Cmentarz żydowski (Popielewo, powiat świdwiński)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Geolokalizacja: 53.748914,16.173195

Cmentarz żydowski w Popielewie funkcjonował już w połowie XVIII wieku. Ulokowany był między dwiema synagogami wybudowanymi w tej miejscowości przez wyznawców judaizmu (obecnie tereny w pobliżu budynku byłej szkoły). Utworzono go na obszernym pasie gruntu (2 ha) otrzymanego od właściciela majątku, w zamian za znaczne pożyczki udzielane przez żydowskich mieszkańców wsi. Popielewo należało do starostwa drahimskiego i do 1772 roku było polską enklawą, w której nie obowiązywały pruskie obostrzenia wobec ludności żydowskiej. Z tego też powodu w Popielewie osiedliło się wielu wyznawców religii mojżeszowej, którzy zostali wysiedleni z terenów Polski a także ci, którzy nie otrzymali zezwolenia na zamieszkanie w miastach Pomorza. Dzięki temu oraz dzięki opiece właścicieli miejscowych dóbr Manteufflów w XVIII wieku Żydzi stanowili połowę tutejszej ludności. Wyznawcy judaizmu osiedlali się w Popielewie od połowy XVII wieku, by w drugiej połowie następnego stulecia osiągnąć liczbę prawie 160 osób. W 1816 roku Popielewo utraciło status enklawy, co spowodowało opuszczenie wsi przez większość żydowskich mieszkańców, którzy przenosili się do miast. W pierwszej połowie XIX wieku we wsi pozostały tylko 2 żydowskie rodziny. Nieużytkowany cmentarz popadał w zapomnienie, nagrobki były stopniowo rozkradane przez okoliczną ludność. Jedynym śladem jego istnienia była zachowana wciąż nazwa Judenberg (Żydowska Góra) i fragmenty macew, które nadal można odnaleźć w terenie.

Bibliografia

  • Dzieje powiatu świdwińskiego. Red. J. Lindmajer, E.Z. Zdrojewski. Poznań 1973.
  • Karta ewidencyjna cmentarza. Koszalin 1985. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Delegatura w Koszalinie.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 3. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak