Cmentarz żydowski (Gryfino)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz żydowski w Gryfinie należał do najstarszych nekropolii żydowskich na Pomorzu. Prawdopodobnie został założony około roku 1718, gdyż już wówczas gmina zatrudniała grabarza. Kirkut powstał na północ od miasta, przy późniejszej bocznej uliczce od Bismarckstrasse (obecnie ul. Grunwaldzka) – Am Judenfriedhof (Przy cmentarzu żydowskim). Jego istnienie potwierdza plan miasta z 1724 roku. Nekropolia zajmowała niewielki obszar ok. 0,1 ha. Gryfiński cmentarz służył za miejsce pochówku nie tylko miejscowej gminie liczącej w 1764 roku 30 osób, ale także Żydom z innych miejscowości, również ze Szczecina, w którym kirkut został założony dopiero w 1816 roku. W 1863 roku gmina zatrudniła dozorcę cmentarnego, a w latach 80. XIX wieku wybudowała dom przedpogrzebowy i otoczyła kirkut nowym murem kamiennym. Podjęła też starania o powiększenie obszaru nekropolii, gdyż w 1871 roku w Gryfinie żyło 180 osób wyznania mojżeszowego i zaczynało brakować miejsca na pochówki. W XX wieku problem ten przestał być tak palący, gdyż liczba osób narodowości żydowskiej w mieście malała – z 64 w 1913 roku do 35 w 1925 roku. Cmentarz został zniszczony podczas II wojny światowej. Nie wiadomo, co stało się z nagrobkami. W 1972 roku na części jego obszaru wybudowano hotel, który w późniejszym okresie przekształcono w budynek mieszkalny, a pozostałą część przeznaczono na tereny zielone.

Bibliografia

  • Baczyńska-Padjasek Monika, Cieśla Sylwia. Historia i pamięć. Cmentarze powiatu gryfińskiego. Gryfino 2012.
  • Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
  • Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1989. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Berlin 1908.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 2. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak