Cmentarz żydowski (Nowogard)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz żydowski w Nowogardzie Już w połowie XVIII wieku w Nowogardzie mieszkało ponad 50 osób wyznania mojżeszowego, ale dopiero w następnym stuleciu powstał tu cmentarz żydowski[1]. Założono go na zachód od miasta między Gartenstrasse (obecnie ul. Wojska Polskiego) a Naugardersee (obecnie Jezioro Nowogardzkie). Teren gmina otrzymała od władz miejskich. Kirkut miał obszar 0,25 ha i był otoczony ceglanym murem z bramą. W 1812 roku w mieście mieszkało tylko 6 żydowskich rodzin. Do roku 1849 liczba członków gminy nowogardzkiej wzrosła do 69, a pół wieku później do 108 osób. Żydzi stanowili ok. 2% mieszkańców miasta i poza cmentarzem mieli także synagogę wybudowaną w latach 60. XIX stulecia. Po kolejnych kilkudziesięciu latach, w 1924 roku w mieście było ich o połowę mniej – zaledwie 52 osoby, z których większość wyjechała z miasta w latach 30. XX wieku. Podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938) synagoga została spalona, należy sądzić, że i kirkut nie uniknął zniszczeń. W kolejnych latach ulegał dalszej dewastacji. Obecnie na terenie nadal otoczonym zachowanym częściowo murem cmentarnym i porośniętym starodrzewem można nadal pod warstwą ściółki i bluszczu znaleźć fragmenty macew.

Przypisy

  1. Nie ma zgodności w sprawie konkretnej daty założenia kirkutu. Podawany jest rok 1817 i 1848 lub 1850.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1990. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak