Złoty pierścień z Podzamcza w Szczecinie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 15:00, 14 lut 2018 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Złoty pierścień z Podzamcza w Szczecinie
Złoty pierścień z Podzamcza w Szczecinie
Fot. G. Solecki
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania 1. ćwiartka XII wieku
Materiał złoto
Wymiary {{{wymiary}}}


Złoty pierścień z Podzamcza w Szczecinie - eksponat archeologiczny ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Historia zabytku

Długotrwałe badania szczecińskiego podzamcza (kwartał 5, wykop VI) prowadzone zrazu pod kierunkiem dr. Eugeniusza Cnotliwego, a później mgr Eugeniusza Wilgockiego, mimo że nie zostały dokończone (przerwano je nagle w z powodu braku finasowania) dostarczyły ogromnej ilości informacji dotyczących przeszłości Szczecina.

Jednym z niewątpliwie bardziej interesujących zabytków jest jedyny przedmiot wykonany ze złota, odkryty podczas tych badań. Należy nadmienić, że jest to złoty wyrób nie tylko z wykopu VI, ale w ogóle z całego szczecińskiego Podzamcza. Został on odkryty w roku 1996, w obrębie spągowej partii poziomu nr XL, w ćwiartce D3. Został pozyskany po zachodniej stronie niewielkiego budynku zrębowego, oznaczonego kolejnym numerem 161, na sporym, nie zabudowanym placyku – podwórku. Był to obszar dość ubogi w zabytki, poza omawianym, pozyskano stamtąd jeszcze jeden zabytek tzw. „wydzielony” w postaci szklanego kółeczka o dyskusyjnej funkcji (pierścionek, ozdoba stroju?). Kierownikiem badań był wówczas E. Wilgocki. Poziom XL datowany jest obecnie, przed opracowaniem całości materiałów, na 1. ćwiartkę XII wieku, czyli na czas zbliżony do pierwszej misji chrystianizacyjnej przeprowadzonej przez biskupa bamberskiego, późniejszego świętego, Ottona w 1124 roku.

Opis

Pierścień w postaci obrączki bez „oczka”, wykonany ze złotej taśmy o długości około 6,5 cm, szerokości 5,4 mm i grubości 0,7 mm, o średnicy około 2 cm i wadze 2,4 grama. Na taśmie, której końce zostały zlutowane, wygiętej finalnie w dziewięciobok, rozmieszczono dwa motywy ornamentacyjne. Pierwszy w postaci wyodrębnionego dookolnym rowkiem pola o wymiarach 4 na 6 mm w centrum którego umieszczono okrąg o średnicy 1,4 mm z zaznaczonym środkiem.

Fot. G. Solecki

Od kółka ku dłuższym bokom pola odchodzą pary skośnych linii, dochodzących do ramki otaczającej pole, a przypominające znak V. W kierunku krótszych boków pola, od centralnego okręgu odchodzą krótsze, proste linie, nie dochodzące do ramki, zakończone poprzecznymi kreseczkami. Zanotowano 5 pół z tym typem ornamentu. Drugi motyw ornamentacyjny stanowi pięć okręgów, analogicznych do tych umieszczonych w centrum motywu pierwszego, rozmieszczonych w narożach pola ukształtowanego jedynie przez wygięcie taśmy (bez ramki) oraz w jego centrum. Ten rodzaj ornamentu zastosowano na 4 polach. Motywy zdobnicze zostały wykonane techniką grawerowania. Wybrana ilość pół spowodowała, że w jednym miejscu obok siebie wystąpiły dwa motywy (numer jeden) a w pozostałych przypadkach są one naprzemienne. Na jeden z tych dwóch leżących obok siebie pól tak samo zdobionych, przypadło miejsce zlutowania końców taśmy. Sposób wykonania (linie nie są ciągłe, występują przerwy, linie nachodzą na siebie, bądź się przecinają) sugeruje mało wprawnego rzemieślnika. Ze względu na rozmiar (średnica około 2 cm) pierścień mogła nosić zarówno kobieta jak i mężczyzna.

Nie są mi znane dokładne analogie do omawianego zabytku. Z sąsiedniego terenu (kwartał nr 2), pozyskano uszkodzony zabytek, który prawdopodobnie jest fragmentem pierścionka. Jest on zachowanym w postaci prostej taśmy, z widocznymi trzema polami ozdobionymi różnego rodzaju ornamentami. Jeden z nich jest bardzo podobny do motywu pierwszego ze złotego egzemplarza. Zabytek ten został pozyskany podczas nadzorów nad odwiertami geologicznymi, nie posiada więc datowania. Motyw drugi jest powszechnie spotykany na zabytkach z tego okresu, np. na grzebieniach.

Bibliografia

  • Gradowski M., 1984 Dawne złotnictwo, technika i technologia, Warszawa.
  • Łosiński W., 2000, Szczecin. Wczesne średniowiecze VII-XIII wiek, [w: ] red. T. Białecki, Encyklopedia Szczecina, t. II, Szczecin, ryc.434:12, s. 448.
  • Wilgocki E., 1998, Szczecin – Podzamcze. Kwartał 5. Wstępne wyniki badań z lat 1994-1996 [w: ] M. Dworaczyk, P. Krajewski, E. Wilgocki, red., Acta Archaeologica Pomoranica. XII Sesja Pomorzoznawcza, Szczecin 23. – 24. października 1997 r. Materiały, Szczecin, s. 265-278.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Sławomir Słowiński