Ulica Nad Wodą

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 23:07, 24 paź 2017 autorstwa Schulz (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Nad Wodą
'
Ulica Nad Wodą
Ulica Królewska w 1903 r.
  Nazwa pełna ulica nieistniejąca
  Nazwa niemiecka Königsstraße
  Osiedle
  Dzielnica
Zobacz ulicę na:
[ Mapa Google.]
[ Google Street View.]
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Geolokalizacja: 53.422848,14.558139

Ulica Nad Wodą (niem. Königsstraße), nazwa historyczna „Ulica Królewska”. Dawniej stanowiła połączenie ulicy Świętego Ducha z obecnym Podzamczem. Nazwę ulicy Nad Wodą nosiła w latach 1945-1957, ale tylko do czasu poszerzenia ulicy Wielkiej, która przedłużona po 1957 roku do mostu Długiego bezpowrotnie zmiotła ulicę Królewską z planów miasta. [1]

Historia ulicy

Ulica Królewska i Targ Piątkowy, 1706
K. – Ulica Królewska (Ulica Nad Wodą), F. – Targ Piątkowy (Ulica Nad Wodą), S. – Ulica Splittstraße (Ulica Mostowa), H. – Ulica Havening (Ulica Mostowa), B. – Ulica Kaletnicza (Ulica Niklota), L. – Ulica Mostu Długiego (Ulica Darguja), O. – Ulica Wielka Odrzańska, M. – Ulica Pomostu Mniszego (Ulica Bednarska), HG. – Ulica Świętego Ducha, Sch. – Ulica Sołtysia (dolna część), st. – studnia na terenie Dziedzińca „Splithof”.

Ulica w przeszłości była fragmentem jednej z dwóch dróg krzyżujących się w rejonie najstarszej Bramy Świętego Ducha, która jako lokalna droga wylotowa z miasta prowadziła w kierunku południowym w głąb Górnego Wiku. Druga z tych dróg prowadziła od zachodu w kierunku przeprawy przez dolinę rzeki Odry w kierunku Dąbia. Układ ten, oraz powstanie nieopodal ok. 1240 roku klasztoru franciszkanów, pozwolił na powstanie w osi przyszłej ulicy Nad Wodą placu targowego. Stąd też ulica, po przyłączeniu do miasta terenu na którym leżała, podzieliła się na dwie części, węższą przyległą do ciągu komunikacyjnego w kierunku Mostu Długiego, i szerszą, która nazwano Targiem Piątkowym (Freitagsmarkt). Fakt usytuowania tej ulicy na terenie przyłączonym do miasta dopiero na początku XIV wieku spowodował, że obie jej części należały do dwóch różnych kwartałów, Kwartału Świętego Ducha i Kwartału Passawskiego.

Targ Piątkowy

Pierwsza wzmianka o targu w tym miejscu, pochodzi z 1465 roku i miała związek z odbywającym się tu raz w tygodniu tradycyjnym w średniowiecznej Europie „targiem piątkowym”. W dokumentach źródłowych pojawia się jako fridagesmarktstrate (1496), freitagsmarkt (1497), oraz Freitagsmarktstrate (1540). Lokalizację targu w bezpośredniej bliskości kościoła św. Jana potwierdza nam szerokość przyszłej ulicy. Podobny targ, znany pod nazwą Targu Piątkowego odbywał się raz w tygodniu w piątek w latach 14501928 we Frankfurcie n. Menem, a także w Gandawie (XIV wiek), oraz w Antwerpii (1549). [2] Jeszcze na początku XVIII wieku wieku zgodnie z zapisem w katastrze szwedzkim nazwą „Targu Piątkowego” określano południowy odcinek ulicy Królewskiej (Freytags Markt, 1709). Potem, zgodnie z zapisem na planie z 1721 roku, pojawia się w tym miejscu nazwa Königsstraße.

Zmiany w numeracji ulicy Königsstraße w latach 1709-1945

Ulica Królewska

Do XV wieku nazwa ulicy Königsstraße w Szczecinie nie pojawiała się w dostępnych nam źródłach. Wiązanie tej nazwy z określeniem osoby panującego króla jest nie w pełni zgodne z panującą w Szczecinie i na Pomorzu sytuacją polityczną, gdyż pojawiła się w szczecińskich rejestrach szosowych jako „konigstrate” już w 1586 roku, czyli jeszcze w czasach sprawowania władzy przez księcia szczecińskiego Jana Fryderyka. Jak podaje Carl Fredrich nazwa ulicy Królewskiej związana jest z określeniem króla kurkowego. Uzyskanie tej godności skutkowało m. in. zwolnieniem od podatku miejskiego. Stąd nazwisko „Konig” należało w średniowieczu do najbardziej spotykanych w miastach północnych Niemiec i pochodziło, tu cyt.: „od rozwijającej się pomyślnie w średniowieczu rodziny Konig”. [3] Początkowo nazwę tą nosił krótszy i węższy odcinek tej ulicy od strony nieistniejącej obecnie ulicy Splittstraße. Ale już na początku XVII wieku na widoku Kote/Rollosa cała ulica nosiła nazwę Konnig Stras (1625). Kataster szwedzki z lat 1706-1709 ponownie wykazuje jej nazwę tylko w północnej części. Z kolei po przejęciu Szczecina przez władze pruskie, nazwa ulicy Królewskiej utrwala się na całej długości (Königsstraß, 1721, Königs Straße, 1811, 1814), Königsstraße (1829). W latach 1862-1880 nazwą Königsstraße określano parcele należące wcześniej do obszaru ulicy Mönchenbrückstraße i Klasztoru Świętego Jana (Johannis-Kloster, zobacz załączona tabela).

Przypisy

  1. Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero 6 kwietnia 1979, zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina. 2004 (Nr 23). Szczecin 2005, s. 23, także przyp. 40.
  2. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 34.
  3. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung..., op. cit., s. 34.


Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina. 2004 (Nr 23). Szczecin 2005.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk