Antoni Gmitrowicz

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Gmitrowicz
kapitan żeglugi wielkiej
Data urodzenia 26 maja 1906
Miejsce urodzenia Berchaczów
Data śmierci 22 grudnia 1989
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 2B-5-8)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Antoni Gmitrowicz (1906-1989) – kapitan ż.w., pierwszy pilot portu w Szczecinie

Życiorys

Antoni Gmitrowicz urodził się 26 maja 1906 roku w Berchaczowie w pow. zamojskim. Ukończył szkołę handlową w Tczewie, gdzie uczył sie rachunkowości. W 1926 roku jako poborowy wcielony został do Marynarki Wojennej. Po roku służby skierowano go do francuskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Tulonie. Po jej ukończeniu pływał po Bałtyku na kanonierkach, a później na okręcie podwodnym ORP Ryś. We wrześniu 1939 roku brał udział w obronie Helu. W dniu 2 października został wzięty do niewoli i osadzony w obozie jenieckim w Stargard in Pommern (obecnie Stargard). Po ponad roku został zwolniony ze względu na zły stan zdrowia. Do końca wojny przebywał u rodziny na Zamojszczyźnie.

W czerwcu 1945 roku wraz z kmdr. Janem Łuszczkiewiczem i kpt. Kazimierzem Bartoszyńskim został członkiem ekipy Głównego Urzędu Morskiego w Gdańsku, która została skierowana do Szczecina w celu zorganizowania instytucji i agend portowych, mających przejąć port szczeciński od wojskowych władz radzieckich. W pierwszej kolejności zajął się uruchomieniem w Szczecinie nabrzeży pasażerskich na przyjęcie repatriantów z Zachodu. Zorganizował kapitanat portu, którego kierownictwo objął 10 grudnia 1945 roku, oraz przejął sprawy związane z bezpieczeństwem żeglugi pomiędzy Szczecinem a Świnoujściem. Przy pomocy byłych niemieckich pilotów portowych zajął się organizacją pilotażu. W lutym 1946 roku jako przedstawiciel polskich władz morskich uczestniczył w przejęciu od władz radzieckich czterokilometrowego pasa lewego brzegu Odry na północ od Golęcina. Nowym nabrzeżom, stanowiącym namiastkę portu handlowego, nadał nazwy „Oko”, „Huk” i „Cal”. W dniu 4 kwietnia 1946 roku na nabrzeżu „Oko” przyjął pierwszy statek („Posejdon”) z ośmiuset polskimi repatriantami z Lubeki. Jako główny pilot, 17 czerwca 1946 roku wprowadził do szczecińskiego portu statek szwedzkiej bandery s/s „Ruth” z ładunkiem 490 ton celulozy. Pilotaż portowy prowadził do 1950 roku, pływając m.in. na holowniku „Posejdon” i szkoląc swoich następców. W 1947 roku przez pewien czas pełnił też funkcję kapitana portu w Świnoujściu. W 1950 roku jako I oficer na statku GAL m/s „Narwik” odbył pierwszy rejs dalekomorski do Buenos Aires. Dyplom kapitana żeglugi wielkiej otrzymał w 1953 roku. Pierwsze samodzielne rejsy odbywał na promach na trasie ze Świnoujścia do portów Szwecji. Wkrótce jednak wrócił do pracy pilota w Kapitanacie Portu Szczecin.

W 1956 roku, po trzyletniej przerwie, wznowił pływanie. Dowodził statkami Polskiej Żeglugi Morskiej. Początkowo był kapitanem m/s „Malbork”, a następnie m/s „Bug”, m/s „Toruń”, m/s „Rejowiec”, m/s „Ziemia Lubuska”, m/s „Energetyk”, m/s „Hutnik”, m/s „Narwik”, m/s „Ziemia Szczecińska”, m/s „Obrońcy Poczty Gdańskiej”. Najdłużej, bo aż sześć lat, pływał na parowcu s/s „Kopalnia Mysłowice” do portów włoskich. W 1973 roku przeszedł na emeryturę, ale nie zakończył kapitańskiej kariery.

W 1974 roku jako komodor poprowadził do Bangladeszu konwój trzech rzecznych statków „Pilicę”, „Dunajec” i „San”, opływając przy tym Afrykę dookoła. W latach 1974-1977 dowodził 55-tysięcznikiem m/s „Politechnika Śląska”. Przez trzy lata, nie zawijając do macierzystego portu, pływał do portów Indii, Japonii i Australii. Po raz ostatni dowodził masowcem PŻM m/s „Generał Bem” w 1984 roku. Odbył wówczas rejs do portów Argentyny, Brazylii i Stanów Zjednoczonych.

W Szczecinie mieszkał przy ul. Parkowej w tzw. Domu Kapitanów. Syn Remigiusz jest konstruktorem, związanym z Biurem Projektów Stoczni Szczecińskiej.

Kpt. Antoni Gmitrowicz nosił przydomek „Lucky Captain” (Szczęśliwy kapitan).

Zmarł 22 grudnia 1989 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 2B-5-8).

Odznaczenia

  • Brązowy Krzyż Zasługi
  • Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza"
  • Odznaka 40-lecia PRL



Ciekawostki


Zobacz także


Bibliografia

  • Andrzej Androchowicz, Gmitrowicz, czyli ewenement w światowej skali, „Morze i Ziemia” 1986 nr 26, s. 5
  • Andrzej Androchowicz, Kapitan Żeglugi Wielkiej - Antoni Gmitrowicz w: Kronika Miasta Szczecina 1986, Wyd. Glob, Szczecin 1987, s. 111-114




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz