Będzino

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Będzino
Nazwa niemiecka Alt Banzin
Powiat koszaliński
Gmina Będzino
Strona internetowa miejscowości.

Geolokalizacja: 54.214664,15.98917

Będzino (niem. Alt Banzin) – wieś w woj. zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim, siedziba gminy wiejskiej Będzino.

Geografia

Miejscowość Będzino, wg. podziału regionalnego Pomorza autorstwa Bolesława Augustowskiego,[1] znajduje się na pograniczu Wybrzeża Słowińskiego i Równiny Białogardzkiej, które stanowią część Pobrzeża Zachodniopomorskiego, składowej części Pobrzeża Pomorskiego.

Położenie

Będzino to średniej wielkości wieś gminna, położona w odległości ok. 12 km od Koszalina. Od północy sąsiaduje z miejscowością Będzinko, od zachodu ze Słowienkowem, od południa z Popowem, a od zachodu graniczy z Łęknem[2].

Klimat

Miejscowość przypisana jest do strefy klimatu bałtyckiego. Kształtują go masy powietrza napływające znad Atlantyku, zmodyfikowane wpływem Morza Bałtyckiego. Charakterystycznym wyznacznikiem tego klimatu jest łagodna zima, chłodne wiosna i lato oraz długa i ciepła jesień. Średnia roczna temperatura wynosi 7,7°C, najcieplejszym miesiącem jest lipiec, najchłodniejszym styczeń. Roczna suma opadów nie przekracza 700 mm, a okres wegetacyjny wynosi 190 dni[3].

Obiekty fizjograficzne

Najbliższa okolica Będzina jest lekko pofałdowana ciągami niewielkich pagórków morenowych, bezleśna, bez charakterystycznych elementów hydrograficznych, przez miejscowość przepływa jedynie niewielki, nienazwany strumień[4].

Przyroda

Miejscowość leży w centrum gminy usytuowanej na Równinie Białogardzkiej. Gmina od zachodu na odcinku 4,5 km ma dostęp do Morza Bałtyckiego. W południowej części natomiast, znajduje się fragment rezerwatu torfowiskowo-leśnego Wierzchomińskie Bagno, teren należy do Nadleśnictwa Karnieszewice. Północno-wschodnia część przylega do jeziora Jamno.

Przeważającą część obszaru gminy zajmują tereny rolnicze, lasy zajmują jedynie 10% powierzchni. Przepływają tędy dwie rzeki Strzeżenica i Glinianka (dopływ Dzierżęcinki). Na jej obszarze znajduje się rezerwat florystyczny Wierzchomińskie Bagna.

Na terenie gminy znajduje się kilka zespołów parkowo-ogrodowych, powstałych na przełomie XIX i XX wieku. Reprezentują one styl krajobrazowy, naturalistyczny, właściwy dla danego regionu. Parki podworskie znajdują się w miejscowościach: Dobre, Dworek, Kazimierz Pomorski, Łasino Koszalińskie, Kładno, Mścice, Pleśna, Strzepowo, a dwa parki folwarczne w Miłogoszczu i Smolnem[5].

Wyjątkową atrakcja przyrodniczą gminy są ogrody tematyczne w Dobrzycy. Przedsiębiorstwo Hortulus może się wykazać posiadaniem na swoim terenie 28 różnych ogrodów tematycznych, w których zebrano ponad 6 tysięcy gatunków i odmian roślin, w tym również unikalne gatunki egzotyczne[6].

Historia

Będzino - to wieś o średniowiecznym rodowodzie (Będzieszyno, Bansin, niem. Alt Banzin). Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1313 roku, Biskup Henryk potwierdza Cystersom z Dargunia własność m.in. Będzina. (Oldenbantzyn, Nyganbanzyn czyli Stare i Nowe Będzino). Kolejna pochodzi z roku 1330 (Bandessyn), kiedy to rycerze de Varchmin uzgadniali z Cystersami granicę wiosek Wierzchomino z Będzinem. Istnieje także zapis z 1490 roku, w którym chłopi z Będzina zostali ofiarodawcami dla kościoła w Koszalinie. Kolejny historyczny zapis sięga roku 1555, dotyczy wizytacji kościoła w Łęknie, w której brał udział m. in. Tomasz Milek z Będzina[7]. Nazwa powstała od nazwy osobowej Będziesz typu Będzieciech - prawosławnego imienia właścicieli tych ziem. Pierwotnie wieś stanowiła własność biskupów kamieńskich. Po wprowadzeniu reformacji znalazła się we władaniu książąt pomorskich, by następnie trafić pod kuratelę urzędu w Koszalinie. Pod koniec XVII wieku wieś obejmowała: 14 gospodarstw kmiecych (w tym wolny sołtys), 1 półkmiece, 6 zagrodników, 1 chałupnik. Ok. połowy XIX wieku Będzino liczyło (wraz z koloniami - Komorami i Kowalami) 429 mieszkańców (95 rodzin) w 62 domach. Była tam również szkoła, dom opieki społecznej i 68 budynków gospodarczych. W roku 1929 wieś liczyła 442 mieszkańców. Po zbudowaniu linii kolejowej nastąpił rozwój wsi, powstała mleczarnia i stacja kolejowa. W latach powojennych (1945-1946) miejscowość nosiła nazwę Pioniery. Od roku 1972 była siedziba gminy[8].

Samorząd

Zadania gminy realizują organy gminy oraz sołectwa, są nimi:

  • Rada Gminy, jako organ stanowiący i kontrolny. Rada składa się z 15 radnych, którzy wybierają ze swego grona przewodniczącego i dwóch wiceprzewodniczących. Rada odbywa sesje, podczas których podejmuje uchwały.Rada powołuje ze swego grona komisje stałe: budżetowo-finansową, infrastruktury technicznej, oświatowo-społeczną, rolnictwa i przemysłu, komisję rewizyjną
  • Wójt Gminy, jako organ wykonawczy gminy
  • Sołectwo Będzino, jako jednostka pomocnicza gminy, której zarząd tworzą: sołtys oraz Rada Sołecka Sołectwa Będzino (5- osobowa)[9].

Gospodarka i infrastruktura

Będzino jest usytuowane w strefie wybrzeża środkowego,od północy w pasie wybrzeża morskiego sąsiaduje z atrakcyjnymi miejscowościami wypoczynkowo-wczasowymi gminy Mielno, a od od wschodu z miastem powiatowym Koszalin. Pod względem sytuacji gospodarczej nie może konkurować z ww. Wieś ma charakter rolniczy. Przez całą długość terenu gminy, oraz przez miejscowość Będzino, przebiega droga krajowa nr 11 łącząca Koszalin z Kołobrzegiem, w miejscowości Mścice droga ta łączy się z drogą wojewódzką prowadzącą do Mielna. Równolegle do dróg krajowej i wojewódzkiej przebiega zelektryfikowana jednotorowa linia kolejowa. W Będzinie znajduje się stacja kolejowa[10].

Kultura

W centralnej miejscowości gminy znajdują się Gminny Ośrodek Kultury oraz Gminna Biblioteka Publiczna. Odbywają się w nich festyny i uroczystości gminne oraz zajęcia wakacyjne dla dzieci. Biblioteka dysponuje bogatym księgozbiorem popularnonaukowym i dydaktycznym, systematycznie aktualizowanym. Gromadzi także dokumenty życia społecznego i literaturę regionalną. Prowadzi działalność informacyjną. Posiada prasę codzienną, czasopisma dla dorosłych oraz czasopisma edukacyjne dla dzieci i młodzieży. Użytkownicy mają do dyspozycji cztery stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu. W bibliotece zorganizowano czytelnię dla dorosłych (liczy 30 miejsc)oraz kącik zabawowo-czytelniczy (10 miejsc) dla młodszych użytkowników[11].

Oświata

Szkoła Podstawowa w Będzinie z siedzibą w Łeknie. Struktura organizacyjna szkoły obejmuje kl. I-VI. W skład obwodu szkoły wchodzą następujące miejscowości: Będzino, Będzinko, Barnin, Dworek, Komory, Kazimierz Pomorski, Kiszkowo, Mączno, Uliszki, Słowienkowo, Skrzeszewo, Popowo, Zagaje, Ziębrze, Łekno. Szkoła dysponuje: salą gimnastyczną, świetlicą szkolną, biblioteką szkolną wraz z czytelnią, pracownią informatyczną oraz boiskiem szkolnym z bieżnią okólną. Ważnym elementem pracy szkoły jest wychowanie proekologiczne oraz wdrażanie uczniów do aktywnych form wypoczynku[12].

Kościoły i związki wyznaniowe

Sala Królestwa miejscowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy (w tym grupa angielskojęzyczna)[13].

Sport

W Szkole Podstawowej w Będzinie organizowane są liczne wydarzenia sportowe o zasięgu obejmującym całą gminę jak: Gminny Turniej Piłki Nożnej o Puchar Wójta Gminy Będzino, Gminny Turniej Piłki Siatkowej, Turniej Regionalny w Mininisiatkówce w Mścicach, Święto sportu w Gminie Będzino oraz wojewódzkim i ogólnopolskim: XIV Wojewódzka Olimpiada Młodzieży w Karate Kyokushin,wojewódzka edycja Ogólnopolskiego Programu Kinder + Sport, Rozgrywki Mini Siatkówki. Tradycją szkoły stał się organizowany corocznie rajd rowerowy, w 2013 r. odbył się już po raz 25[14].

Turystyka

Na terenie wioski oraz w okolicy Będzina znajduje się wiele gospodarstw agroturystycznych oferujących turystom wypoczynek, różne atrakcje i bezpośredni kontakt z naturą. Region gminy jest bardzo atrakcyjny z punktu widzenia turystyki wycieczkowej, można tu uprawiać: wędrówki piesze, rowerowe, turystykę samochodową i jazdę konną. Walory regionu to bogactwo przyrody, różnorodność krajobrazów oraz szereg zabytków wsi (pałace, kościoły, pomniki przyrody i inne) Oraz dostęp do morza. Miejsca noclegowe oferują turystom hotele w Mścicach i Jamnie, ośrodek wypoczynkowy w Pleśnej oraz pensjonat w Podamirowie[15].

Demografia

Gmina Będzino zajmuję powierzchnię 166 km2, zamieszkiwaną przez populację liczącą ogółem 8401 mieszkańców. Z czego mężczyźni stanowią liczbę 4182, a kobiety 4219. Gęstość zaludnienia wynosi 51 osób/km2[16].

System ochrony zdrowia

Na terenie miejscowości Będzino znajdują się:

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ośrodek Zdrowia w Będzinie
  • Apteka "Aspirynka" Będzino[17].

Herb

506px-POL Będzino COA.svg.png

Herb gminy Będzino przedstawia na czerwonym tle tarczy herbowej, z dwoma błękitnymi falistymi wstęgami w podstawie, czarną głowę byka ze złotymi rogami, trzymającą w pysku dwa skrzyżowane złote kłosy. Dwie faliste błękitne wstęgi nawiązują do rzek przepływające przez gminę, głowa zwierzęca odnosi się do hodowli, a kłosy do uprawy zbóż. Brak danych o autorze i symbolice. Herb wraz z flagą, chorągwią i sztandarem ustanowiono uchwałą nr XXIX/142/97 z 29 kwietnia 1997[18].

Zabytki

Na terenie miejscowości Będzino znajdują się obiekty i obszary zabytkowe objęte ochroną konserwatorską lub występujące w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków:

  • Dom mieszkalny (chałupa) nr 34; szach. I poł. XIX w. - w woj. ewid. zabytków, (typowany do rejestru zabytków)
  • Budynek stacji kolejowej bez nr; mur. XIX/XX w.
  • Mleczarnia nr 80; mur. pocz. XX w. - w woj. ewid. zabytków
  • Budynek inwentarski nr 15; mur. 1908 r.
  • Dom mieszkalny nr 23; szach./mur. I poł. XIX - l. 20-te XX w.
  • Piwnica nr 34; mur. poł. XIX w.
  • Dom mieszkalny nr 35; szach. 4 ćw. XIX w.
  • Budynek inwentarski i stodoła nr 43; mur. 1 ćw. XX w.
  • Stodoła nr 48; mur. l. 20-te XX w.
  • Stodoła nr 51; mur. l. 20-te XX w.
  • Dom mieszkalny nr 78; mur. pocz. XX w.
  • Budynek inwentarski nr 79; mur. 1921 r.
  • Owalnicowy układ przestrzenny - w woj. ewid. zabytków[19]

Przypisy

  1. Augustowski, Bolesław. Pomorze. Warszawa : PWN, 1977.
  2. Gmina Będzino : woj. zachodniopomorskie : studium wartości kulturowych. Oprac. Waldemar Witek. Szczecin: Biuro Studiów i Dokumentacji Konserwatorskiej Spółka Cywilna, 1999, s. 10.
  3. Gmina Będzino : z dziejów dawnych i nowych : materiały. Red. Andrzej Chludziński. Pruszcz Gdański ; Będzino : Wydawnictwo Jasne, 2009, s. 18-19.
  4. Gmina Będzino : woj. zachodniopomorskie : studium wartości kulturowych. Oprac. Waldemar Witek. Szczecin: Biuro Studiów i Dokumentacji Konserwatorskiej Spółka Cywilna, 1999, s. 10.
  5. Sobisz, Zbigniew. Flora naczyniowa zabytkowych parków podworskich gminy Będzino. W: Gmina Będzino : z dziejów dawnych i nowych : materiały. Red. Andrzej Chludziński. Pruszcz Gdański ; Będzino : Wydawnictwo Jasne, 2009, s. 151-167.
  6. Informacja o ogrodach W: Hortulus-Dobrzyca [online]. [Przeglądany 24 maja 2013].
  7. Gmina Będzino : z dziejów dawnych i nowych : materiały. Red. Andrzej Chludziński. Pruszcz Gdański; Będzino: Wydawnictwo Jasne, 2009, s. 81.
  8. Skonieczny, Tomasz. Miejscowości naszej gminy [online]. [Przeglądany 21 maja 2013].
  9. Statut Gminy Będzino [online]. [Przeglądany 21 maja 2013]
  10. Uchwała Nr XV/112/12 Rady Gminy Będzino z dnia 03 lutego 2012 r., załącznik nr 1: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Będzino. Oprac. Michał Szymański, Gdańsk: Serwis Architektury i Urbanistyki CONTRACTOR, 2012, s. 5.
  11. Gminny Ośrodek Kultury w Będzinie [online]. [Przeglądany 21 maja 2013].
  12. [www.splekno.witrynaszkolna.pl Szkoła Podstawowa w Będzinie z siedzibą w Łęknie] [online]. [Przeglądany 21 maja 2013].
  13. Wyszukiwarki zborów Dane według raportów W: Jehovah’s Witnesses [online]. [Przeglądany 29 stycznia 2013].
  14. Sport W: Szkoła Podstawowa w Będzinie [online]. [Przeglądany 21 maja 2013].
  15. Turystyka. W: gmina Będzino [on-line]. [Przeglądany 21 maja 2013]. Dostępny w: http://bedzino.pl/turystyka/
  16. Województwo zachodniopomorskie 2011 : podregiony, powiaty, gminy. Szczecin : Główny Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2011, s. 96.
  17. Ośrodki zdrowia W: Powiat Koszaliński [on-line]. [Przeglądany 21 maja 2013].
  18. Uchwała nr XXIX/142/97 z 29 kwietnia 1997 roku. [online]. [Przeglądana 16 czerwca 2013].
  19. Uchwała Nr XV/112/12 Rady Gminy Będzino z dnia 03 lutego 2012 r., załącznik nr 1: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Będzino. Oprac. Michał Szymański, Gdańsk: Serwis Architektury i Urbanistyki CONTRACTOR, 2012, s.13.

Bibliografia

  • Augustowski, Bolesław. Pomorze. Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe, 1977.
  • Gmina Będzino : woj. zachodniopomorskie : studium wartości kulturowych. Oprac. Waldemar Witek. Szczecin: Biuro Studiów i Dokumentacji Konserwatorskiej Spółka Cywilna, 1999.
  • Gmina Będzino : z dziejów dawnych i nowych : materiały. Red. Andrzej Chludziński. Pruszcz Gdański ; Będzino : Wydawnictwo Jasne, 2009. ISBN 978-83-61508-16-8.
  • Uchwała Nr XV/112/12 Rady Gminy Będzino z dnia 03 lutego 2012 roku.
  • Uchwała Nr XV/112/12 Rady Gminy Będzino z dnia 03 lutego 2012 r., załącznik nr 1: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Będzino. Oprac. Michał Szymański, Gdańsk: Serwis Architektury i Urbanistyki CONTRACTOR, 2012.
  • Województwo zachodniopomorskie 2011 : podregiony, powiaty, gminy. Warszawa : Zakład Wydawnictw Statystycznych, 2011. (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

Linki zewnętrzne




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło