Chrzcielnica z Wrzosowa (powiat kamieński)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chrzcielnica z Wrzosowa
Chrzcielnica z Wrzosowa
Fot. G. Solecki.
Autor warsztat gotlandzki
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, Wały Chrobrego 3, wystawa czasowa Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/136
Data powstania ok. 1270 r.
Materiał wapień gotlandzki

wys. 106,5, śr. 87 cm


Chrzcielnica z Wrzosowa – romańska chrzcielnica w typie kielichowym wykonana przez warsztat gotlandzki ok. 1270 r.,[1] pochodząca z kościoła we Wrzosowie (niem. Fritzow), w powiecie kamieńskim.

Opis

Dużych rozmiarów kamienna chrzcielnica o kształcie kielichowym, trzyczęściowa. Na stożkowej stopie nałożony jest lekko rozszerzający się ku górze okrągły trzon zakończony wałkiem. Półkolista czasza dekorowana jest płasko wykutymi arkadami o półkolistym zarysie. W górnej partii na czaszy nałożona jest metalowa obręcz.

Charakterystyka

Chrzcielnice w typie kielichowym były niezwykle popularne od XII wieku, zwłaszcza w rejonach północnej Europy.[2] Kształtem nawiązują do kielicha mszalnego, podkreślając tym samym ideową więź sakramentu chrztu i Eucharystii. Chrzcielnica z Wrzosowa reprezentuje dużą grupę chrzcielnic kielichowych o analogicznej półkolistej czaszy i dekoracji arkadowej, które wykonywane były przez warsztaty gotlandzkie po 1250 r. Annemarie Mehnert wyróżnia wśród nich sześć wariantów, ze względu na dekorację czaszy. Egzemplarz z Wrzosowa zalicza do typu „Rambin”, nazwanego od wczesnego przykładu, pochodzącego z kościoła w Rambin na Rugii. Charakterystyczna dla tych chrzcielnic jest dekoracja czaszy w stylistyce romańskiej z motywem arkady o półkolistym zarysie. Chrzcielnice wykonywane zapewne na Gotlandii, eksportowane były m.in. na tereny północnych Niemiec, Danii, Szwecji i Pomorza Zachodniego, o czym świadczą liczne znane przykłady.[3]

Chrzcielnica z Wrzosowa na ekspozycji w Pommersches Landesmuseum w Szczecinie (z odwróconym trzonem), stan przed 1939, fot. Archiwum MNS

Historia

Pochodzi z kościoła we Wrzosowie (niem. Fritzow), w powiecie kamieńskim. Średniowieczny kościół był przebudowany w latach 1747 i 1841. Od 1678 r. chrzcielnica była nie używana.[4] W 1928 r. zakupiona do zbiorów Provinzialmuseum w Szczecinie, późniejszego Pommersches Landesmuseum, gdzie prezentowana była z odwróconym trzonem (wałkiem do dołu). Od II wojny światowej znajduje się w kolekcji Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Przypisy

  1. Krzymuska-Fafius, Zofia, Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim. Katalog zbiorów. Szczecin 1962, kat. 5, s. 32
  2. Kuczyńska, Jadwiga, Średniowieczne chrzcielnice kamienne w Polsce, “Rocznik Historii Sztuki” 1984, t. XIV, s. 8
  3. Mehnert, Annemarie, Mittelalterliche Taufsteine in Vorpommern, Greiswald 1934, s. 16–24 ; Kuchyńska, Jadwiga, Średniowieczne chrzcielnice kamienne w Polsce, “Rocznik Historii Sztuki” 1984, t. XIV, s. 31–33.
  4. Bronisch, Gerhard, Ohle, Walter, Kreis Kammin Land, Stettin 1939, s. 157–158.


Bibliografia

  • Bronisch Gerhard, Ohle Walter, Kreis Kammin Land, Stettin 1939.
  • Krzymuska-Fafius Zofia, Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim. Katalog zbiorów. Szczecin 1962, s. 32, kat. 5.
  • Kuczyńska Jadwiga, Średniowieczne chrzcielnice kamienne w Polsce, “Rocznik Historii Sztuki” 1984, t. XIV, s. 5–79.
  • Mehnert Annemarie, Mittelalterliche Taufsteine in Vorpommern, Greifswald 1934.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska