Antaba z kolegiaty w Kołobrzegu

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Antaba kołobrzeska)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antaba z katedry w Kołobrzegu
Antaba z katedry w Kołobrzegu
Fot. Grzegorz Solecki, 2008.
Autor warsztat Jana Apengetera
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, Wały chrobrego 3, wystawa czasowa Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/159
Data powstania przed 1344 r.
Materiał brąz, odlew

50 x 46 x 15 cm


Antaba z kolegiaty w Kołobrzegu (antaba kołobrzeska) – średniowieczna antaba w kształcie głowy lwa, wykonana w warsztacie Jana Apengetera przed 1344 r., dla kolegiaty p.w. Najświętszej Marii Panny w Kołobrzegu.

Opis i symbolika

Antaba kołobrzeska zawiera wizerunek głowy lwa o szeroko otwartej paszczy w ażurowym obramieniu. Niegdyś w paszczy znajdowała się zapewne typowa dla antab obręcz. Obramienie utworzone zostało z łodygi winnej latorośli, ułożonej w osiem medalionów, w których ukazane są przedstawienia figuralne. Tematyka antaby kołobrzeskiej poświęcona jest wątkom chrystologicznych. Głowa lwa jednocześnie symbolizuje tu zło (szatana) ujarzmione u progu kościoła – Domu Bożego, jak również samego Chrystusa jako bramy do Królestwa Bożego. Chrystus ukazany jest w dolnym i górnym medalionie. Poniżej - w scenie Ukrzyżowania wraz ze stojącymi pod krzyżem postaciami proroków [1] lub symboli Eklezji i Synagogi [2]. Powyżej – zasiada na tronie w roli Pantokratora. Medaliony boczne (skrajne) zawierają przedstawienia półpostaci proroków z banderolami. W pozostałe, umieszczone pomiędzy nimi, wpisane są symbole Ewangelistów również z banderolami. Banderole pierwotnie miały prawdopodobnie malowane napisy odnoszące do przedstawień.

Autor i datowanie

Antaba kołobrzeska, od czasu badań Alberta Mundta wiązana jest z twórczością Jana Apengetera, mistrza działającego w wielu ośrodkach nadbałtyckich. [3] Wykazuje analogie - zwłaszcza w zakresie kompozycji - do antab z kościoła Mariackiego w Szczecinie, zw. szczecińską (zaginiona, kopia w Muzeum Narodowym w Szczecinie) i z ratusza w Lubece (oryginał w Museum für Kunst und Kulturgeschichte, Lübeck), również przypisywanych Apengeterowi. Stylistycznie antaba kołobrzeska zawiera zarówno motywy charakterystyczne dla sztuki romańskiej jak i gotyckiej. Zaliczana jest do późnych dzieł mistrza Apengetera i datowana na około lub przed 1344 r. [4]

Historia

Antaba pierwotnie umieszczona była na drzwiach portalu zachodniego kolegiaty kołobrzeskiej. W czasie restauracji kolegiaty w 1890 r. wykonano kopię antaby, którą zawieszono obok oryginału, na sąsiednim skrzydle drzwi. Obie antaby zostały zdemontowane w czasie drugiej wojny światowej. Oryginalna wersja po 1945 r. trafiła do zbiorów Muzeum Pomorza Zachodniego, obecnie Narodowego w Szczecinie. Kopia znajduje się w kolegiacie kołobrzeskiej, obecnej Bazylice Konkatedralnej w Kołobrzegu.

Przypisy

  1. U. Mende, Die Türzieher des Mittelalters, Berlin 1981. Denkmäler Deutscher Kunst, Bronzegeräte des Mittelalters, Bd. 2, s. 266.
  2. Z. Krzymuska-Fafius, Kołobrzeg jako ośrodek sztuki w średniowieczu, [w:] Salsa Cholbergiensis – Kołobrzeg w średniowieczu, pod. red. L. Leciejewicza, M. Rębkowskiego, Kołobrzeg 2000, s. 176.
  3. A. Mundt, Die Erztaufen Norddeutschlands von der Mitte des XIII. bis zur Mitte des XIV. Jahrhunderts. Ein Beitrag zur Geschichte des deutschen Erzgusses, Leipzig 1908, s. 65.
  4. U. Mende, op. cit., s. 265–266.


Bibliografia

  • Paul Hinz, Der Kolberger Dom und seine Bildwerke, Stettin 1936, 62–63.
  • Zofia Krzymuska-Fafius, Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim, Szczecin 1962, kat. 10, s. 39–40.
  • Zofia Krzymuska-Fafius, Kołobrzeg jako ośrodek sztuki w średniowieczu, [w:] Salsa Cholbergiensis – Kołobrzeg w średniowieczu, pod. red. L. Leciejewicza, M. Rębkowskiego, Kołobrzeg 2000, s. 176–177.
  • Zofia Krzymuska-Fafius, Pierwotne przeznaczenie antaby brązowej ze Szczecina, [w:] Instantia est mater doctrinae. Księga jubileuszowa prof. dr. hab. Wladysława Filipowiaka, red. E. Wilgocki [i in.], Szczecin 2001, s. 361–362.
  • Ursula Mende, Die Türzieher des Mittelalters, Berlin 1981. Denkmäler Deutscher Kunst, Bronzegeräte des Mittelalters, Bd. 2, s. 265–266.
  • Albert Mundt, Die Erztaufen Norddeutschlands von der Mitte des XIII. bis zur Mitte des XIV. Jahrhunderts. Ein Beitrag zur Geschichte des deutschen Erzgusses, Leipzig 1908, s. 65–67.

Zobacz także

Linki zewnętrzne




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska