Cmentarz żydowski (Świnoujście)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stary cmentarz żydowski w Świnoujściu.

Stary kirkut w Świnoujściu, 2013

Pierwsi Żydzi zamieszkali w Świnoujściu dopiero kilka lat po ogłoszeniu edyktu emancypacyjnego z 1812 roku, przyznającego im prawa obywatelskie w państwie pruskim. Już w 1821 roku złożyli do władz miasta prośbę o przydzielenie terenu na kirkut. Otrzymali teren w pobliżu cmentarza ewangelickiego przy Friedenstraße (obecnie ul. Chopina). Z czasem okazało się, że cmentarz komunalny stał się zbyt mały dla szybko rozwijającego się miasta i w 1875 roku magistrat zaproponował gminie żydowskiej przeniesienie kirkutu dalej od centrum miasta, by obszar starej nekropolii włączyć do cmentarza miejskiego. Gmina wyraziła zgodę na nowy teren, jednak nie zamierzała też rezygnować ze starego cmentarza i przenosić prochów pochowanych wcześniej współwyznawców na nowy kirkut, co tłumaczono względami religijnymi. Dokonano tego dopiero w 1928 roku, po wieloletnich targach, zgodnie z wymaganym rytuałem i na koszt miasta. Obecnie teren cmentarza stanowi cześć parku miejskiego.

Nowy cmentarz żydowski w Świnoujściu.

Nowy kirkut w Świnolujściu, 2013

W 1875 roku magistrat zaproponował gminie żydowskiej przeniesienie kirkutu zlokalizowanego obok cmentarza ewangelickiego dalej od centrum miasta, na teren przy Kurparkstrasse (obecnie przy skrzyżowaniu ulic Sienkiewicza i Moniuszki). Gmina nowy teren chętnie przyjęła, gdyż niewielki obszar starego cmentarza stawał się już niewystarczający, szczególnie, że liczba mieszkańców wyznania mojżeszowego stale rosła – na początku lat 70. XIX wieku było ich 72, a w 1905 roku już 122. Nowa nekropolia była znacznie większa od starego kirkutu. Na nowym cmentarzu wybudowano również dom przedpogrzebowy. Podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938) cmentarz ten został całkowicie zdewastowany przez nazistów, a dom przedpogrzebowy spalony. Obecnie teren cmentarza stanowi część parku miejskiego.

Bibliografia

  • Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
  • Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Berlin 1908.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1997. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Pluciński Józef. Gawędy o moim mieście. T. 3. Kościoły, cmentarze, pomniki Świnoujścia,.Świnoujście 2009.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 1. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak