Chwarszczany

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Geolokalizacja: 52.687221,14.637869

Chwarszczany
Nazwa niemiecka Quartschen
Powiat myśliborski
Gmina Boleszkowice
Sołectwo Chwarszczany
[ Strona internetowa miejscowości.]

Chwarszczany (dawniej Quartschen) — wieś w gminie Boleszkowice w powiecie myśliborskim.

Położenie

Wieś położona jest we wschodniej części gminy Boleszkowice (11 km na wschód od Boleszkowic), nad rzeką Myślą, przy drodze krajowej 31. Od południowego zachodu sąsiaduje z Gudziszem (odległość 2 km), a od północy z Dargomyślem (odległość 3 km).

Historia

Wieś ma korzenie słowiańskie. Jej rozwój w czasach późnego średniowiecza był ściśle związany z zakonem templariuszy, którzy posiadali tu swa komandorię. Miejscowość (Chvartsane) - wraz z tysiącem łanów do zagospodarowania na prawie niemieckim - stała się ich własnością w 1232 roku. Przypuszcza się, że donatorem był książę wielkopolski Władysław Odonic. Istnieje jednakże hipoteza, że zakonnicy otrzymali nadanie od śląskiego Henryka Brodatego lub pomorskiego Barnima I. W 1262 dobra templariuszy były już częścią Marchii Brandenburskiej. Pod koniec XIII wieku zakonnicy wznieśli ceglane zabudowania dworu oraz kaplicę, którą poświęcono w 1280 roku, nadając jej wezwanie Wszystkich Świętych. Pod koniec XIII wieku w Chwarszczanach znajdował się główna siedziba wschodnioeuropejskiej prowincji zakonu wraz z skarbcem i główną kancelarią. Na jej czele stał preceptor Bernard von Evirsten. Po rozwiązaniu zakonu w 1312 roku dobra chwarszczańskie - na mocy układu z 1318 roku - stały się własnością joannitów, którzy rozbudowali gospodarstwo klasztorne. W latach 30. XV wieku dwór został najechany i zajęty przez władających wówczas Nową Marchią Krzyżaków. Po długich negocjacjach, w które zaangażowany był nawet cesarz rzeszy włości zostały zwrócone w 1440 roku. W 1540 roku w związku z reformacją margrabia Jan z Kostrzyna wymusił przeniesienie konwentu do Świdwina, a w Chwarszczanach zorganizował domenę elektoralną. W kolejnych stuleciach wieś przeżywała stagnację. W 1804 roku było w niej zaledwie dwóch zagrodników. W 1928 roku miejscowość wraz z folwarkiem liczyły 495 mieszkańców, a ich pola mierzyły 910,2 ha.

Zabytki

Bibliografia

  • Kołosowski, Przemysław. Chwarszczany - dwór zakonny na szlaku templariuszy. W: Zabytkom na odsiecz! Szlakiem grodów, zamków i twierdz. Materiały opracowane z okazji obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa 2009 w województwie zachodniopomorskim. Red. A. Bartczak. M. Witek. Szczecin 2009. S. 69-81.
  • Rymar, Edward. Reslawizacja nazw miejscowości na obszarze ziemi chojeńskiej i mieszkowickiej w latach 1945-1947. „Przegląd Zachodniopomorski” 1996, z. 3, s. 237-281.
  • Voss, Georg, Hoppe, Willy. Quartschen. W: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, Schriftleitung E. Blunck, Bd. VII, T. 1: Kreis Königsberg (Neumark), H. V: Die südlichen Orte, Berlin 1928

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Michał Gierke