Cmentarz żydowski (Choszczno)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz żydowski w Choszcznie został założony na początku XIX wieku.

Cmentarz żydowski w Choszcznie, 2013

Ulokowano go na wzgórzu nad brzegiem jeziora Kluki. Miejsce to przez wieki nosiło nazwę Żydowska Góra, ale w 1933 hitlerowcy zmienili ją na Miejską Górę, by wymazać ślady długotrwałej obecności społeczności żydowskiej w Arnswalde (tak brzmiała nazwa miasta do 1945). Na cmentarzu o powierzchni 1,2 ha chowano członków gminy żydowskiej obejmującej nie tylko mieszkańców Choszczna, ale także kilku okolicznych wiosek – Granowa, Zamęcina i Zieleniewa. Była to kolejna żydowska nekropolia znajdująca się w tej miejscowości, gdyż już w 1321 roku pojawia się pierwsza informacja w dokumentach, potwierdzająca zamieszkiwanie w Choszcznie wyznawców judaizmu. Ale największa ich liczba żyła tutaj w 2. połowie XIX wieku, maksymalną wielkość osiągając w 1890 roku – wówczas wśród mieszkańców Choszczna notowano 191 Żydów.

Podczas Nocy Kryształowej zarówno cmentarz, jak i synagoga, i inne obiekty należące do zmalałej mocno społeczności żydowskiej, został zdewastowany. Podczas wojny Żydowska Góra ucierpiała od ostrzału artyleryjskiego i samolotowego. Mimo to znaczna część obszaru cmentarza w nienajgorszym stanie dotrwała do lat 70. XX wieku, kiedy kirkut został kompletnie zdewastowany, a nagrobki rozkradzione. Na terenie obecnego parku miejskiego nadal jednak można zobaczyć fragmenty muru cmentarnego. W ostatnich latach odnaleziono fragmenty niektórych macew, które znalazły swoje miejsce w Muzeum Ziemi Choszczeńskiej mieszczącym się w Zespole Szkół nr 1 w Choszcznie.

Bibliografia

  • Brzustowicz Grzegorz Jacek. Ostatnie stulecie miasta Arnswalde (1815-1945). Choszczno 2006.
  • Die Juden und die jüdischen Gemeinden Preussens in amtlichen Enquêten des Vormärz: Enquête des Ministeriums des Innern und der Polizei über die Rechtsverhältnisse der Juden in den preußischen Provinzen 1842-1843. Hrsg. M. Jehle. München 1998.
  • Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1990. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania. problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Szuba, A. Kirkut na podwórku. „Kurier Szczeciński” . 2003, nr 53.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak