Antoni Zieliński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
prof. Antoni Zbigniew Zieliński
inżynier-chemik (technologia organiczna), naukowiec i nauczyciel akademicki,
prodziekan Wydziału Chemicznego PS
Data urodzenia 22 listopada 1911
Miejsce urodzenia Kraków
Data śmierci 5 września 1996
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Tytuły i nagrody Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Medal im. dr. Henryka Jordana, Złota Odznaka Działacza TPD i TWK
Narodowość polska


Antoni Zbigniew Zieliński (ur. 22 listopada 1911 w Krakowie, zm. 5 września 1996 w Szczecinie) – inżynier-chemik, profesor, specjalista w zakresie technologii chemicznej organicznej, naukowiec, nauczyciel akademicki, jeden z twórców Wydziału Chemicznego Politechniki Szczecińskiej i jego prodziekan[1][2][3].

Życiorys

Urodził się 22 listopada 1911 roku w Krakowie. Maturę zdał w Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Studiował chemię na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie chemię organiczną wykładał wówczas Józef Szczęsny Turski (1883–1955)[4], technologię organiczną Kazimierz Smoleński, a chemię fizyczną Wojciech Alojzy Świętosławski. W 1937 roku uzyskał dyplom inżyniera chemii. Został asystentem Józefa Zawadzkiego w Zakładzie Technologii Nieorganicznej, a następnie pracował w Zakładach Chemicznych w Dębicy, gdzie wdrażano produkcję kauczuku syntetycznego, opartą na polskiej technologii[1][3].

W 1939 roku brał udział w kampanii wrześniowej w stopniu podporucznika, m.in. w bitwie pod Mławą, gdzie został ranny. W czasie okupacji niemieckiej (1939–1945) pracował m.in. w lwowskim oddziale warszawskiej Spółdzielni Wytwórczej IF oraz w farbiarni odzieży „Textilia” i kotłowni cukrowni „Lublin” (jako pomocnik palacza)[3].

W 1945 roku uczestniczył w przejmowaniu zniszczonych polskich fabryk. Został dyrektorem fabryki „Motor Alkaloida” w Kutnie. W kutnowskich Zakładach Farmaceutycznych kierował uruchamianiem produkcji kodeiny i morfiny (korzystając z urządzeń, pochodzących ze zniszczonej fabryki na warszawskim Mokotowie). W następnym roku został przeniesiony do Nadodrzańskich Zakładów Przemysłu Organicznego „Rokita” w Brzegu Dolnym, gdzie był początkowo kierownikiem Oddziału, a następnie szefem produkcji[3].

W latach 1949–1953 pracował w Politechnice Wrocławskiej w Zakładzie Technologii Nafty i Paliw Płynnych, kierowanym przez Zdzisława Tomasika (autora podręcznika „Technologia ropy z wyłączeniem paliw płynnych"[5]).

Stopień doktora uzyskał na podstawie pracy nt. „Różne formy chlorku żelazowego jako katalizatora reakcji chlorowania lekkich węglowodorów w fazie ciekłej”; został nadany przez Radę Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej w 1958 roku. W latach 1958–1982 był pracownikiem naukowo-dydaktycznym Politechniki Szczecińskiej (PS)[2]. Na Wydziale Chemicznym PS (później – Wydziale Technologii i Inżynierii Chemicznej, ulica Pułaskiego 10) powierzono mu stanowisko kierownika Zakładu Technologii Chemicznej Organicznej, który został później przekształcony w katedrę[3]. W 1959 r. odbył staż naukowy na Purdue University w Stanach Zjednoczonych[2]. Stanowisko docenta otrzymał w 1959 roku, tytuł profesora nadzwyczajnego w 1966 roku, a profesora zwyczajnego w 1976 roku. W latach 1960–1964 pełnił funkcję prodziekana, a w latach 1970–1975 był seniorem budowy nowego budynku Wydziału przy Al. Piastów 42, znanego jako „Nowa Chemia"[3].

Poza pracą naukową aktywnie organizował proces dydaktyczny, przywiązując dużą wagę do studenckich praktyk w zakładach przemysłowych. Jest uznawany za jednego z twórców Wydziału, kształtujących jego współczesny technologiczny profil[3].

W latach 1962–1964 był przewodniczącym Zarządu Głównego PTChem Oddz. w Szczecinie, a w latach 1970–1976 – członkiem prezydium Komitetu Nauk Chemicznych PAN, Oddz. w Poznaniu[2].

Działał społecznie – zwłaszcza na rzecz dzieci niepełnosprawnych – w Towarzystwie Przyjaciół Dzieci i Polskim Towarzystwie Walki z Kalectwem. Był instruktorem Związku Harcerstwa Polskiego w stopniu harcmistrza[2].

Tematyka badań naukowych i publikacje

Prace naukowe Antoniego Zielińskiego dotyczyły m.in. syntez, właściwości, zastosowań i przetwarzania związków chloro- i fluoroorganicznych. Kierował zespołami badawczymi, opracowującymi technologie chlorowcowania alkanów i alkenów w fazie ciekłej i gazowej (procesy termiczne, katalityczne i fotochemiczne), metody syntezy epoksydów i antypirenów. Wraz z zespołem opracował technologie przemysłowej produkcji m.in. gliceryny i chloralu. Wyniki badań – indywidualnych i zespołowych – opisano w ok. 90 publikacjach naukowych, 26 patentach i w innych opracowaniach[3].

Antoni Zieliński był naukowym opiekunem dwóch habilitacji oraz promotorem 16 rozpraw doktorskich i wielu magisterskich prac dyplomowych. Opracował i wydał 5 skryptów. Jest autorem podręczników:

  • „Technologia chloru i związków chloru”, WNT 1963 (współautorstwo)[6]
  • „Chemiczna technologia organiczna”, WNT 1973[7]

i tłumaczem polskiego wydania monografii „Podstawy technologii syntezy petrochemicznej"[8].

Odznaczenia

Profesor Antoni Zieliński otrzymał m.in.[2]:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Izabela Nowicka, Z historii chemii - Prof. dr inż. Antoni Z. Zieliński (1911-1996), Przemysł Chemiczny, wyd. Sigma-NOT, nr 4 (2012)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina, tom II (P–Ż). Szczecin: 2000, s. 699. ISBN 83-7241-089-5. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej. 50 lat Wydziału (1947–1997). Szczecin: wyd. uczelniane ps, 1997, ss. 127–128. ISBN 83 87423 35 1. 
  4. Krystyna Sielecka: Józef Szczęsny Turski (1883-1955). W: Sylwetki profesorów Politechniki Warszawskiej [on-line]. Ośrodek Informatyzacji BG PW. [dostęp 2012-05-07].
  5. Technologia ropy z wyłączeniem paliw płynnych. W: Informacja bibliograficzna [on-line]. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1955. [dostęp 2012-05-07].
  6. Ludwik Wasilewski, Józef Kępiński, Karolina Paluch, Antoni Zieliński: Technologia chloru i związków chloru. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1963. 
  7. Antoni Zieliński: Chemiczna technologia organiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1973. 
  8. Vladimir T. Abaev, Arkadij Il'ič Dinces, Lev Aleksandrovič Potolovskij, tłum. Antoni Zieliński: Podstawy technologii syntezy petrochemicznej. W: Informacje bibliograficzne [on-line]. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1966. [dostęp 2012-05-07].



IES64.png
Autor opracowania: Joanna Kosmider