Tadeusz Rosner: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (1 wersja)
m (drobne redakcyjne)
Linia 1: Linia 1:
{{Biogram infobox
+
{{Osoba infobox
|imię i nazwisko      = Tadeusz Rosner
+
|osoba= Tadeusz Rosner
|imię i nazwisko org  =
+
|funkcja= inżynier-chemik,<br />nauczyciel akademicki, profesor [[w:Politechnika Szczecińska|Politechniki Szczecińskiej]], kierownik Katedry Włókiem Sztucznych; dziekan Wydziału Chemicznego (1950–1953, 1964–1969), rektor Politechniki Szczecińskiej (1953—1958)
|pseudonim            =
+
|grafika_osoba=  
|grafika              =
+
|grafika_opis=  
|opis grafiki        =
+
|urodziny_data= [[2 stycznia]] [[1899]]
|podpis              =
+
|urodziny_miejsce= [[w:Kraków|Kraków]]
|data urodzenia      = 2 stycznia 1899
+
|smierc_data= [[5 czerwca]] [[1972]]
|miejsce urodzenia    = [[Kraków]]
+
|smierc_miejsce= [[Szczecin]]
|imię przy narodzeniu = Tadeusz Rosner
+
|miejsce_spoczynku= [[w:Cmentarz Centralny w Szczecinie|Cmentarz Centralny w Szczecinie]]
|data śmierci        = 5 czerwca 1972
+
|lokalizacja_grobu=
|miejsce śmierci      = [[Szczecin]]
+
|tytuly= prof. mgr inż.
|przyczyna śmierci    =
+
|narodowosc=polska
|miejsce spoczynku    =
+
|pseudonim=  
|zawód                = inżynier-chemik,<br />nauczyciel akademicki
+
}}  
|miejsce zamieszkania = Szczecin
+
|narodowość          = polska
+
'''Tadeusz Aleksander Rosner''' (ur. [[2 stycznia]] [[1899]] w [[w:Kraków|Krakowie]], zm. [[5 czerwca]] [[1972]]  w [[Szczecin]]ie) – specjalista w zakresie [[w:technologia chemiczna|technologii]] [[w:włókna sztuczne|włókien sztucznych]], jeden z twórców [[w:Politechnika Szczecińska|Politechniki Szczecińskiej]] (PS) i jej [[w:rektor|rektor]] w latach 1953–1958, jeden z twórców i [[w:Dziekan (szkoła wyższa)|dziekan]] Wydziału Chemicznego PS, członek założyciel Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, ''[[w:Doctor honoris causa|Doctor Honoris Causa]]'' Politechniki Szczecińskiej<ref name="EncSzczecin">{{cytuj książkę|autor=Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki|tytuł=Encyklopedia Szczecina, tom II (P–Ż)|miejsce=Szczecin|data=2000|isbn=83-7241-089-5}}</ref><ref name="tuniv.szczecin 1">{{cytuj stronę|url=http://www.tuniv.szczecin.pl/ps_site/index.php?id=846|tytuł=Doktorzy Honoris Causa PS|opublikowany=www.tuniv|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref><ref name="tuniv.szczecin 2">{{cytuj stronę|url=http://www.tuniv.szczecin.pl/ps_site/index.php?id=802|tytuł=prof. mgr inż. Tadeusz Rosner|opublikowany=www.tuniv.szczecin.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>.
|tytuł                = prof. mgr inż.
 
|edukacja            =
 
|Alma Mater          = [[Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej]]
 
|uczelnia            = [[Politechnika Szczecińska]] (PS)
 
|wydział              = Wydział Chemiczny PS
 
|stanowisko          = profesor; kierownik Katedry Włókiem Sztucznych; <br />dziekan Wydziału Chemicznego (1950–1953, 1964–1969), <br />rektor Politechniki Szczecińskiej (1953—1958)
 
|pracodawca          =
 
|majątek              =
 
|wzrost              =
 
|masa                =
 
|partia              =
 
|wyznanie            =
 
|rodzice              = Aleksander Rosner i Józefina Osiecimska{{r|genealogia}}
 
|małżeństwo          =
 
|partner              =
 
|partnerka            =
 
|dzieci              = Katarzyna (ur. 1938), Andrzej Tadeusz (ur. 1945)
 
|krewni i powinowaci  =
 
|odznaczenia          = [[Order Odrodzenia Polski|Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski]]<br /> ''[[Doctor honoris causa]]'' PS
 
|commons              =
 
|wikiźródła          =
 
|wikicytaty          =
 
|www                  =
 
}}
 
'''Tadeusz Aleksander Rosner''' (ur. [[2 stycznia]] [[1899]] w [[Kraków|Krakowie]], zm. [[5 czerwca]] [[1972]]  w [[Szczecin]]ie) – specjalista w zakresie [[technologia chemiczna|technologii]] [[włókna sztuczne|włókien sztucznych]], jeden z twórców [[Politechnika Szczecińska|Politechniki Szczecińskiej]] (PS) i jej [[rektor]] w latach 1953–1958, jeden z twórców i [[Dziekan (szkoła wyższa)|dziekan]] Wydziału Chemicznego PS, członek założyciel Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, ''Doctor Honoris Causa'' Politechniki Szczecińskiej{{r|EncSzczecin|tuniv.szczecin 1|tuniv.szczecin 2}}.
 
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. Studiował [[chemia|chemię]] w [[Politechnika Warszawska|Politechnice Warszawskiej]] (1920–1925). Po studiach, do wybuchu  [[II wojna światowa|II wojny światowej]], pracował w przemyśle, w zakładach [[przemysł włókienniczy|branży włókienniczej]] i biurach projektów. Od 1948 roku należał do grupy chemików, którzy tworzyli Wydział Chemiczny w nowej wyższej uczelni technicznej – Szkole Inżynierskiej w Szczecinie. W tej uczelni pracował do emerytury (1969), osiągając kolejne stopnie kariery zawodowej: stanowisko samodzielnego pracownika nauki, zastępcy profesora (1954), [[docent]]a etatowego (1954) i [[profesor]]a (1959). Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemicznego oraz rektora uczelni. Był pierwszym rektorem Politechniki Szczecińskiej, w którą przekształcono Szkołę Inżynierską w 1955 roku{{r|tuniv.szczecin 2}}. Zmarł w 1972 roku w Szczecinie{{r|EncSzczecin|tuniv.szczecin 2}}.   
+
Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. Studiował [[chemia|chemię]] w [[Politechnika Warszawska|Politechnice Warszawskiej]] (1920–1925). Po studiach, do wybuchu  [[II wojna światowa|II wojny światowej]], pracował w przemyśle, w zakładach [[przemysł włókienniczy|branży włókienniczej]] i biurach projektów. Od 1948 roku należał do grupy chemików, którzy tworzyli Wydział Chemiczny w nowej wyższej uczelni technicznej – Szkole Inżynierskiej w Szczecinie. W tej uczelni pracował do emerytury (1969), osiągając kolejne stopnie kariery zawodowej: stanowisko samodzielnego pracownika nauki, zastępcy profesora (1954), [[docent]]a etatowego (1954) i [[profesor]]a (1959). Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemicznego oraz rektora uczelni. Był pierwszym rektorem Politechniki Szczecińskiej, w którą przekształcono Szkołę Inżynierską w 1955 roku<ref name="tuniv.szczecin 2"/>. Zmarł w 1972 roku w Szczecinie<ref name="EncSzczecin"/><ref name="tuniv.szczecin 2"/>.   
  
 
=== Dzieciństwo i młodość ===
 
=== Dzieciństwo i młodość ===
Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]]. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na [[Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej|Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej]], gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemika{{r|tuniv.szczecin 2}}.  
+
Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]]. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na [[Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej|Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej]], gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemika<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
  
 
=== Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948) ===
 
=== Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948) ===
Linia 56: Linia 31:
 
W fabryce (rok uruchomienia: 1912) sztuczny jedwab produkowano metodą nitroceluozową ([[bawełna strzelnicza]]), opartą na odkryciu Audemarsa z 1855 roku (właściwości przędzalnicze [[alkohol etylowy|alkoholowo]]-[[eter dietylowy|eterowych]] roztworów  [[nitroceluloza|nitrocelulozy]]) i wdrożoną w skali przemysłowej przez [[Hilaire Bernigaud de Chardonnet|Chardonneta]] w 1885 roku. Był to pierwszy sposób naśladowania procesu wytwarzania [[jedwab|jedwabnych nici]] przez gąsienice jedwabnika, który opanowano w skali przemysłowej{{r|Boryniec}}. W kolejnych latach [[proces technologiczny]] udoskonalono, również w zakładach tomaszowskich{{r|Tomaszów 1|Tomaszów 2}}.
 
W fabryce (rok uruchomienia: 1912) sztuczny jedwab produkowano metodą nitroceluozową ([[bawełna strzelnicza]]), opartą na odkryciu Audemarsa z 1855 roku (właściwości przędzalnicze [[alkohol etylowy|alkoholowo]]-[[eter dietylowy|eterowych]] roztworów  [[nitroceluloza|nitrocelulozy]]) i wdrożoną w skali przemysłowej przez [[Hilaire Bernigaud de Chardonnet|Chardonneta]] w 1885 roku. Był to pierwszy sposób naśladowania procesu wytwarzania [[jedwab|jedwabnych nici]] przez gąsienice jedwabnika, który opanowano w skali przemysłowej{{r|Boryniec}}. W kolejnych latach [[proces technologiczny]] udoskonalono, również w zakładach tomaszowskich{{r|Tomaszów 1|Tomaszów 2}}.
  
Okres okupacji Tadeusz Rosner spędził w Warszawie i Krakowie{{r|tuniv.szczecin 2}}, a po wojnie wrócił do znacjonalizowanej fabryki w Tomaszowie („Wistom”). W 1945 roku, w czasie wznawiania produkcji, był jej naczelnym dyrektorem{{r|EncSzczecin|Tomaszów 1}}, a następnie (1946) pełnił funkcję dyrektora [[Zjednoczenie (branżowe)|Zjednoczenie Przemysłu Włókien Sztucznych "Chemitex" (Łódź)]]{{r|EncSzczecin|tuniv.szczecin 2}} i dyrektora Biura Konstrukcyjnego dla Odbudowy Fabryki Sztucznego Jedwabiu w Łodzi (1947–1948){{r|EncSzczecin}}.
+
Okres okupacji Tadeusz Rosner spędził w Warszawie i Krakowie<ref name="tuniv.szczecin 2"/>, a po wojnie wrócił do znacjonalizowanej fabryki w Tomaszowie („Wistom”). W 1945 roku, w czasie wznawiania produkcji, był jej naczelnym dyrektorem<ref name="EncSzczecin"/>|Tomaszów 1}}, a następnie (1946) pełnił funkcję dyrektora [[Zjednoczenie (branżowe)|Zjednoczenie Przemysłu Włókien Sztucznych "Chemitex" (Łódź)]]<ref name="EncSzczecin"/><ref name="tuniv.szczecin 2"/> i dyrektora Biura Konstrukcyjnego dla Odbudowy Fabryki Sztucznego Jedwabiu w Łodzi (1947–1948)<ref name="EncSzczecin"/>.
  
W 1948 roku Tadeusz Rosner objął stanowisko dyrektora Biura Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Szczecinie, gdzie trwała odbudowa zniszczonej w czasie wojny ''Vereinigte Glanzstoff-Fabriken AG Elberfeld, Werk Sydowsaue'' (Zjednoczone Fabryki Tkanin Sztucznych SA w Elberfeld, Zakład w [[Żydowce-Klucz|Żydowcach]]). Już w styczniu 1946 roku w fabryce [[Wiskord S.A.|Wiskord]] uruchomiono produkcję tekstry (argony, zobacz [[krajka]]), a w latach następnych – z pomocą specjalistów z fabryki w Tomaszowie – produkcję jedwabiu sztucznego (1950) oraz innych włókien i wyrobów z tworzyw sztucznych{{r|EncSzczecin}}.
+
W 1948 roku Tadeusz Rosner objął stanowisko dyrektora Biura Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Szczecinie, gdzie trwała odbudowa zniszczonej w czasie wojny ''Vereinigte Glanzstoff-Fabriken AG Elberfeld, Werk Sydowsaue'' (Zjednoczone Fabryki Tkanin Sztucznych SA w Elberfeld, Zakład w [[Żydowce-Klucz|Żydowcach]]). Już w styczniu 1946 roku w fabryce [[Wiskord S.A.|Wiskord]] uruchomiono produkcję tekstry (argony, zobacz [[krajka]]), a w latach następnych – z pomocą specjalistów z fabryki w Tomaszowie – produkcję jedwabiu sztucznego (1950) oraz innych włókien i wyrobów z tworzyw sztucznych<ref name="EncSzczecin"/>.
  
 
=== Okres pracy w szkolnictwie wyższym (1948–1972) ===
 
=== Okres pracy w szkolnictwie wyższym (1948–1972) ===
Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – [[Jerzy Szmid]] – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał [[sprzęt laboratoryjny|sprzętu laboratoryjnego]] i [[Odczynnik chemiczny|odczynników]] w ruinach fabryki [[benzyna syntetyczna|benzyny syntetycznej]] w [[Police|Policach]]{{r|EncSzczecin|Historia WTCh|tuniv.szczecin 2}}.  
+
Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – [[Jerzy Szmid]] – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał [[sprzęt laboratoryjny|sprzętu laboratoryjnego]] i [[Odczynnik chemiczny|odczynników]] w ruinach fabryki [[benzyna syntetyczna|benzyny syntetycznej]] w [[Police|Policach]]<ref name="EncSzczecin"/>|Historia WTCh|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
 
[[Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg|thumb|150px|Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)]]
 
[[Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg|thumb|150px|Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)]]
 
[[Plik:Rayon closeup 1.jpg|thumb|150px|Dzianina ze [[sztuczny jedwab|sztucznego jedwabiu]] [[włókna wiskozowe|wiskozowego]]]]
 
[[Plik:Rayon closeup 1.jpg|thumb|150px|Dzianina ze [[sztuczny jedwab|sztucznego jedwabiu]] [[włókna wiskozowe|wiskozowego]]]]
 
[[Plik:Rayon synth.png|thumb|150px|Ksantogenian celulozy ([[Włókna wiskozowe|wiskoza]])]]
 
[[Plik:Rayon synth.png|thumb|150px|Ksantogenian celulozy ([[Włókna wiskozowe|wiskoza]])]]
Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiem{{r|historia IIChiPOŚ}}. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: [[inżynieria chemiczna i procesowa|inżynieria chemiczna]]){{r|tuniv.szczecin 2}}.  
+
Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiem{{r|historia IIChiPOŚ}}. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: [[inżynieria chemiczna i procesowa|inżynieria chemiczna]])<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
  
W roku akademickim 1950/1951 los Wydziału Chemicznego był zagrożony, głównie z powodu niedoborów kadrowych. Zagrożenie likwidacją udało się zażegnać dziekanowi – Tadeuszowi Rosnerowi (kadencja 1950-1953). Doprowadził on do powołania ministerialnej komisji (profesorowie: [[Osman Achmatowicz]], [[Jan Zmaczyński]] i [[Janusz Ciborowski]]), która zaleciła odroczenie ministerialnej decyzji o likwidacji. Pozwoliło to uzupełnić braki kadrowe i zapewnić Wydziałowi dalszy rozwój{{r|Historia WTCh|tuniv.szczecin 2}}.
+
W roku akademickim 1950/1951 los Wydziału Chemicznego był zagrożony, głównie z powodu niedoborów kadrowych. Zagrożenie likwidacją udało się zażegnać dziekanowi – Tadeuszowi Rosnerowi (kadencja 1950-1953). Doprowadził on do powołania ministerialnej komisji (profesorowie: [[Osman Achmatowicz]], [[Jan Zmaczyński]] i [[Janusz Ciborowski]]), która zaleciła odroczenie ministerialnej decyzji o likwidacji. Pozwoliło to uzupełnić braki kadrowe i zapewnić Wydziałowi dalszy rozwój{{r|Historia WTCh|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.
  
Od 1956 roku do emerytury (1969) T. Rosner był kierownikiem Katedry Włókien Sztucznych{{r|tuniv.szczecin 2}}. Pełnił też funkcję rektora uczelni w okresie jej przekształcania w Politechnikę Szczecińską (1953-1958). Był po raz drugi dziekanem Wydziału w latach 1964–1969{{r|Historia WTCh|tuniv.szczecin 2}}.
+
Od 1956 roku do emerytury (1969) T. Rosner był kierownikiem Katedry Włókien Sztucznych<ref name="tuniv.szczecin 2"/>. Pełnił też funkcję rektora uczelni w okresie jej przekształcania w Politechnikę Szczecińską (1953-1958). Był po raz drugi dziekanem Wydziału w latach 1964–1969{{r|Historia WTCh|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.
  
 
== Dorobek naukowy ==
 
== Dorobek naukowy ==
Na dorobek naukowy Tadeusza Rosnera składa się około sześćdziesięciu prac naukowych, opublikowanych w czasopismach naukowo-technicznych lub referowanych na konferencjach, oraz sześć patentów.  Publikacje dotyczą obszaru technologii i inżynierii chemicznej, związanego z produkcją włókien sztucznych (modyfikowanych biopolimerów) i [[włókna syntetyczne|syntetycznych]] i z procesami ochrony środowiska{{r|tuniv.szczecin 2}}, np.:  
+
Na dorobek naukowy Tadeusza Rosnera składa się około sześćdziesięciu prac naukowych, opublikowanych w czasopismach naukowo-technicznych lub referowanych na konferencjach, oraz sześć patentów.  Publikacje dotyczą obszaru technologii i inżynierii chemicznej, związanego z produkcją włókien sztucznych (modyfikowanych biopolimerów) i [[włókna syntetyczne|syntetycznych]] i z procesami ochrony środowiska<ref name="tuniv.szczecin 2"/>, np.:  
 
* T. Rosner, Włókna sztuczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1966{{r|BG PG|books.google 1}},
 
* T. Rosner, Włókna sztuczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1966{{r|BG PG|books.google 1}},
 
* T. Rosner, H. Wojcikiewicz, Włókna syntetyczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1969{{r|books.google 2}},
 
* T. Rosner, H. Wojcikiewicz, Włókna syntetyczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1969{{r|books.google 2}},
Linia 80: Linia 55:
  
 
== Działalność pozauczelniana ==
 
== Działalność pozauczelniana ==
Tadeusz Rosner był członkiem {{r|EncSzczecin|tuniv.szczecin 2}}:
+
Tadeusz Rosner był członkiem<ref name="EncSzczecin"/>|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>:
 
* [[Polskie Towarzystwo Chemiczne|Polskiego Towarzystwa Chemicznego]] i innych towarzystw naukowych,
 
* [[Polskie Towarzystwo Chemiczne|Polskiego Towarzystwa Chemicznego]] i innych towarzystw naukowych,
 
* założycielem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego,
 
* założycielem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego,
Linia 88: Linia 63:
 
== Odznaczenia i wyróżnienia, upamiętnienie ==
 
== Odznaczenia i wyróżnienia, upamiętnienie ==
 
Tadeusz Rosner:
 
Tadeusz Rosner:
* został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964){{r|tuniv.szczecin 2}},
+
* został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964)<ref name="tuniv.szczecin 2"/>,
* otrzymał tytuł ''[[Doctor honoris causa]]'' Politechniki Szczecińskiej (1971){{r|tuniv.szczecin 1|tuniv.szczecin 2}}.
+
* otrzymał tytuł ''[[Doctor honoris causa]]'' Politechniki Szczecińskiej (1971)<ref name="tuniv.szczecin 1"/>|tuniv.szczecin 2}}.
  
 
Pamięć o twórcy Wydziału podtrzymują nauczyciele szczecińskich szkół (wśród nich wielu absolwentów Wydziału Chemicznego PS), o czym świadczy zakres materiału z chemii, przekazany uczestnikom konkursu „Omnibus 2010” nt. Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina{{r|collegiumsalesianum}}:
 
Pamięć o twórcy Wydziału podtrzymują nauczyciele szczecińskich szkół (wśród nich wielu absolwentów Wydziału Chemicznego PS), o czym świadczy zakres materiału z chemii, przekazany uczestnikom konkursu „Omnibus 2010” nt. Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina{{r|collegiumsalesianum}}:
 
{{Cytat|
 
{{Cytat|
 
Zakres materiału z chemii: Najważniejsi są ludzie - Rola Uczonych przy powoływaniu i działalności Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie oraz Wydziału Chemicznego Politechniki Szczecińskiej:  
 
Zakres materiału z chemii: Najważniejsi są ludzie - Rola Uczonych przy powoływaniu i działalności Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie oraz Wydziału Chemicznego Politechniki Szczecińskiej:  
* Dr [[Jerzy Szmid]]  
+
* Dr [[w:Jerzy Szmid]]  
 
* Profesor Tadeusz Rosner  
 
* Profesor Tadeusz Rosner  
* Profesor [[Karolina Paluch]]  
+
* Profesor [[w:Karolina Paluch]]  
* Profesor [[Józef Kępiński]]}}
+
* Profesor [[w:Józef Kępiński]]}}
  
{{Przypisy|przypisy=
+
{{Przypisy|2}}
  
* <ref name="EncSzczecin">{{cytuj książkę|autor=Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki|tytuł=Encyklopedia Szczecina, tom II (P–Ż)|miejsce=Szczecin|data=2000|isbn=83-7241-089-5}}</ref>
 
  
 
* <ref name="genealogia">{{cytuj stronę|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/sw.93381|tytuł=Tadeusz Rosner (ID: sw.93381)|nazwisko=Minakowski|imię=M.J. |praca=Genealogia potomków Sejmu Wielkiego|opublikowany=www.sejm-wielki.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>
 
* <ref name="genealogia">{{cytuj stronę|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/sw.93381|tytuł=Tadeusz Rosner (ID: sw.93381)|nazwisko=Minakowski|imię=M.J. |praca=Genealogia potomków Sejmu Wielkiego|opublikowany=www.sejm-wielki.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>
  
 
* <ref name="historia IIChiPOŚ">{{cytuj stronę|url=http://iichipos.zut.edu.pl/iichipos-historia.html |tytuł= Historia instytutu|praca=Strona internetowa Instytutu Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska |opublikowany= iichipos.zut.edu.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-29}}</ref>
 
* <ref name="historia IIChiPOŚ">{{cytuj stronę|url=http://iichipos.zut.edu.pl/iichipos-historia.html |tytuł= Historia instytutu|praca=Strona internetowa Instytutu Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska |opublikowany= iichipos.zut.edu.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-29}}</ref>
 
* <ref name="tuniv.szczecin 1">{{cytuj stronę|url=http://www.tuniv.szczecin.pl/ps_site/index.php?id=846|tytuł=Doktorzy Honoris Causa PS|opublikowany=www.tuniv|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>
 
 
* <ref name="tuniv.szczecin 2">{{cytuj stronę|url=http://www.tuniv.szczecin.pl/ps_site/index.php?id=802|tytuł=prof. mgr inż. Tadeusz Rosner|opublikowany=www.tuniv.szczecin.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>
 
  
 
* <ref name="Tomaszów 1">{{cytuj stronę|url=http://www.tomaszow-tit.pl/artykul,1911___poczatek_historii_sztucznego_jedwabiu,6927.html|tytuł=Początek historii sztucznego jedwabiu|praca=Historia Tomaszowa|opublikowany=www.tomaszow-tit.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>   
 
* <ref name="Tomaszów 1">{{cytuj stronę|url=http://www.tomaszow-tit.pl/artykul,1911___poczatek_historii_sztucznego_jedwabiu,6927.html|tytuł=Początek historii sztucznego jedwabiu|praca=Historia Tomaszowa|opublikowany=www.tomaszow-tit.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>   
Linia 129: Linia 99:
 
* <ref name="PAV 1961">{{cytuj pismo|autor=Tadeusz Rosner i  wsp.|tytuł=Stopień polimeryzacji polialkoholu winylowego w zależności od metody otrzymywania|czasopismo=Zeszyty Naukowe Politechniki Szczecińskiej|wydawca=Politechnika Szczecińska|wydanie=Chemia  3|wolumin=26 |strony=63-81|język=pl|data=1961|url=http://www.zut.edu.pl/index.php?id=5532}}</ref>
 
* <ref name="PAV 1961">{{cytuj pismo|autor=Tadeusz Rosner i  wsp.|tytuł=Stopień polimeryzacji polialkoholu winylowego w zależności od metody otrzymywania|czasopismo=Zeszyty Naukowe Politechniki Szczecińskiej|wydawca=Politechnika Szczecińska|wydanie=Chemia  3|wolumin=26 |strony=63-81|język=pl|data=1961|url=http://www.zut.edu.pl/index.php?id=5532}}</ref>
  
* * <ref name="collegiumsalesianum">{{cytuj stronę|url=http://liceum.collegiumsalesianum.pl/strony/45-zakres-materialu|tytuł=Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina|praca=Interdyscyplinarny konkurs  "OMNIBUS 2010"|opublikowany=liceum.collegiumsalesianum.pl|język=pl|data dostępu=2011-10-08}} (informacja usunięta z www szkoły po jej aktualizacji)</ref>
+
* <ref name="collegiumsalesianum">{{cytuj stronę|url=http://liceum.collegiumsalesianum.pl/strony/45-zakres-materialu|tytuł=Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina|praca=Interdyscyplinarny konkurs  "OMNIBUS 2010"|opublikowany=liceum.collegiumsalesianum.pl|język=pl|data dostępu=2011-10-08}} (informacja usunięta z www szkoły po jej aktualizacji)</ref>
  
 
}}
 
}}
  
 
{{DEFAULTSORT:Rosner, Tadeusz}}
 
{{DEFAULTSORT:Rosner, Tadeusz}}
[[Kategoria:Wykładowcy polskich uczelni wyższych]]
+
 
[[Kategoria:Rektorzy Politechniki Szczecińskiej]]
+
[[:Kategoria:Ludzie związani z naukami technicznymi]]
[[Kategoria:Polscy chemicy]]
+
[[:Kategoria:Nauczyciele akademiccy]]
[[Kategoria:Polscy inżynierowie]]
+
[[:Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Przedstawiciele technologii i inżynierii chemicznej]]
+
 
[[Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem]]
+
[[Kategoria:Joanna Kośmider]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1899]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1972]]
 
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)]][[Kategoria:Joanna Kośmider]]
 

Wersja z 07:34, 31 maj 2012

Tadeusz Rosner
inżynier-chemik,
nauczyciel akademicki, profesor Politechniki Szczecińskiej, kierownik Katedry Włókiem Sztucznych; dziekan Wydziału Chemicznego (1950–1953, 1964–1969), rektor Politechniki Szczecińskiej (1953—1958)
Data urodzenia 2 stycznia 1899
Miejsce urodzenia Kraków
Data śmierci 5 czerwca 1972
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Lata działalności {{{lata_dzialalnosci}}}
Tytuły i nagrody prof. mgr inż.
Narodowość polska


Tadeusz Aleksander Rosner (ur. 2 stycznia 1899 w Krakowie, zm. 5 czerwca 1972 w Szczecinie) – specjalista w zakresie technologii włókien sztucznych, jeden z twórców Politechniki Szczecińskiej (PS) i jej rektor w latach 1953–1958, jeden z twórców i dziekan Wydziału Chemicznego PS, członek założyciel Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, Doctor Honoris Causa Politechniki Szczecińskiej[1][2][3].

Życiorys

Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. Studiował chemię w Politechnice Warszawskiej (1920–1925). Po studiach, do wybuchu II wojny światowej, pracował w przemyśle, w zakładach branży włókienniczej i biurach projektów. Od 1948 roku należał do grupy chemików, którzy tworzyli Wydział Chemiczny w nowej wyższej uczelni technicznej – Szkole Inżynierskiej w Szczecinie. W tej uczelni pracował do emerytury (1969), osiągając kolejne stopnie kariery zawodowej: stanowisko samodzielnego pracownika nauki, zastępcy profesora (1954), docenta etatowego (1954) i profesora (1959). Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemicznego oraz rektora uczelni. Był pierwszym rektorem Politechniki Szczecińskiej, w którą przekształcono Szkołę Inżynierską w 1955 roku[3]. Zmarł w 1972 roku w Szczecinie[1][3].

Dzieciństwo i młodość

Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w I wojnie światowej. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemika[3].

Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948)

Plik:Fileuse a Viscose.JPG
Przędzalnia wiskozowa w Muzeum Wiskozy w Échirolles (Francja)
Plik:Szczecin Zydowce Zaklady Wiskord.jpg
Szczecin–Żydowce, Zakłady „Wiskord” (zamknięte w 2000 roku)

Po studiach Tadeusz Rosner pracował początkowo zakładach włókienniczych pod Turynem. W 1928 roku został zatrudniony w fabryce sztucznego jedwabiu w Tomaszowie Mazowieckim (Łódzki Okręg Przemysłowy), gdzie pracował do wybuchu II wojny światowej, poznając różne aspekty technologii i inżynierii chemicznej.

W fabryce (rok uruchomienia: 1912) sztuczny jedwab produkowano metodą nitroceluozową (bawełna strzelnicza), opartą na odkryciu Audemarsa z 1855 roku (właściwości przędzalnicze alkoholowo-eterowych roztworów nitrocelulozy) i wdrożoną w skali przemysłowej przez Chardonneta w 1885 roku. Był to pierwszy sposób naśladowania procesu wytwarzania jedwabnych nici przez gąsienice jedwabnika, który opanowano w skali przemysłowejSzablon:R. W kolejnych latach proces technologiczny udoskonalono, również w zakładach tomaszowskichSzablon:R.

Okres okupacji Tadeusz Rosner spędził w Warszawie i Krakowie[3], a po wojnie wrócił do znacjonalizowanej fabryki w Tomaszowie („Wistom”). W 1945 roku, w czasie wznawiania produkcji, był jej naczelnym dyrektorem[1]|Tomaszów 1}}, a następnie (1946) pełnił funkcję dyrektora Zjednoczenie Przemysłu Włókien Sztucznych "Chemitex" (Łódź)[1][3] i dyrektora Biura Konstrukcyjnego dla Odbudowy Fabryki Sztucznego Jedwabiu w Łodzi (1947–1948)[1].

W 1948 roku Tadeusz Rosner objął stanowisko dyrektora Biura Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Szczecinie, gdzie trwała odbudowa zniszczonej w czasie wojny Vereinigte Glanzstoff-Fabriken AG Elberfeld, Werk Sydowsaue (Zjednoczone Fabryki Tkanin Sztucznych SA w Elberfeld, Zakład w Żydowcach). Już w styczniu 1946 roku w fabryce Wiskord uruchomiono produkcję tekstry (argony, zobacz krajka), a w latach następnych – z pomocą specjalistów z fabryki w Tomaszowie – produkcję jedwabiu sztucznego (1950) oraz innych włókien i wyrobów z tworzyw sztucznych[1].

Okres pracy w szkolnictwie wyższym (1948–1972)

Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – Jerzy Szmid – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał sprzętu laboratoryjnego i odczynników w ruinach fabryki benzyny syntetycznej w Policach[1]|Historia WTCh|[3].

Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg
Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)
Plik:Rayon synth.png
Ksantogenian celulozy (wiskoza)

Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiemSzablon:R. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: inżynieria chemiczna)[3].

W roku akademickim 1950/1951 los Wydziału Chemicznego był zagrożony, głównie z powodu niedoborów kadrowych. Zagrożenie likwidacją udało się zażegnać dziekanowi – Tadeuszowi Rosnerowi (kadencja 1950-1953). Doprowadził on do powołania ministerialnej komisji (profesorowie: Osman Achmatowicz, Jan Zmaczyński i Janusz Ciborowski), która zaleciła odroczenie ministerialnej decyzji o likwidacji. Pozwoliło to uzupełnić braki kadrowe i zapewnić Wydziałowi dalszy rozwójSzablon:R


Kategoria:Ludzie związani z naukami technicznymi Kategoria:Nauczyciele akademiccy

Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina, tom II (P–Ż). Szczecin: 2000. ISBN 83-7241-089-5. 
  2. Doktorzy Honoris Causa PS. www.tuniv. [dostęp 2011-09-28].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 prof. mgr inż. Tadeusz Rosner. www.tuniv.szczecin.pl. [dostęp 2011-09-28].