Powiat gryfiński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powiat gryfiński
Powiat gryfiński
podział administracyjny powiatu gryfińskiego
Siedziba władz Gryfino
Liczba gmin 6 (miejsko-wiejskie);
3 (wiejskie)
Strona internetowa powiatu.

Powiat gryfiński – powiat w województwie zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Siedzibą władz powiatu jest miasto Gryfino (adres Starostwa Powiatowego - ul. Sprzymierzonych 4).

Geografia

schemat powiatów - województwo zachodniopomorskie

Powierzchnia powiatu wynosi 18 6911 ha. Powiat na zachodnie graniczy z rzeką Odrą i granicą państwa polskiego. Na północy przylega do granicy miasta Szczecin oraz powiatu polickiego. Na północny wschód od powiatu gryfińskiego znajduje się powiat stargardzki, na wschodzie powiat pyrzycki, a na południowym wschodzie i południu powiat myśliborski. [1]

Położenie

Powiat swoim obszarem obejmuje siedem mezoregionów (jednostek obejmujących większy teren o zbliżonych cechach środowiskowo-krajobrazowych) wchodzących w skład podprowincji Pobrzeży Południowobałtyckich.

Północna część powiatu położona jest w czterech mezoregionach Wzgórz Bukowych, Doliny Dolnej Odry, Równiny Wełtyńskiej i Równiny Pyrzycko-Stargardzkiej.

Centralna część powiatu obejmuje swoim obszarem mezoregion Pojezierza Myśliborskiego.

Południowa część powiatu leży na terenach mezoregionów Równiny Gorzowskiej oraz Kotliny Freienwaldzkiej. [2]

Klimat

Powiat gryfiński pod względem klimatycznym podzielono na dwa obszary ze względu na dzielnice klimatyczne.

Północna część powiatu jest stosunkowo ciepła i sucha. Pokrywa śnieżna występuje 40 – 60 dni, a średni opad roczny wynosi 450 – 600 mm. Liczba godzin słonecznych jest stosunkowo duża. Przebieg średnich temperatur miesięcznych wyznacza dwa ważne dla rolnictwa okresy: gospodarczy i wegetacyjny. Okres gospodarczy rozpoczyna się między 16 a 20 marca, a kończy między 27 listopada, a 4 grudnia. Trwa więc 252 do 262 dni. Okres wegetacyjny zaczyna się natomiast na przełomie marca i kwietnia, a kończy w pierwszej dekadzie listopada i trwa od 217 do 223 dni.

Klimat w części południowej powiatu ma charakter przejściowy pomiędzy chłodnym i dość wilgotnym klimatem morskim, a suchym i ciepłym klimatem charakteryzującym dorzecza środkowej Warty i środkowej Wisły. Dni z przymrozkami jest tutaj ponad 100, a opady wynoszą średniorocznie około 550 mm. Czas trwania pokrywy śnieżnej, tak samo jak na północy powiatu, trwa od 40 do 60 dni. Pod względem czasu trwania okresu wegetacji część południowa nie różni się bardzo od północy regionu. Okres wegetacji zaczyna się z początkiem kwietnia i kończy się z początkiem listopada.

Temperatury powietrza w obydwu dzielnicach klimatycznych są zbliżone. Wynoszą średnio w ciągu roku ok. 9 stopni Celcjusza. [3]

Obiekty fizjograficzne

Sieć rzeczną powiatu gryfińskiego tworzy rzeka Odra i jej dopływy, rzeki: Kurzyca, Słubia, Rurzyca, Tywa.

  • Kurzyca - jej początek znajduje się na południe od Białęgi. Około 5 km przed ujściem rzeka wpływa do Doliny Odry. Całkowita długość rzeki wynosi 22,3 km.
  • Słubia - rzeka wypływa z jeziora Białęgi. Na całej swojej długości Słubia nie przyjmuje istotniejszych dopływów. Rzeka przepływa przez szereg jezior, z których największe to Morzycko i Narost. Całkowita długość rzeki wynosi 30,2 km.
  • Tywa - jej źródło znajduje się w rejonie wsi Góralice. Rzeka przepływa przez szereg jezior, z których największe to jezioro Długie na terenie gminy Banie. Całkowita długość rzeki wynosi 47,9 km.
  • Rurzyca - bierze swój początek ok. 3 km od miejscowości Gogolice. Powyżej Trzcińska-Zdroju rzeka przepływa przez Jezioro Klasztorne i Trzygłowskie. Całkowita długość rzeki wynosi 43,6 km. [4]

Do największych jezior na terenie powiatu należą:

  • Długie
  • Morzycko
  • Wełtyń
  • Będgoszcz
  • Mętno [5]

Przyroda

Lasy [6]

Lasy w powiecie gryfińskim zajmują znaczną część jego obszaru. Ich powierzchnia wynosi 63 932 ha, co stanowi 34% całkowitej powierzchni powiatu. Zarządzają nimi Lasy Państwowe – Nadleśnictwa Gryfino, Chojna, Myślibórz, Mieszkowice, Różańsko oraz Dębno.

Parki krajobrazowe [7]

  • Cedyński Park Krajobrazowy - utworzony 1 kwietnia 1993 roku. Ulokowany nad Odrą. Jego powierzchnia wynosi ponad 30 850 ha. W całości leży na terenie powiatu gryfińskiego. Na terenie parku znajdują się Wzgórza Krzymowskie. Ochronie gatunkowej podlega tutaj 45 gatunków roślin m.in. cis pospolity, jarząb brekinia, storczyk purpurowy. [8] [9]
  • Szczeciński Park Krajobrazowy „Puszcza Bukowa” - utworzony 4 listopada 1981 roku. Powierzchnia Parku wynosi obecnie 9 096 ha. Puszcza Bukowa jest zwartym kompleksem leśnym.
  • Park Krajobrazowy „Dolina Dolnej Odry” - powołany 1 kwietnia 1993 roku. Park leży między Odrą Zachodnią i Odrą Wschodnią, obejmuje zatem obszar Międzyodrza. Powierzchnia parku wynosi obecnie 6009 ha. Park jest miejscem, gdzie występuje przyroda powiązana ze środowiskiem wodnym i bagiennym. [10]

Rezerwaty przyrody [11]

  • Bielinek
  • Olszyna Źródliskowa pod Lubiechowem Dolnym
  • Dąbrowa Krzymowska
  • Olszyny Ostrowskie
  • Dolina Świergotki
  • Wrzosowiska Cedyńskie
  • Jeziora Siegniewskie
  • Bukowe Zdroje im. prof. dr hab. Tadeusza Dominika
  • Buczynowe Wąwozy
  • Kołowskie Parowy im. Józefa Lewandowskego
  • Trawiasta Buczyna im. prof. Stefana Kownasa
  • Źródliskowa Buczyna im. Jerzego Jackowskiego
  • Rezerwat faunistyczny wzdłuż Słubi

Pomniki przyrody [12] [13] [14] [15] [16]

Nazwa gatunkowa Ilość Lokalizacja
Dąb szypułkowy 1 gmina Banie, Leśnictwo Babinek
Dąb szypułkowy 2 gmina Banie, Leśnictwo Swobnica
Dąb szypułkowy 1 gmina Banie, Plac przy Urzędzie Gminy Banie
Lipa 1 gmina Banie, ul. Brzozowa, Banie
Dąb szypułkowy 2 gmina Cedynia, Przy drodze w Lubiechowie Dolnym
Dąb 2 gmina Cedynia, Lubiechów Dolny
Cis pospolity 1 gmina Cedynia, Plac Wolności, Cedynia
Lipa drobnolistna 1 gmina Cedynia, Radostów, park
Cis pospolity 1 gmina Cedynia, Radostów, park
Cis pospolity 1 gmina Cedynia, Stary Kostrzynek
Dąb szypułkowy 1 gmina Cedynia, Osinów Dolny
Ciepłolubna Wydma - gmina Cedynia, Siekierki
Ostnicowa Skarpa - gmina Cedynia, Siekierki
Dąb szypułkowy 1 gmina Chojna, Skrzyżowanie dróg Chojna – Krajnik – Krzymów
Cis pospolity 1 gmina Chojna, ul. Bałtycka, Chojna
Topola biała 1 gmina Chojna, Chojna, park
Topola czarna 2 gmina Chojna, Chojna, park
Platan klonolistny „Platan Olbrzym” 1 gmina Chojna, ul. Wojska Polskiego, Chojna
Cis pospolity 1 gmina Chojna, ul. Jagiellońska – Kościuszki, Chojna
Cis pospolity 2 gmina Chojna, ul. Roosvelta, Chojna
Cis pospolity 1 gmina Chojna, ul. Owocowa, Chojna
Dąb bezszypułkowy 1 gmina Chojna, ul. Owocowa, Chojna
Cis pospolity 3 gmina Chojna, ul. Wojska Polskiego, Chojna
Topola czarna 4 gmina Chojna, ul. Szkolna, Chojna
Grochodrzew 1 gmina Chojna, ul. Jagiellońska, Chojna
Topola biała 1 gmina Chojna, ul. Kościuszki - Polna, Chojna
Aleja kasztanowca białego - gmina Chojna, ul. B. Prusa, Chojna
Topola czarna 1 gmina Chojna, Przy drodze Chojna – Krajnik – Krzymów
Jałowiec pospolity 1 gmina Chojna, Rejon jeziora Stoki
Dąb szypułkowy 1 gmina Chojna, Mętno, przy remizie
Dąb szypułkowy 1 gmina Chojna, Mętno, obok leśniczówki
Storczykowa Skarpa - gmina Chojna, Nawodna
Buk pospolity 1 gmina Chojna, Rurka, przy ruinach młyna
Lipa drobnolistna 1 gmina Chojna, Rurka, przy ruinach młyna
Cis pospolity 1 gmina Chojna, Jelenin
Aleja dębów szypułkowych - gmina Chojna, Wzdłuż drogi Chojna – Nawodna – Szczecin
Głazy narzutowe „Bliźniaki” 2 gmina Chojna, Leśnictwo Kuropatniki
Dąb szypułkowy 5 gmina Gryfino, Leśnictwo Borzym
Sosna pospolita 1 gmina Gryfino, Wyspa Koźla nad jeziorem Wełtyń
Cis pospolity 2 gmina Gryfino, Żórawki
Świerk porośnięty bluszczem 1 gmina Gryfino, Żórawki
Krzywy las sosnowy 0,50 ha gmina Gryfino, Nowe Czarnowo koło Elektrowni Dolna Odra
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Goszkówek
lipa drobnolistna 1 gmina Mieszkowice, Goszkówek
żywotnik zachodni 1 gmina Mieszkowice, Czelin
lipa drobnolistna 1 gmina Mieszkowice, Czelin
cis pospolity 1 gmina Mieszkowice, Gozdowice
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Kłosów
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Siegniew
dąb szypułkowy, dąb bezszypułkowy 2 gmina Mieszkowice, Siegniew
dąb bezszypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Siegniew
dąb bezszypułkowy 4 gmina Mieszkowice, Siegniew
dąb bezszypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Siegniew
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Mieszkowice
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 4 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb bezszypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb bezszypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb bezszypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 2 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb bezszypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 5 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy, dąb bezszypułkowy 2 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
dąb szypułkowy 1 gmina Mieszkowice, Stare Łysogórki
platan klonolistny 1 gmina Mieszkowice, Wierzchlas
Buk pospolity 1 gmina Stare Czarnowo, Puszcz Bukowa
Buk pospolity 1 gmina Stare Czarnowo, Leśnictwo Lisia Miedza
Dąb szypułkowy 6 gmina Stare Czarnowo, Puszcza Bukowa
Dąb szypułkowy 1 gmina Stare Czarnowo, Stare Czarnowo
Dąb szypułkowy 1 gmina Stare Czarnowo, Podjuchy
Jedlica Duglasa 1 gmina Stare Czarnowo, Osetno
Jesion Wyniosły 2 gmina Stare Czarnowo, Puszcza Bukowa
Dąb bezszypułkowy 2 gmina Widuchowa, Rynica, park
Lipa szerokolistna 1 gmina Widuchowa, Rynica, park
Kasztanowiec biały 1 gmina Widuchowa, Rynica, park
Platan klonolistny 1 gmina Widuchowa, Rynica, park
Sosna wejmutka 1 gmina Widuchowa, Rynica, park
Dąb szypułkowy 2 gmina Widuchowa, Dębogóra, park
Topola kanadyjska 1 gmina Widuchowa, Lubicz, park
Dąb szypułkowy 1 gmina Widuchowa, Przy drodze w Marwicach
Cis pospolity 1 gmina Widuchowa, ul. Grunwaldzka – Ogrodowa, Widuchowa

Historia

Przed II wojną światową teren obecnego powiatu gryfińskiego leżał na terenie Niemiec i wchodził w skład dwóch niemieckich powiatów: Landkreis Greifenhagen (powiat Gryfino) oraz Landkreis Königsberg/Neumark (powiat Chojna/Nowa Marchia). Landkreis Greifenhagen oraz Landkreis Königsberg/Neumark istniały formalnie od stycznia 1818 roku, a powstały na mocy reform Steina i Hardenberga w ówczesnych Prusach. W październiku 1939 roku Landkreis Greifenhagen został znacząco powiększony o tereny po lewej stronie Odry (m.in. miejscowość Gartz), co wiązało się z likwidacją sąsiedniego powiatu Randow i inkorporacją części jego dotychczasowych terenów. Po II wojnie światowej obszary leżące po lewej stronie Odry i wchodzące dotychczas w skład Landkreis Greifenhagen oraz Landkreis Königsberg/Neumark pozostały w granicach państwa niemieckiego.

Landkreis Greifenhagen

W wyniku porozumień mocarstw po II wojnie światowej Polska otrzymała nowe, zachodnie nabytki terytorialne, określane mianem "Ziem Odzyskanych". 14 marca 1945 roku Rząd Tymczasowy dokonał pierwszego podziału administracyjnego. Powstał Okręg Pomorze Zachodnie oraz Obwody (odpowiedniki powiatów).

podział administracyjny dawnego województwa szczecińskiego do 1975 roku

"Grupa gryfińska" z świeżo mianowanym, Pełnomocnikiem Rządu na Obwód Gryfin - Edwardem Kunikiem rozpoczęła oficjalne urzędowanie w Gryfinie 12 maja 1945 roku. Funkcję tę następnie piastował Jan Daszyński.

W pierwszych latach asymilacją regionu z pozostałym obszarem Polski zajmowało się Ministerstwo Ziem Odzyskanych z Władysławem Gomułką na czele (listopad 1945 - styczeń 1949).

Na mocy rozporządzenia z dnia 29 maja 1946 roku nastąpiła integracja administracyjna "nowych" obszarów z resztą kraju. Dostosowano wówczas nazewnictwo do tego, które obowiązywało na pozostałym terenie Polski. W ten sposób powstało województwo szczecińskie (zamiast okręgu Pomorze Zachodnie) oraz powiaty, w tym powiat gryfiński (zamiast obwodu Gryfin).

W pierwszym okresie, tj. do 1948 roku do powiatu gryfińskiego należała także część prawobrzeżnych dzielnic Szczecina (m.in. Podjuchy, Zdroje), które wskutek braku przepraw na Odrze zostały początkowo odcięte od stolicy województwa. Ogólnie granice powiatu w okresie PRL-u nie pokrywały się ze stanem obecnym. Obszar obecnego powiatu gryfińskiego wchodził wówczas w skład dwóch powiatów: powiatu gryfińskiego (m.in. północna część obecnego powiatu z 6 gminami) oraz powiatu chojeńskiego (m.in. południowa część obecnego powiatu z 7 gminami i stolicą w Dębnie).

"Pierwotny" powiat gryfiński istniał do 1975 roku. Wówczas wskutek nowej ustawy zniesiono powiaty wprowadzając dwustopniowy podział administracyjny i dzieląc kraj według nowego schematu na województwa (wprowadzono ich aż 49) oraz gminy i miasta.

Powiaty (także powiat gryfiński w obecnej formie) przywrócono ponownie dopiero w 1999 roku w ramach kolejnej reformy administracyjnej (powstało wówczas także województwo zachodniopomorskie w miejsce dotychczasowych województw - szczecińskiego i koszalińskiego). [17]

Samorząd

Zarząd Powiatu w Gryfinie:

Rada Powiatu w Gryfinie:

Obecny skład samorządu wybrano w wyborach samorządowych VI kadencji, które odbyły się 21 listopada 2010 roku. [18]

Gospodarka i infrastruktura

Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2012 [19]

Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 446
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 4
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 746
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 13
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 20
Sekcja F - Budownictwo 1588
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 2173
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 551
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 270
Sekcja J - Informacja i komunikacja 81
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 174
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 297
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 377
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 223
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 75
Sekcja P - Edukacja 214
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 356
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 186
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 551

Drogi krajowe i wojewódzkie na terenie powiatu [20]

Numer drogi Długość (km) Nazwa
Drogi krajowe
3 14 Szczecin – Pyrzyce
26 27,02 Krajnik Dolny – Chojna – Rów
31 75,93 Radziszewo – Gryfino – Chojna – Mieszkowice – Boleszkowice
A-6 1,70 Kołbaskowo – Radziszewo
Drogi Wojewódzkie
119 10,62 Radziszewo – Gardno
120 33,42 granica Państwa – Stare Czarnowo – Kołbacz
121 19,60 Pniewo – Banie – Rów
122 29,45 Krajnik Dolny – Pyrzyce
124 27,90 granica Państwa – Ławy
125 33,90 granica Państwa – Wierzchlas

Kolej [21]

  • linia kolejowa nr 273 relacji Szczecin–Gryfino–Wrocław (przebiega przez teren powiatu)

Kultura

Na terenie powiatu znajduje się wiele instytucji kultury, ulokowanych m.in. w jego stolicy - Gryfinie:

  • Biblioteka Publiczna (ul. Kościelna 24)
  • Gryfiński Dom Kultury (ul. Szczecińska 17 oraz ul. Bolesława Chrobrego 48)
  • Kino "Gryf" ul. Szczecińska 17 [22]

W powiecie znajduje się również Rejon Pamięci Narodowej Siekierki - Stare Łysogórki - Gozdowice - Czelin, związany z wydarzeniami 1945 roku ("forsowania Odry"), w tym dwa muzea:

  • Muzeum Pamiątek I Armii Wojska Polskiego (nieopodal cmentarza wojennego I Armii Wojska Polskiego w Starych Łysogórkach)
  • Muzeum Wojsk Inżynieryjnych w Gozdowicach [23]

Pozostałe, ważniejsze instytucje kultury:

  • Muzeum Regionalne w Cedyni (pl. Wolności 4)
  • Cedyński Ośrodek Kultury i Sportu (pl. Wolności 4)[24]

Ważniejsze imprezy cykliczne:

  • Gryfiński Festiwal Miejsc i Podróży "Włóczykij" (luty)
  • Festiwal Intymnych Form Artystycznych - FIFART (kwiecień)
  • Obchody "forsowanie Odry" (kwiecień)
  • Dni Cedyni, m.in. inscenizacja Bitwy pod Cedynią (czerwiec)
  • Zderzenie Sztuk i Kultur "Sztukowanie" (wrzesień)
  • Tydzień Żurawi (wrzesień/październik)[25]

Oświata

Oświata w powiecie według informacji z Banku Danych Lokalnych, stan na 2010 rok: [26]

Placówki wychowania przedszkolnego
przedszkola 13 obiektów
przedszkola przy szkołach podstawowych 28 obiektów
punkty przedszkolne bez specjalnych 7 obiektów
Dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego
przedszkola 1485 uczniów
oddziały przedszkolne przy szkołach podstawowych 620 uczniów
punkty przedszkolne bez specjalnych 129 uczniów
Szkoły podstawowe
szkoły podstawowe 36 obiektów
szkoły podstawowe 5010 uczniów
Szkoły gimnazjalne
Szkoły gimnazjalne 16 obiektów
Szkoły gimnazjalne 2983 uczniów
Licea ogólnokształcące
Licea ogólnokształcące 9 obiektów
Licea ogólnokształcące 1104 uczniów
Szkoły zasadnicze
Szkoły zasadnicze 5 obiektów
Szkoły zasadnicze 596 uczniów
Szkolnictwo policealne
Szkoły zasadnicze 1 obiekt
Szkoły zasadnicze 5 uczniów

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren powiatu należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce.

Dekanat Banie:

  • 8 parafii
  • 32 obiekty (kościoły i kaplice)

Dekanat Cedynia:

  • 5 parafii
  • 18 obiektów (kościoły i kaplice)

Dekanat Chojna:

  • 9 parafii
  • 33 obiekty (kościoły i kaplice)

Dekanat Gryfino:

  • 8 parafii
  • 22 obiekty (kościoły i kaplice)

Dekanat Mieszkowice:

  • 9 parafii
  • 21 obiektów (kościoły i kaplice) [27] [28]

Sport

Wykaz na podstawie informacji z Banku Danych Lokalnych, stan na 2010 rok: [29]

Kluby sportowe
kluby 42 sztuki
sekcje sportowe 81 sztuk
członkowie 2492 osoby

Ważniejsze kluby znajdujące się powiecie:

  • Energetyk Gryfino (piłka nożna - III liga 2012/2013, grupa: pomorsko-zachodniopomorska)
  • Odra Chojna (piłka nożna - Liga okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin)
  • Morzycko Moryń (piłka nożna - Liga okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin)
  • Mieszko Mieszkowice (piłka nożna - Klasa okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin - południe)
  • Zieloni Zielin (piłka nożna - Klasa okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin - południe)
  • Orzeł Trzcińsko-Zdrój (piłka nożna - Klasa okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin - południe) [30]

Turystyka

Przez powiat przechodzą m.in. dwa europejskie szlaki:

  • Europejski Szlak Cysterski (Cedynia - dawny klasztor cysterek)
  • Europejski Szlak Gotyku Ceglanego (Chojna - kościół Mariacki)

Powiat słynie również z Rejonu Pamięci Narodowej (Stare Łysogórki - Gozdowice - Czelin), upamiętniającego wydarzenia z 1945 roku ("forsowanie" Odry). Oprócz dwóch jednostek muzealnych (Muzeum Pamiątek I Armii Wojska Polskiego w Starych Łysogórkach i Muzeum Wojsk Inżynieryjnych w Gozdowicach), znajduje się w regionie cmentarz wojenny I Armii Wojska Polskiego w Starych Łysogórkach, a także pomnik sapera w Gozdowicach. W Czelinie wybudowano obelisk upamiętniający pierwszy słup graniczny, który 27 lutego 1945 roku żołnierze 6 Samodzielnego Batalionu Pontonowo-Mostowego wbili nad rzeką.

Nieopodal Cedyni znajduje się Góra Czcibora w monumentem na szczycie oraz ozdobną mozaiką przy wejściu, która powstała w 1000 rocznicę (1972) bitwy pod Cedynią (972), Rozpościera się stąd widok na całą najbliższą okolicę.

W okolicy znajduje się również sporo miast z zachowaną architekturą średniowieczną (romańską i gotycką), m.in.:

  • Banie - Baszta Prochowa, Kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych
  • Gryfino - Brama Bańska, kościół Narodzenia NMP, pozostałości murów miejskich
  • Cedynia - dawny klasztor cysterek, kościół Narodzenia NMP
  • Chojna - kościół Mariacki, mury miejskie, ratusz, ruiny kaplicy św. Gertrudy
  • Moryń - kościół św. Ducha, mury miejskie, ruiny zamku

Region słynie także z urokliwych "terenów zielonych" znajdujących się nieopodal Odry (zobacz więcej w kategorii "Geografia").

Demografia

Zaludnienie powiatu w ostatnich latach (informacje za Bankiem Danych Lokalnych): [31]

Rok Liczba mieszkańców
2008 83 093 osoby
2009 82 830 osób
2010 84 389 osób
2011 84 272 osoby
2012 84 103 osoby

Liczba mieszkańców w poszczególnych gminach powiatu (dane Głównego Urzędu Statystycznego z 30 czerwca 2006 roku); wykaz uporządkowany od najludniejszej do najmniej zamieszkanej gminy powiatu gryfińskiego:

Liczba mieszkańców w siedzibach gmin (dane Głównego Urzędu Statystycznego z grudnia 2005 roku); wykaz uporządkowany od najludniejszej do najmniej zamieszkanej siedziby gminy powiatu gryfińskiego:

System ochrony zdrowia

Wykaz na podstawie informacji z Banku Danych Lokalnych, stan na 2010 rok: [33]

Zakłady opieki zdrowotnej
ogółem 31 obiektów
publiczne 1 obiekt
niepubliczne 31 obiektów
Apteki ogólnodostępne
Apteki ogólnodostępne 20 obiektów
Liczba ludności na 1 aptekę ogólnodostępną 4219 osób

Ważniejsze obiekty znajdują się w stolicy powiatu - Gryfinie, w tym m.in.:

  • Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego. Filia w Gryfinie (ul. Rapackiego 1) [34]
  • Szpital Powiatowy im. Jana Pawła II (ul. Parkowa 5) [35]

Herb

herb powiatu gryfińskiego

Herb powiatu gryfińskiego tworzy tarcza dwudzielna w pas.

W polu górnym znajduje się czerwony gryf wzorowany na godle umieszczonym na sztandarze księcia pomorskiego Eryka I z I połowy XV wieku (Eryk I był jednocześnie królem Danii, Szwecji i Norwegii). Symbolizuje to historyczną przynależność części obszaru do Pomorza, w tym księstwa pomorskiego i dynastii Gryfitów.

Pole dolne dwudzielne w słup. W polu prawym błękitnym korona złota, symbol elektorów brandenburskich przypomina o przynależności południowej części obszaru do Brandenburgii (od II połowy XIII wieku). W polu lewym srebrnym belka falista błękitna w pas, która symbolizuję Odrę jako spoiwo łączące dawne ziemie Pomorza i Nowej Marchii, a wchodzące dziś w skład powiatu gryfińskiego. [36]

Miasta i gminy (wykaz)

W skład powiatu gryfińskiego pod względem administracyjnym wchodzi 9 gmin (6 gmin miejsko-wiejskich i 3 gminy wiejskie):

gminy miejsko-wiejskie

gminy wiejskie

Przypisy

  1. Statystyczne Vademecum Samorządowca - powiat gryfiński, w: Główny Urząd Statystyczny [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_zachodniopomorskie/portrety_powiatow/powiat_gryfinski.pdf
  2. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  3. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  4. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  5. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  6. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  7. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  8. Cedyński Park Krajobrazowy - skarb nieskażonej natury, w: Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Cedynia [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.cedynia.pl/park-krajobrazowy
  9. Cedyński Park Krajobrazowy, w: Zespół Parków Krajobrazowych [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.zpkwz.pl/Cedy%C5%84ski-Park-Krajobrazowy/48
  10. Park Krajobrazowy "Dolina Dolnej Odry", w: Wrota Gryfina - oficjalny serwis [online] [Przeglądany 27.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.pl/WrotaGryfina/chapter_65050.asp
  11. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  12. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  13. Uchwała nr XXIV/206/2013 Rady Miejskiej w Cedyni z dnia 1 marca 2013 roku w sprawie ustanowienia pomników, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Cedyni [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.cedynia.pl/#Z2V0Q29udGVudCg0NDM1KQ==
  14. Uchwała nr XXVII/258/2013 Rady Miejskiej w Chojnie z dnia 27 marca 2013 roku w sprawie ustanowienia pomnika przyrody „Storczykowa Skarpa”, w: Biuletyn Informacji Publicznej - gmina Chojna [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.bip.chojna.pl/strony/zmiany/9418.dhtml
  15. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Mieszkowice, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Miejski w Mieszkowicach [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.mieszkowice.pl/dokumenty/1168
  16. Chronić co cenne, w: Gazeta Chojeńska [online] [Przeglądany 27.09.2013] Dostępny w: http://gazetachojenska.pl/gazeta.php?numer=13-39&temat=11
  17. Historia, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/index.php/o-powiecie/historia
  18. Praca Rady i Zarządu, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/index.php?show=saad_bija&Itemid=137
  19. Bank Danych Lokalnych GUS (2012), w: Portret powiatu gryfińskiego [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  20. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  21. K.Krzysztof, A.Gabrysiak, J. Jankowski "Program ochrony środowiska dla powiatu gryfińskiego" (2003), w: Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://bip.gryfino.powiat.pl/ocka/pos_2003.pdf
  22. Instytucje kultury, w: Wrota Gryfina - oficjalny serwis [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.pl/WrotaGryfina/chapter_65025.asp
  23. Rejon Pamięci Narodowej, w: Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.muzeum.kolobrzeg.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=85:wycieczka&catid=17:wydarzenia
  24. Cedyński Ośrodek Kultury i Sportu [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.cokiscedynia.pl/strona1/index.php?id=104
  25. Wydarzenia cykliczne, w: Wrota Gryfina - oficjalny serwis [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.pl/WrotaGryfina/chapter_57301.asp
  26. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret powiatu gryfińskiego [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  27. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  28. Kościoły, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/koscioly/
  29. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret powiatu gryfińskiego [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  30. 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/
  31. Bank Danych Lokalnych GUS (2008-2012), w: Portret powiatu gryfińskiego [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  32. O powiecie. Ludność, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=opo_lusc
  33. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret powiatu gryfińskiego [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  34. Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego. Filia Gryfino [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://szukaj.sluzbazdrowia.pl/Wojewodzka-stacja-pogotowia-ratunkowego-filia-gryfino/Gryfino/Ul-rapackiego-1/j24034.html
  35. Szpital im. Jana Pawła II. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Gryfinie http://szpital-gryfino.pl/ [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://szpital-gryfino.pl/
  36. Herb, flaga, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/index.php/herb-flaga
  37. Gminy, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/index.php/gminy
  38. O powiecie. Ludność, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=opo_lusc

Bibliografia

  • Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
  • Gałaj-Dempniak R., Skrycki R. (red.), Gryfino i okolice na przestrzeni wieków, Wydawnictwo Kadruk - Biblioteka Publiczna, Szczecin-Gryfino 2009.
  • Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
  • Kołosowski P. (red), Dzieje Gryfina i okolic, Gmina Gryfino, Gryfino 2005.
  • Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
  • Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
  • Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
  • Migdalski P., ...w tej strażnicy Rzeczypospolitej. Rejon Pamięci Narodowe Cedynia-Gozdowice-Siekierki, Szczecin-Poznań 2007.
  • Miśkiewicz B. (red.), Z dziejów wojennych Pomorza Zachodniego. Cedynia 972-Siekierki 1945, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1972.
  • Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
  • Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.
  • Rymar E., Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii, Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", Chojna 2012.
  • Woźniak B., Mieszkowice, Oficyna IN PLUS, Wołczkowo 2003.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Jan Skolimowski