Zofia Szlezwicko-Holsztyńska: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 59: Linia 59:
  
  
 
+
[[Kategoria:Pomeranica]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Biografie]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Biografie]]
[[Kategoria:Pomeranica]]
+
[[Kategoria:Pomeranica - Władcy pomorscy]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica - Księstwo Pomorskie]]  
 
[[Kategoria:Szczecin]]
 
[[Kategoria:Szczecin]]
 
[[Kategoria:Trzebiatów]]
 
[[Kategoria:Trzebiatów]]
[[Kategoria:Pomeranica - Władcy pomorscy]]
+
 
 +
 
 +
 
 +
{{AutorP|[[User:JoKo|Joanna Kościelna]]}}
 +
 
  
  

Wersja z 15:30, 30 paź 2016

Zofia Szlezwicko-Holsztyńska
księżna szczecińska, żona Filipa II
brak zdjecia
Data urodzenia 17 sierpnia1579
Miejsce urodzenia Sonderburg
Data śmierci 3 czerwca 1658
Miejsce śmierci Trzebiatów
Narodowość duńska


Zofia Szlezwicko-Holsztyńska (także Sophie von Schleswig-Holstein-Sonderburg) (1579-1658), księżna szczecińska, żona Filipa II z dynastii Gryfitów.

Życiorys

Zofia przyszła na świat 17 sierpnia 1579 roku, była córką Jana Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu (1545-1622) i Elżbiety brunszwickiej z Grubenhagen (1550 -1586). Ojciec Zofii, książę Jan III był trzecim synem króla Danii Christiana III Oldenburskiego i jego żony Doroty saskiej. Starszy brat księcia król Fryderyk II Oldenburg przydzielił mu część Szlezwiku, Sonderburg (dziś duński Sønderborg) jako jego książęcą siedzibę. Książę brał aktywny udział w pracach duńskiego rządu. W 1568 roku w Kolding 23 letni książę poślubił Elżbietę, córkę Ernesta III, księcia Braunschweig-Grubenhagen i księżniczki Małgorzaty pomorsko-wołogoskiej, starszej córki księcia Jerzego I i jego żony księżniczki Amelii reńskiej. Para doczekała się 14 dzieci. Zofia była ich 9 dzieckiem. Po niej na świat przyszło jeszcze 5 dzieci w tym Elżbieta, późniejsza żona księcia Bogusława XIV zwanego Towarzyskim. Jej starszą siostra była Anna (1577-1616) od 1601 roku żona Bogusława XIII.

Układy w sprawie małżeństwa Zofii z Filipem zostały podpisane 29 października 1606 roku w Sonderburgu, a 6 października 1607 roku cesarz Rudolf II Habsburg potwierdził jej wiano wynoszące 12 tys. talarów reńskich. Postanowiono, że w razie śmierci męża, oprawą wdowią Zofii będzie dochód z domeny książęcej w Białobokach (niem. Belbuck) koło Trzebiatowa (niem. Treptow an der Rega), z wyjątkiem folwarków Suckow i Rzędzice (niem. Sülzhorst) oraz połowa dochodów z młyna w Trzebiatowie (druga połowa należała do miasta). Dochody z tych włości wynosiły 3 tys. guldenów.

10 marca 1607 roku w Szczecinie zawarli z wielkim przepychem małżeństwo, ślub opisał Paul Friedeborn. Wzięło w nim udział 27 książąt i księżnych, liczni posłowie wysłani przez różnych władców oraz specjalni wysłannicy z Lubeki, Gdańska, Rostoku i wielu pomorskich miast. Uczniowie szczecińskiego Pedagogium Książęcego wystawili sztukę, "Pastor Fido" (pol. "Wierny pasterz"), którą z włoskiego na łacinę przetłumaczył Valentin Jurga Winther.

Zofię z sympatią opisał Filip Hainhofer. Z kart jego "Dziennika" wyłania się obraz osoby niezwykle uprzejmej, zainteresowanej światem, a także pracowitej, pobożnej, nieznoszącej bezczynności, łagodnej, mającej zrozumienie dla sztuki i literatury i przede wszystkim oddanej mężowi i podzielającej jego pasje. Hainhofer przekazał też pełne czułości słowa, jakie pod adresem żony kierował Filip.

Po śmierci Filipa II w roku 1618 rozpoczął się dla niej długi okres wdowieństwa. Wkrótce po uroczystościach pogrzebowych, Zofia opuściła Szczecin i udała się do Trzebiatowa. Rezydencja księżnej mieściła się w budynkach dawnego klasztoru żeńskiego norbertanek, które po reformacji i rozwiązaniu zakonu stały się wraz z całym ich majątkiem własnością książąt.

Jako wdowa księżna Zofia oprócz dochodów przyznanych jej w intercyzie korzystała także z przyznanego jej przez męża (25 kwietnia 1609 roku) prawa do dochodów z gospodarstw Cabelwisch (Cavelwisch), (na lewym brzegu Odry, między Szczecinem a Policami) i Gnageland (nie daleko Stepnicy) – łącznie dochody roczne z tych dóbr nie przekraczały 70 guldenów.

Mimo owych dochodów, sytuacja finansowa księżnej nie należała do najlepszych. Następca Filipa II, książę Franciszek aby zapewnić jej lepsze warunki życia, przyznał Zofii (28 czerwca 1620 roku), pozostające dotąd w gestii miasta, dochody z młyna w Trzebiatowie.

W czasie wojny trzydziestoletniej księżna Zofia nie opuściła Trzebiatowa. W listach do Bogusława XIV informowała o zniszczeniach, jakie czyniły wojska najpierw cesarskie, potem szwedzkie. 15 lipca 1628 roku pisała, że zapłaciła 400 talarów za swych poddanych za kwaterunki wojsk cesarskich (oficerowie sztabowi oraz 2 kompanie rajtarów).
W 1643 roku księżna Zofia otrzymała od królowej Krystyny coś w rodzaju listu żelaznego ("Salve - Guardy - Brief") dla folwarku Rzędzice (niem. Sülzhorst).

14 września 1643 roku rozpoczął się szturm Trzebiatowa. Wojsko cesarskie pod dowództwem pułkownika Vorhoffera, przez 3 dni plądrowało i grabiło miasto. Wielu mieszczan straciło wówczas życie. Szczęśliwie księżna ocalała.


W 1633 roku księżna zwróciła się do Bogusława XIV o pomoc w naprawie zniszczonego kościoła św. Mikołaja (Nikolai–oder Klosterkirche), książę odpisał, że nie może dostarczyć potrzebnych środków, kamieni i wapna, ale zgodził się, by „pozyskano” je ze starego kościoła klasztornego w Białobokach.

Wiadomo, że ufundowała nowe ołtarze do kościołów w Robach (niem. Robe) i w Sadlnie (niem. Zedlin).

Zofia zmarła 3 czerwca 1658 roku w Trzebiatowie. Została pochowana w tamtejszym kościele mariackim.

Literatura

  • Zygmunt Boras, Książęta Pomorza Zachodniego. Z dziejów dynastii Gryfitów, Szczecin 1978.
  • Paul Friedeborn , Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern. Jochim Rhetes Erben, Alten Stettin 1613.
  • Filip Hainhofer, Filipa Hainhofera dziennik podróży zawierający obrazki z Frankonii, Saksonii, Marchii Brandenburskiej i Pomorza w roku 1617, W: Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego, t. IX, przekład i opracowanie K. Gołda, Szczecin 2000.
  • Friedrich Heinrich Morin, Sophie von Schleswig-Holstein, Witwe Herzog Philipps II. von Pommern auf dem Schlosse in Treptow an der Rega, Baltische Studien AF, Jg. 1, H. 1, (1832), s. 247–258.
  • Edward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Kościelna






Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Kościelna