Zausznice z Barwic

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 11:16, 17 gru 2019 autorstwa Sylwia Wesołowska (dyskusja | edycje) (Utworzono nową stronę "__NOTOC__ {{Pomnik infobox |pomnik_nazwa = Złote zausznice z Barwic |pomnik_grafika = |grafika_opis = Fot. Grzegorz Solecki. |autor...")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Złote zausznice z Barwic
[[Grafika:|240px|Złote zausznice z Barwic]]
Fot. Grzegorz Solecki.
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania I okres epoki brązu (ok. 1700–1600 BC)
Materiał złoto
Wymiary {{{wymiary}}}

Zausznice złote z Barwic, dwie niewielkie ozdoby uszu typu Noppenringe – bardzo rzadko spotykane na Pomorzu zabytki archeologiczne datowane na końcowy odcinek I okresu epoki brązu wg chronologii Oskara Monteliusa (lata ok. 1700–1600 BC). Przedmioty wzbogacają zbiory Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Opis przedmiotów i kontekst znalezienia

Każda z zausznic wykonana została z jednego długiego kawałka złotego drutu o średnicy mniej więcej 1 mm. Przy jego skręcaniu zastosowano technikę powrotnego zwoju uzyskując w konsekwencji bardzo efektowną ozdobę. Średnice obydwu zausznic nie przekraczają 2 cm.

Przedmioty zostały odkryte w czerwcu 1887 r.na polu majątku znajdującego się między Barwicami a Połczynem-Zdrojem. Pojawiające się, w tym bliżej nieokreślonym miejscu, skupiska kamieni otoczakowych zaintrygowały na tyle doktora W. Königa – mieszkańca Szczecina, z zawodu redaktora i najpewniej także miłośnika archeologii, że zdecydował on o przeprowadzeniu badań wykopaliskowych. W niedługim czasie odsłonił trzy groby, zagłębione na około 75 cm poniżej gruntu. Dwa z pochówków zawierały zabytki, które autor badań terenowych przekazał do zbiorów szczecińskiego Towarzystwa Starożytności.

Zausznice znajdowały się w grobie nr II wraz z bursztynowym guzikiem, niewielką spiralką z brązowego drutu i fragmentami ceramiki. Był to obiekt obwarowany kamieniami podobnie jak pozostałe groby, we wszystkich zaobserwowano także przepalone kości. W grobie nr I odkryto z kolei dwie małe bransolety obręczowe z brązu, ze zwężonymi końcami zachodzącymi na siebie oraz parę owalnych nagolenników obręczowych ze ściętymi końcami, a także fragmenty ceramika.

Zausznice typu Noppenringe wykonywane z brązu i rzadziej ze złota stanowią charakterystyczny element kobiecych grobów w kulturze unietyckiej,obejmującej tereny Czech, południowych Moraw i Słowacji, Śląska, Łużyc i strefy turyńsko-saksońskiej. Z Pomorza, które znajdowało się poza bezpośrednim zasięgiem osadnictwa unietyckiego, odnotowano, jak dotychczas, zaledwie trzy odkrycia złotych zausznic o powrotnym zwoju. Poza Barwicami było to Drzeńsko (2 okazy), pow. sławieński i Poradz (1 zausznica), pow. łobeski.

Losy powojenne zabytków

Znaleziska grobowe z Barwic do 1944 r. znajdowały się w zbiorach Pommersches Landesmuseum. Z uwagi jednak na zbliżający się front i alianckie naloty obydwie zausznice zostały ewakuowane. Przewieziono je w zabezpieczonej skrzyni, wraz z wieloma innymi cennymi zabytkami, do jednego z punktów odbioru na terenie Niemiec.

Do Szczecina powróciły dopiero w 2008 r. w wyniku podjętej obustronnej – polsko-niemieckiej – wymiany zabytków archeologicznych. Ozdoby były prezentowane na zorganizowanej wówczas wystawie pt. Wystawa "Zaginione - Ocalone""„Zaginione – Ocalone” i publikowane w ilustrowanym katalogu, towarzyszącym ekspozycji.

Zausznice będą miały swoje miejsce również na stałej wystawie archeologicznej, której otwarcie planowane jest na koniec 2020 r. w gmachu MNS przy ul. Staromłyńskiej 27.

Dla ścisłości należy dodać, że z wyposażenia grobu nr II przetrwał zawieruchę wojenną w budynku muzealnym, także niewielki bursztynowy guzik. Pozostałe zabytki z Barwic, pozyskane w trakcie wykopalisk w 1887 r., uważa się za zaginione.

Bibliografia

  • Kaczmarek Maciej, Epoka brązu na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej w świetle interregionalnych kontaktów wymiennych, Poznań. ISSN 0137-3250, ISBN 978-83-7654-185-3.

Kersten Karl, Die Funde der älteren Bronzezeit in Pommern, 7. Beiheft zum Atlas der Urgeschichte, Hamburg 1958.

  • Kozłowska-Skoczka Dorota, Epoka brązu – wczesna epoka żelaza – katalog zabytków, [w:] Zaginione – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, red. Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Szczecin 2012, s. 121–192. ISBN 978-83-63365-20-2.
  • Kunkel Otto, Pommersche Urgeschichte in Bildern, Stettin 1931.

Olshausen Otto, Über Gräber der Bronzezeit in Hinterpommern untersucht durch Hrn. Dr. W. König in Stettin, „Zeitschrift für Ethnologie”1887, 19, s. 605–608.

  • Sarnowska Wanda, Kultura Unietycka w Polsce, tom I, Wrocław–Warszawa–Kraków 1969.
Źródła
  • Muzeum Narodowe w Szczecinie, Archiwum Działu Archeologii, teczka nr 88.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Dorota Kozłowska