinae Phrasis Elegentiae Ex potissimis Avthoribvs conscriptae, Vitebergae
  • 1534 - Discretio locorum legis et evangelii in litteris sacris
  • 1543 - Graecae... linguae grammatica
  • 1545 - Christiana trium linguarum elementa
  • 1545 - De prima rerum origine... ex tribus primiscapitib. Geneseos
  • 1545 - In priorem D. Pauli epistolam ad Timotheum scholia
  • 1546 - Biblia De prima rerum origine
  • 1548 - Psalterium prophetae Davidis
  • 1550 - Postilla Evangeliorum Epistolarum dominicarum
  • 1556 - Vaticinium sacrum de ecclesia totoque ministerio evangelico
  • 1560 - Novissima Verba, [S.l.]
  • 1563 - Protomartyrium Abelis
  • 1569 - Psalterium Prophetae Dauidis, Hebraeum, Graecum & Latinum, Basilaea


Bibliografia

  • Amandus Karl Vanselow. Gelehrtes Pommern Oder Alphabetische Verzeichniß Einiger in Pommern Gebohrnen Gelehrten [...]. Stargard: Tiller, 1728, s. 1-2.
  • Jöcher, Christian Gottlieb. Zorn Peter. W: Allgemeines Gelehrten-Lexicon. Bd.4. Leipzig: Johann Friedrich Gleditschens Buchhandlung, 1751, s. 579.
  • Gotthilf Traugott Zachariae. Historische Nachrichten von der Raths- und Stadtschule zu Alten Stettin. Berlin, Stettin u. Leipzig, 1760, s. 35-39.
  • Christian Friedrich Wutstrack. Kurze historisch–geographisch - statistische Beschreibung von dem königlich- preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern. Stettin 1795, s. 319.
  • Becker Peter W: Allgemeine encyclopaedie der Wissenschaften [online]. [Przegladany 17 października 2016].
  • Artopoeus Petrus W: CERL [online]. [Przeglądany 13 października 2016].
  • Artopoeus Petrus W: DNB [online]. [Przeglądany 13 października 2016].



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Alicja Łojko