Upamiętnienie kołobrzeskich Żydów (Kołobrzeg)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 16:54, 5 lis 2014 autorstwa Busol (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Upamiętnienie kołobrzeskich Żydów
Upamiętnienie kołobrzeskich Żydów
Autor Zygmunt Wujek
Lokalizacja Kołobrzeg, u zbiegu ul. Zdrojowej z ul. Adama Mickiewicza
Data powstania 2000
Materiał granit, piaskowiec
Wymiary {{{wymiary}}}


Upamiętnienie kołobrzeskich Żydów – usytuowane u zbiegu ul. Zdrojowej z ul. Adama Mickiewicza, w obrębie tamtejszego lapidarium. Upamiętnia żydowskich mieszkańców miasta pochowanych na dawnych kołobrzeskich cmentarzach.

Opis

Założenie przestrzenne upamiętniające kołobrzeskich Żydów składa się z dwóch elementów: zbioru sześciu macew, posadowionych na planie gwiazdy Dawida oraz ustawionej obok masywnej granitowej płyty z inskrypcją. Ocalone stele nagrobne pochodzą z dwóch żydowskich cmentarzy zdewastowanych podczas Nocy Kryształowej, która miała miejsce w nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku. Na pamiątkowej płycie widoczny napis w języku polskim, hebrajskim i niemieckim następującej treści: "Ku pamięci członków społeczności żydowskiej Kołobrzegu/ wywiezionych w 1940 roku i zamordowanych przez hitlerowców/ w dniu 28 października 1942 roku w obozie zagłady w Bełżcu./ Społeczność żydowska mieszkająca w Kołobrzegu/ w latach 1812-1940 wniosła znaczący wkład w rozwój miasta/ jako nadmorskiego uzdrowiska./ Mieszkańcy Kołobrzegu/ W tym miejscu w latach 1812-1938 znajdował się cmentarz żydowski.". Kamienna płyta osadzona na niewielkim podwyższeniu wykonanym z granitowej kostki.

Stan zachowania dobry.

Historia

W 2000 roku z inicjatywy władz miejskich Kołobrzegu (przy współpracy ze środowiskiem żydowskim), na terenie dawnego cmentarza żydowskiego utworzone zostało kołobrzeskie lapidarium żydowskie. Nad jego budową czuwał powołany 22 maja 2000 roku Społeczny Komitet Budowy Lapidariów, w składzie: Zbigniew Szymański (przewodniczący), Zenon Stein (wiceprzewodniczący), Monika Kłys (sekretarz) oraz członkowie: Bogdan Błaszczyk, Albert Stankowski, Hieronim Kroczyński, Jerzy Patan, Stefan Rosiak, Ewa Duchowska, Urszula Dżega-Matuszczak, Jan Schacht, Antoni Szarmach, Hieronim Pietras, Zygmunt Wujek. Ten ostatni był zarazem autorem założenia przestrzennego nowo budowanego lapidarium.

Otwarcie lapidarium miało miejsce 24 października 2000 roku. W uroczystości tej udział wzięli: "minister Marek Siwiec z kancelarii prezydenta RP, Michał Sobolewski z Ambasady Izraela w Polsce, Ronald Forne - konsul generalny Niemiec. Kościół rzymskokatolicki reprezentował biskup senior Ignacy Jeż. Były też władze samorządowe na czele z wicemarszałkiem województwa zachodniopomorskiego Henrykiem Rupnikiem, władze powiatu kołobrzeskiego na czele ze starostą Ryszardem Ławrynowiczem oraz władze miasta, w tym prezydent Kołobrzegu Bogdan Błaszczyk oraz przewodnicząca Rady Miasta Danuta Admaska-Czepczyńska. Przybyła także młodzież z Izraela, Litwy, Ukrainy i Polski, uczestnicząca w tym czasie w Dniach Tolerancji. W imieniu państwa Izrael, za to miejsce pamięci podziękowała uczennica żydowska - Hava Sabag.".[1]

Wymiary

Granitowy blok - wys. 155 cm x szer. 99 cm x gł. 16 cm

Granitowa podstawa - wys. 22 cm x szer. 115 cm x gł. 59 cm

Przypisy

  1. Dziemba, Robert. Ku pamięci kołobrzeskich Żydów. "Kulisy Kołobrzeskie". 2000, nr 44, s. 2.

Bibliografia

  • (ab). Zbezcześcili lapidarium. "Kulisy Kołobrzeskie". 2004, nr 47 (403), s. 3.
  • Bielawski, K. Żydzi w Kołobrzegu. "Kulisy Kołobrzeskie". 2011, nr 14 (1114), s. 4.
  • Dziemba, Robert. Ku pamięci kołobrzeskich Żydów. "Kulisy Kołobrzeskie". 2000, nr 44 (127), s. 2.
  • Kroczyński, Hieronim. Inwentaryzacja historyczna miejsc pamięci miasta Kołobrzeg. Kołobrzeg: 2012. Dokumentacja dot. cmentarza żydowskiego przy ul. Zdrojowej w Kołobrzegu wykonana na zlecenie Prezydenta Miasta Kołobrzeg.
  • (MK). Będzie lapidarium. "Kulisy Kołobrzeskie". 2000, nr 21 (104), s. 3.
  • (MK). Lapidaria. "Kulisy Kołobrzeskie". 2000, nr 30 (113), s. 6.
  • Pawłowski, Piotr. Otwarcie lapidarium żydowskiego. "Głos Szczeciński". 2000, nr ?, s. ?
  • Śmigielski, Robert. Kołobrzeg Przewodnik Milenijny. Wyd. 3. Kołobrzeg: "Max", 2005. ISBN 83-919113-0-6.

Zdjęcia upamiętnienia



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Łukasz Skubisz