Tadeusz Rosner: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (drobne redakcyjne)
m (drobne redakcyjne)
Linia 10: Linia 10:
 
|miejsce_spoczynku= [[w:Cmentarz Centralny w Szczecinie|Cmentarz Centralny w Szczecinie]]   
 
|miejsce_spoczynku= [[w:Cmentarz Centralny w Szczecinie|Cmentarz Centralny w Szczecinie]]   
 
|lokalizacja_grobu=
 
|lokalizacja_grobu=
|tytuly= prof. mgr inż.
+
|tytuly= Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski<br />
 +
[[w:Doctor honoris causa|Doctor honoris causa]]'' Politechniki Szczecińskiej
 
|narodowosc=polska
 
|narodowosc=polska
 
|pseudonim=  
 
|pseudonim=  
Linia 21: Linia 22:
  
 
=== Dzieciństwo i młodość ===
 
=== Dzieciństwo i młodość ===
Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]]. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na [[Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej|Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej]], gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemika<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
+
Tadeusz Rosner, syn Aleksandra Rosnera i Józefiny Osiecimskiej<ref name="genealogia">{{cytuj stronę|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/sw.93381|tytuł=Tadeusz Rosner (ID: sw.93381)|nazwisko=Minakowski|imię=M.J. |praca=Genealogia potomków Sejmu Wielkiego|opublikowany=www.sejm-wielki.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>, urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w [[w:I wojna światowa|I wojnie światowej]]. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na [[w:Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej|Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej]], gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemika<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
  
 
=== Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948) ===
 
=== Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948) ===
[[Plik:Fotografia-urbex-opuszczona-fabryka-wlokiem-chemicznych-tomaszow-mazowiecki.jpg|thumb|150px|left|Nieczynna Fabryka Włókien Chemicznych WISTOM w [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowie Mazowieckim]]]]
 
[[Plik:Fileuse a Viscose.JPG|thumb|150px|left|Przędzalnia wiskozowa w Muzeum Wiskozy w Échirolles (Francja)]]
 
[[Plik:Szczecin Zydowce Zaklady Wiskord.jpg|thumb|left|150px|Szczecin–Żydowce, Zakłady „Wiskord” (zamknięte w 2000 roku)]]
 
 
Po studiach Tadeusz Rosner pracował początkowo zakładach [[przemysł włókienniczy|włókienniczych]] pod [[Turyn]]em. W 1928 roku został zatrudniony w fabryce [[sztuczny jedwab|sztucznego jedwabiu]] w [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowie Mazowieckim]] ([[Łódzki Okręg Przemysłowy]]), gdzie pracował do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], poznając różne aspekty [[technologia chemiczna i inżynieria procesowa|technologii i inżynierii chemicznej]].  
 
Po studiach Tadeusz Rosner pracował początkowo zakładach [[przemysł włókienniczy|włókienniczych]] pod [[Turyn]]em. W 1928 roku został zatrudniony w fabryce [[sztuczny jedwab|sztucznego jedwabiu]] w [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowie Mazowieckim]] ([[Łódzki Okręg Przemysłowy]]), gdzie pracował do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], poznając różne aspekty [[technologia chemiczna i inżynieria procesowa|technologii i inżynierii chemicznej]].  
  
Linia 38: Linia 36:
 
Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – [[Jerzy Szmid]] – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał [[sprzęt laboratoryjny|sprzętu laboratoryjnego]] i [[Odczynnik chemiczny|odczynników]] w ruinach fabryki [[benzyna syntetyczna|benzyny syntetycznej]] w [[Police|Policach]]<ref name="EncSzczecin"/>|Historia WTCh|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
 
Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – [[Jerzy Szmid]] – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał [[sprzęt laboratoryjny|sprzętu laboratoryjnego]] i [[Odczynnik chemiczny|odczynników]] w ruinach fabryki [[benzyna syntetyczna|benzyny syntetycznej]] w [[Police|Policach]]<ref name="EncSzczecin"/>|Historia WTCh|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
 
[[Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg|thumb|150px|Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)]]
 
[[Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg|thumb|150px|Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)]]
[[Plik:Rayon closeup 1.jpg|thumb|150px|Dzianina ze [[sztuczny jedwab|sztucznego jedwabiu]] [[włókna wiskozowe|wiskozowego]]]]
+
 
[[Plik:Rayon synth.png|thumb|150px|Ksantogenian celulozy ([[Włókna wiskozowe|wiskoza]])]]
 
 
Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiem{{r|historia IIChiPOŚ}}. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: [[inżynieria chemiczna i procesowa|inżynieria chemiczna]])<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
 
Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiem{{r|historia IIChiPOŚ}}. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: [[inżynieria chemiczna i procesowa|inżynieria chemiczna]])<ref name="tuniv.szczecin 2"/>.  
  
Linia 47: Linia 44:
  
 
== Dorobek naukowy ==
 
== Dorobek naukowy ==
Na dorobek naukowy Tadeusza Rosnera składa się około sześćdziesięciu prac naukowych, opublikowanych w czasopismach naukowo-technicznych lub referowanych na konferencjach, oraz sześć patentów. Publikacje dotyczą obszaru technologii i inżynierii chemicznej, związanego z produkcją włókien sztucznych (modyfikowanych biopolimerów) i [[włókna syntetyczne|syntetycznych]] i z procesami ochrony środowiska<ref name="tuniv.szczecin 2"/>, np.:  
+
Na dorobek naukowy Tadeusza Rosnera składa się około sześćdziesięciu prac naukowych, opublikowanych w czasopismach naukowo-technicznych lub referowanych na konferencjach, oraz sześć patentów. Publikacje dotyczą obszaru technologii i inżynierii chemicznej, związanego z produkcją włókien sztucznych (modyfikowanych biopolimerów) i [[włókna syntetyczne|syntetycznych]] i z procesami ochrony środowiska<ref name="tuniv.szczecin 2"/>, np.:  
 
* T. Rosner, Włókna sztuczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1966{{r|BG PG|books.google 1}},
 
* T. Rosner, Włókna sztuczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1966{{r|BG PG|books.google 1}},
 
* T. Rosner, H. Wojcikiewicz, Włókna syntetyczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1969{{r|books.google 2}},
 
* T. Rosner, H. Wojcikiewicz, Włókna syntetyczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1969{{r|books.google 2}},
Linia 55: Linia 52:
  
 
== Działalność pozauczelniana ==
 
== Działalność pozauczelniana ==
Tadeusz Rosner był członkiem<ref name="EncSzczecin"/>|<ref name="tuniv.szczecin 2"/>:
+
Tadeusz Rosner był członkiem<ref name="EncSzczecin"/><ref name="tuniv.szczecin 2"/>:
* [[Polskie Towarzystwo Chemiczne|Polskiego Towarzystwa Chemicznego]] i innych towarzystw naukowych,
+
* [[w:Polskie Towarzystwo Chemiczne|Polskiego Towarzystwa Chemicznego]] i innych towarzystw naukowych,
 
* założycielem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego,
 
* założycielem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego,
* kilku Komisji [[Polska Akademia Nauk|PAN]].
+
* kilku Komisji [[w:Polska Akademia Nauk|PAN]].
 
* wielu rad naukowo-technicznych przy zakładach pracy branży chemicznej.
 
* wielu rad naukowo-technicznych przy zakładach pracy branży chemicznej.
  
Linia 64: Linia 61:
 
Tadeusz Rosner:
 
Tadeusz Rosner:
 
* został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964)<ref name="tuniv.szczecin 2"/>,
 
* został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964)<ref name="tuniv.szczecin 2"/>,
* otrzymał tytuł ''[[Doctor honoris causa]]'' Politechniki Szczecińskiej (1971)<ref name="tuniv.szczecin 1"/>|tuniv.szczecin 2}}.
+
* otrzymał tytuł ''[[w:Doctor honoris causa|Doctor honoris causa]]'' Politechniki Szczecińskiej (1971)<ref name="tuniv.szczecin 1"/><ref name="tuniv.szczecin 2"/>.
  
 
Pamięć o twórcy Wydziału podtrzymują nauczyciele szczecińskich szkół (wśród nich wielu absolwentów Wydziału Chemicznego PS), o czym świadczy zakres materiału z chemii, przekazany uczestnikom konkursu „Omnibus 2010” nt. Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina{{r|collegiumsalesianum}}:
 
Pamięć o twórcy Wydziału podtrzymują nauczyciele szczecińskich szkół (wśród nich wielu absolwentów Wydziału Chemicznego PS), o czym świadczy zakres materiału z chemii, przekazany uczestnikom konkursu „Omnibus 2010” nt. Wybitni Polacy w dziejach powojennego Szczecina{{r|collegiumsalesianum}}:
Linia 75: Linia 72:
  
 
{{Przypisy|2}}
 
{{Przypisy|2}}
 
 
* <ref name="genealogia">{{cytuj stronę|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/sw.93381|tytuł=Tadeusz Rosner (ID: sw.93381)|nazwisko=Minakowski|imię=M.J. |praca=Genealogia potomków Sejmu Wielkiego|opublikowany=www.sejm-wielki.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-28}}</ref>
 
  
 
* <ref name="historia IIChiPOŚ">{{cytuj stronę|url=http://iichipos.zut.edu.pl/iichipos-historia.html |tytuł= Historia instytutu|praca=Strona internetowa Instytutu Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska |opublikowany= iichipos.zut.edu.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-29}}</ref>
 
* <ref name="historia IIChiPOŚ">{{cytuj stronę|url=http://iichipos.zut.edu.pl/iichipos-historia.html |tytuł= Historia instytutu|praca=Strona internetowa Instytutu Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska |opublikowany= iichipos.zut.edu.pl|język=pl|data dostępu=2011-09-29}}</ref>

Wersja z 07:47, 31 maj 2012

Tadeusz Rosner
inżynier-chemik,
nauczyciel akademicki, profesor Politechniki Szczecińskiej, kierownik Katedry Włókiem Sztucznych; dziekan Wydziału Chemicznego (1950–1953, 1964–1969), rektor Politechniki Szczecińskiej (1953—1958)
Data urodzenia 2 stycznia 1899
Miejsce urodzenia Kraków
Data śmierci 5 czerwca 1972
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Lata działalności {{{lata_dzialalnosci}}}
Tytuły i nagrody Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Doctor honoris causa Politechniki Szczecińskiej

Narodowość polska


Tadeusz Aleksander Rosner (ur. 2 stycznia 1899 w Krakowie, zm. 5 czerwca 1972 w Szczecinie) – specjalista w zakresie technologii włókien sztucznych, jeden z twórców Politechniki Szczecińskiej (PS) i jej rektor w latach 1953–1958, jeden z twórców i dziekan Wydziału Chemicznego PS, członek założyciel Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, Doctor Honoris Causa Politechniki Szczecińskiej[1][2][3].

Życiorys

Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. Studiował chemię w Politechnice Warszawskiej (1920–1925). Po studiach, do wybuchu II wojny światowej, pracował w przemyśle, w zakładach branży włókienniczej i biurach projektów. Od 1948 roku należał do grupy chemików, którzy tworzyli Wydział Chemiczny w nowej wyższej uczelni technicznej – Szkole Inżynierskiej w Szczecinie. W tej uczelni pracował do emerytury (1969), osiągając kolejne stopnie kariery zawodowej: stanowisko samodzielnego pracownika nauki, zastępcy profesora (1954), docenta etatowego (1954) i profesora (1959). Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemicznego oraz rektora uczelni. Był pierwszym rektorem Politechniki Szczecińskiej, w którą przekształcono Szkołę Inżynierską w 1955 roku[3]. Zmarł w 1972 roku w Szczecinie[1][3].

Dzieciństwo i młodość

Tadeusz Rosner, syn Aleksandra Rosnera i Józefiny Osiecimskiej[4], urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w I wojnie światowej. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemika[3].

Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948)

Po studiach Tadeusz Rosner pracował początkowo zakładach włókienniczych pod Turynem. W 1928 roku został zatrudniony w fabryce sztucznego jedwabiu w Tomaszowie Mazowieckim (Łódzki Okręg Przemysłowy), gdzie pracował do wybuchu II wojny światowej, poznając różne aspekty technologii i inżynierii chemicznej.

W fabryce (rok uruchomienia: 1912) sztuczny jedwab produkowano metodą nitroceluozową (bawełna strzelnicza), opartą na odkryciu Audemarsa z 1855 roku (właściwości przędzalnicze alkoholowo-eterowych roztworów nitrocelulozy) i wdrożoną w skali przemysłowej przez Chardonneta w 1885 roku. Był to pierwszy sposób naśladowania procesu wytwarzania jedwabnych nici przez gąsienice jedwabnika, który opanowano w skali przemysłowejSzablon:R. W kolejnych latach proces technologiczny udoskonalono, również w zakładach tomaszowskichSzablon:R.

Okres okupacji Tadeusz Rosner spędził w Warszawie i Krakowie[3], a po wojnie wrócił do znacjonalizowanej fabryki w Tomaszowie („Wistom”). W 1945 roku, w czasie wznawiania produkcji, był jej naczelnym dyrektorem[1]|Tomaszów 1}}, a następnie (1946) pełnił funkcję dyrektora Zjednoczenie Przemysłu Włókien Sztucznych "Chemitex" (Łódź)[1][3] i dyrektora Biura Konstrukcyjnego dla Odbudowy Fabryki Sztucznego Jedwabiu w Łodzi (1947–1948)[1].

W 1948 roku Tadeusz Rosner objął stanowisko dyrektora Biura Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Szczecinie, gdzie trwała odbudowa zniszczonej w czasie wojny Vereinigte Glanzstoff-Fabriken AG Elberfeld, Werk Sydowsaue (Zjednoczone Fabryki Tkanin Sztucznych SA w Elberfeld, Zakład w Żydowcach). Już w styczniu 1946 roku w fabryce Wiskord uruchomiono produkcję tekstry (argony, zobacz krajka), a w latach następnych – z pomocą specjalistów z fabryki w Tomaszowie – produkcję jedwabiu sztucznego (1950) oraz innych włókien i wyrobów z tworzyw sztucznych[1].

Okres pracy w szkolnictwie wyższym (1948–1972)

Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – Jerzy Szmid – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał sprzętu laboratoryjnego i odczynników w ruinach fabryki benzyny syntetycznej w Policach[1]|Historia WTCh|[3].

Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg
Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)

Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiemSzablon:R. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: inżynieria chemiczna)[3].

W roku akademickim 1950/1951 los Wydziału Chemicznego był zagrożony, głównie z powodu niedoborów kadrowych. Zagrożenie likwidacją udało się zażegnać dziekanowi – Tadeuszowi Rosnerowi (kadencja 1950-1953). Doprowadził on do powołania ministerialnej komisji (profesorowie: Osman Achmatowicz, Jan Zmaczyński i Janusz Ciborowski), która zaleciła odroczenie ministerialnej decyzji o likwidacji. Pozwoliło to uzupełnić braki kadrowe i zapewnić Wydziałowi dalszy rozwój{{r|Historia WTCh|[3].

Od 1956 roku do emerytury (1969) T. Rosner był kierownikiem Katedry Włókien Sztucznych[3]. Pełnił też funkcję rektora uczelni w okresie jej przekształcania w Politechnikę Szczecińską (1953-1958). Był po raz drugi dziekanem Wydziału w latach 1964–1969Szablon:R


Kategoria:Ludzie związani z naukami technicznymi Kategoria:Nauczyciele akademiccy

Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina, tom II (P–Ż). Szczecin: 2000. ISBN 83-7241-089-5. 
  2. Doktorzy Honoris Causa PS. www.tuniv. [dostęp 2011-09-28].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 prof. mgr inż. Tadeusz Rosner. www.tuniv.szczecin.pl. [dostęp 2011-09-28].
  4. M.J. Minakowski: Tadeusz Rosner (ID: sw.93381). W: Genealogia potomków Sejmu Wielkiego [on-line]. www.sejm-wielki.pl. [dostęp 2011-09-28].