Tadeusz Rosner

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 23:35, 22 mar 2012 autorstwa Joanna Kosmider (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szablon:Biogram infobox Tadeusz Aleksander Rosner (ur. 2 stycznia 1899 w Krakowie, zm. 5 czerwca 1972 w Szczecinie) – specjalista w zakresie technologii włókien sztucznych, jeden z twórców Politechniki Szczecińskiej (PS) i jej rektor w latach 1953–1958, jeden z twórców i dziekan Wydziału Chemicznego PS, członek założyciel Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, Doctor Honoris Causa Politechniki SzczecińskiejSzablon:R.

Życiorys

Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. Studiował chemię w Politechnice Warszawskiej (1920–1925). Po studiach, do wybuchu II wojny światowej, pracował w przemyśle, w zakładach branży włókienniczej i biurach projektów. Od 1948 roku należał do grupy chemików, którzy tworzyli Wydział Chemiczny w nowej wyższej uczelni technicznej – Szkole Inżynierskiej w Szczecinie. W tej uczelni pracował do emerytury (1969), osiągając kolejne stopnie kariery zawodowej: stanowisko samodzielnego pracownika nauki, zastępcy profesora (1954), docenta etatowego (1954) i profesora (1959). Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemicznego oraz rektora uczelni. Był pierwszym rektorem Politechniki Szczecińskiej, w którą przekształcono Szkołę Inżynierską w 1955 rokuSzablon:R. Zmarł w 1972 roku w SzczecinieSzablon:R.

Dzieciństwo i młodość

Tadeusz Rosner urodził się w Krakowie w 1899 roku. W 1917 roku ukończył szkołę średnią. Uczestniczył w I wojnie światowej. Po demobilizacji w 1920 roku studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie w 1925 roku otrzymał dyplom inżyniera chemikaSzablon:R.

Okres pracy w przemyśle chemicznym (1928–1948)

Plik:Fileuse a Viscose.JPG
Przędzalnia wiskozowa w Muzeum Wiskozy w Échirolles (Francja)
Plik:Szczecin Zydowce Zaklady Wiskord.jpg
Szczecin–Żydowce, Zakłady „Wiskord” (zamknięte w 2000 roku)

Po studiach Tadeusz Rosner pracował początkowo zakładach włókienniczych pod Turynem. W 1928 roku został zatrudniony w fabryce sztucznego jedwabiu w Tomaszowie Mazowieckim (Łódzki Okręg Przemysłowy), gdzie pracował do wybuchu II wojny światowej, poznając różne aspekty technologii i inżynierii chemicznej.

W fabryce (rok uruchomienia: 1912) sztuczny jedwab produkowano metodą nitroceluozową (bawełna strzelnicza), opartą na odkryciu Audemarsa z 1855 roku (właściwości przędzalnicze alkoholowo-eterowych roztworów nitrocelulozy) i wdrożoną w skali przemysłowej przez Chardonneta w 1885 roku. Był to pierwszy sposób naśladowania procesu wytwarzania jedwabnych nici przez gąsienice jedwabnika, który opanowano w skali przemysłowejSzablon:R. W kolejnych latach proces technologiczny udoskonalono, również w zakładach tomaszowskichSzablon:R.

Okres okupacji Tadeusz Rosner spędził w Warszawie i KrakowieSzablon:R, a po wojnie wrócił do znacjonalizowanej fabryki w Tomaszowie („Wistom”). W 1945 roku, w czasie wznawiania produkcji, był jej naczelnym dyrektoremSzablon:R, a następnie (1946) pełnił funkcję dyrektora Zjednoczenie Przemysłu Włókien Sztucznych "Chemitex" (Łódź)Szablon:R i dyrektora Biura Konstrukcyjnego dla Odbudowy Fabryki Sztucznego Jedwabiu w Łodzi (1947–1948)Szablon:R.

W 1948 roku Tadeusz Rosner objął stanowisko dyrektora Biura Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Szczecinie, gdzie trwała odbudowa zniszczonej w czasie wojny Vereinigte Glanzstoff-Fabriken AG Elberfeld, Werk Sydowsaue (Zjednoczone Fabryki Tkanin Sztucznych SA w Elberfeld, Zakład w Żydowcach). Już w styczniu 1946 roku w fabryce Wiskord uruchomiono produkcję tekstry (argony, zobacz krajka), a w latach następnych – z pomocą specjalistów z fabryki w Tomaszowie – produkcję jedwabiu sztucznego (1950) oraz innych włókien i wyrobów z tworzyw sztucznychSzablon:R.

Okres pracy w szkolnictwie wyższym (1948–1972)

Od chwili przyjazdu do Szczecina (1948) T. Rosner włączył się do prac zespołu, organizującego w tym mieście uczelnię techniczną. Już w 1947 roku utworzono Szkołę Inżynierską z trzema Wydziałami: Elektrycznym, Inżynierii Lądowej i Mechanicznym. W kolejnym roku przystąpiono do tworzenia Wydziału Chemicznego. Pierwszy dziekan tego Wydziału – Jerzy Szmid – opracował plan 3-letniego studium chemii (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty) i organizował pierwsze laboratoria chemiczne. Wraz z pierwszymi studentami poszukiwał sprzętu laboratoryjnego i odczynników w ruinach fabryki benzyny syntetycznej w PolicachSzablon:R.

Plik:WTiICh ZUT (Stara Chemia).jpg
Politechnika Szczecińska - budynek Wydziału Technologii Chemicznej („Stara Chemia”)
Plik:Rayon synth.png
Ksantogenian celulozy (wiskoza)

Tadeusz Rosner utworzył Katedrę Maszynoznawstwa Chemicznego. We wrześniu następnego roku powołano Katedrę Inżynierii Chemicznej, a T. Rosner został jej kierownikiemSzablon:R. W kwietniu 1951 roku przyznano na Wydziale pierwszy dyplom inżyniera-chemika (specjalizacja: inżynieria chemiczna)Szablon:R.

W roku akademickim 1950/1951 los Wydziału Chemicznego był zagrożony, głównie z powodu niedoborów kadrowych. Zagrożenie likwidacją udało się zażegnać dziekanowi – Tadeuszowi Rosnerowi (kadencja 1950-1953). Doprowadził on do powołania ministerialnej komisji (profesorowie: Osman Achmatowicz, Jan Zmaczyński i Janusz Ciborowski), która zaleciła odroczenie ministerialnej decyzji o likwidacji. Pozwoliło to uzupełnić braki kadrowe i zapewnić Wydziałowi dalszy rozwójSzablon:R.

Od 1956 roku do emerytury (1969) T. Rosner był kierownikiem Katedry Włókien SztucznychSzablon:R. Pełnił też funkcję rektora uczelni w okresie jej przekształcania w Politechnikę Szczecińską (1953-1958). Był po raz drugi dziekanem Wydziału w latach 1964–1969Szablon:R.

Dorobek naukowy

Na dorobek naukowy Tadeusza Rosnera składa się około sześćdziesięciu prac naukowych, opublikowanych w czasopismach naukowo-technicznych lub referowanych na konferencjach, oraz sześć patentów. Publikacje dotyczą obszaru technologii i inżynierii chemicznej, związanego z produkcją włókien sztucznych (modyfikowanych biopolimerów) i syntetycznych i z procesami ochrony środowiskaSzablon:R, np.:

  • T. Rosner, Włókna sztuczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1966Szablon:R,
  • T. Rosner, H. Wojcikiewicz, Włókna syntetyczne, Tworzywa Sztuczne, WNT 1969Szablon:R,
  • T. wsp. Zagadnienie ścieków fenolowych odprowadzanych do Odry przez zakłady przemysłowe położone w województwie szczecińskim (Przemysł Chemiczny, 1960)Szablon:R,
  • T. Rosner i wsp., Stopień polimeryzacji polialkoholu winylowego w zależności od metody otrzymywania (Zeszyty Naukowe Politechniki Szczecińskiej, 1961)Szablon:R,
  • T. Rosner i wsp., Przyrząd do pomiaru przewodności cieplnej (Pomiary Automatyka Kontrola, 1963)Szablon:R.

Działalność pozauczelniana

Tadeusz Rosner był członkiem Szablon:R:

  • Polskiego Towarzystwa Chemicznego i innych towarzystw naukowych,
  • założycielem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego,
  • kilku Komisji PAN.
  • wielu rad naukowo-technicznych przy zakładach pracy branży chemicznej.

Odznaczenia i wyróżnienia, upamiętnienie

Tadeusz Rosner:

Pamięć o twórcy Wydziału podtrzymują nauczyciele szczecińskich szkół (wśród nich wielu absolwentów Wydziału Chemicznego PS), o czym świadczy zakres materiału z chemii, przekazany uczestnikom konkursu „Omnibus 2010” nt. Wybitni Polacy w dziejach powojennego SzczecinaSzablon:R: Szablon:Cytat

Przypisy

Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> zdefiniowany w <references> ma atrybut grupowania „”, który nie występuje wcześniej w treści.