Zacisze

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 23:13, 7 lip 2018 autorstwa Schulz (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zacisze
Zacisze
Staw młyński dawnego Młyna Muthgebera, 2008
Dawna nazwa Młyn Muthgebera
Nazwa niemiecka Muthgebermühle

Geolokalizacja: 53.481138,14.500619

Zacisze (niem. Muthgebermühle) - sztuczny zbiornik wodny na strumieniu Osówka, pozostałość po istniejącym tutaj od średniowiecza do XIX wieku młynie wodnym w Dolinie Siedmiu Młynów. Podobnie jak w pozostałych młynach w tej dolinie w okresie międzywojennym mieściła się tu restauracja.

Historia młyna wodnego

Najwcześniej wspomnianą w źródłach nazwą jest określenie de modtgeuersche (1485), także mudtgeuersche (1502) lub „młyn Muthgebera nad Strumieniem Osówki” (Muthgebermühle am Wussowschen Bach (1579, 1699), od nazwiska pierwszego właściciela. Młyn Muthgebera (die Muele Modttgeuersche genanndtt), podobnie jak młyn Topolowy, został zakupiony przez Radę w 1554 roku od tych samych właścicieli, żony Lorenza Borcharta, Engel, i jej rodzeństwa po ojcu Gorges Tiele. Zobowiązania, jakie co roku dotychczasowi właściciele musieli płacić na św. Marcina (11 listopada), w połowie wdowie po Albercie Glinde i w połowie Bartholdowi Halle, zostały w roku 1579 wobec Bartholda Halle przez Radę w całości umorzone. [1] W drugiej połowie XVII wieku pojawia się dla tego młyna nazwa Młyn Dolny (Untermühle, 1659), w odróżnieniu od położonego w najwyższym punkcie doliny Młyna Górnego (Obermühle). Pod koniec XVIII wieku ostatecznie utrwaliła się jednak nazwa „Młyn Muthgebera” (Muthgebermühle, 1779).[2] Niezagospodarowane po 1945 roku zabudowania młyna uległy zniszczeniu i zostały rozebrane. Pozostały po nim staw na większości planów tego terenu nosi mylną nazwę „Nadgórnik”, także „Nagórnik”. [3]

Błędna lokalizacja stawów w Doliny Siedmiu Młynów w latach 1945 - 2013

Młyn Muthgebermühle od strony stawu młyńskiego

Należy pamiętać, że lokalizacja stawów w Dolinie Siedmiu Młynów na współczesnych planach miasta, a także na mapie satelitarnej Google nie odpowiada ich rzeczywistemu położeniu. [4] Pierwszy polski plan, na którym oznaczono ich położenie pochodzi z 1948 roku. Niestety już wtedy nieprawidłowo usytuowano na nim położenie stawu Zazulin, uznając, ze jest to drugi ze stawów Ustronie, a także pominięto staw Łomot. Błąd naprawiono dopiero na planie miasta z 1976 roku, gdzie prawidłowo zlokalizowano i opatrzono polskimi nazwami wszystkie dawne stawy młyńskie. Z kolei na planie z 2001 r. ponownie powrócono do błędnej lokalizacji. Staw Zazulin dołączono do stawu Ustronie, nazwę Uroczyska przesunięto na staw powstały współcześnie na zachód od dawnego stawu młyńskiego, któremu z kolei przypisano nazwę kolejnego stawu, Zacisze. Natomiast staw Zacisze otrzymał nazwę Nagórnik, a na niektórych planach został nawet przeniesiony w okolicę dawnego stawu Łomot. Jedynie staw Łomot oraz staw Wyszyna są usytuowane prawidłowo. Żeby to bardziej pogmatwać, na mapach Google, oprócz opisanej już błędnej lokalizacji, zamiast nazwy „Nagórnik” używana jest nazwa „Nadgórnik”.

Przypisy

  1. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 223-224.
  2. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; także Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. Szczecin 1996, regest nr 311 z 4 grudnia 1579, s. 231; tamże, regest nr 405 z 2 października 1699, s. 292; tamże, regest nr 435 z 21 stycznia 1785, s. 313; tamże regest nr 471 z 8 lutego 1803, s. 332.
  3. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
  4. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; por. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
Młyn Muthgebermühle
Położenie zabudowań młyna Muthgebermühle, 1940

Galeria



Bibliografia

  • Berghaus H.K.W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk